καιρός

Από Βικιλεξικό

Πίνακας περιεχομένων 1 Ελληνικά (el) 1.1 Ετυμολογία 1.2 Προφορά 1.3 Ουσιαστικό 1.3.1 Εκφράσεις 1.3.2 Συγγενικές λέξεις 1.3.3 Σύνθετα 1.3.4 Δείτε επίσης 1.3.5 Μεταφράσεις 2 Αρχαία ελληνικά (grc) 2.1 Ετυμολογία 2.2 Ουσιαστικό

Ελληνικά (el)

Πτώση	Ενικός	Πληθυντικός
Ονομαστική	καιρός	καιροί
Γενική	καιρού	καιρών
Αιτιατική	καιρό	καιρούς
Κλητική	καιρέ	καιροί

Ετυμολογία

καιρός < αρχαία ελληνική καιρός

Προφορά

ΔΦΑ : /cɛ.ˈrɔs/

Ουσιαστικό

καιρός αρσενικό

1. οι επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες που αναφέρονται στην κατάσταση της ατμόσφαιρας, όπως περιγράφεται με τις βραχυπρόθεσμες εναλλαγές της θερμοκρασίας, της υγρασίας, της φωτεινότητας, της συννεφιάς, της έντασης των ανέμων, της ορατότητας κ.λπ.

   τι ωραίο καιρό που κάνει σήμερα!

   ο καιρός θα παρουσιάσει επιδείνωση τις επόμενες μέρες

2. (συνεκδοχικά) το δελτίο καιρού, η πρόγνωση της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, όπως μεταδίδεται από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο ή τις εφημερίδες

   να δούμε τον καιρό, για να μάθομε αν υπάρχει πιθανότητα βροχής αύριο

3. η κατάλληλη στιγμή για να κάνει κάποιος κάτι

   ήρθε ο καιρός να κάνομε μια νέα αρχή

4. ο χρόνος

   ο καιρός περνάει, μη χάνεις ευκαιρίες!

5. μια χρονική περίοδος, ένα χρονικό διάστημα (στο παρελθόν, το παρόν ή το μέλλον), μικρής ή μεγάλης διάρκειας

   τον καιρό της εξουσίας του Περικλή

   πόσο καιρό έχω να σε δω;

6. (πληθυντικός) η εποχή, οι περιστάσεις, οι συνθήκες της ζωής

   δύσκολοι καιροί για πρίγκηπες

Εκφράσεις

• έχει ο καιρός γυρίσματα : η ζωή έχει πολλές μεταβολές κι εκπλήξεις, ευχάριστες ή δυσάρεστες
• (παροιμία) καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια : καθετί συμβαίνει την κατάλληλη στιγμή
• (παροιμία) κάθε πράγμα στον καιρό του (κι ο κολιός τον Αύγουστο) : για καθετί υπάρχει η κατάλληλη χρονική στιγμή για να πραγματοποιηθεί
• μια φορά κι έναν καιρό : κάποτε (στερεότυπη φράση με την οποία αρχίζουν τα παραμύθια)
• ο καιρός είναι γιατρός : με το πέρασμα του χρόνου κάθε ψυχικός πόνος μειώνεται
• περνάω τον καιρό (μου) : ασχολούμαι με κάτι
• τον κακό σου τον καιρό! : ανάθεμα
• του καλού καιρού : πάρα πολύ / πολύ βαθιά

κοιμάται του καλού καιρού

Συγγενικές λέξεις

• καιρικός

Σύνθετα

άκαιρος ανεπίκαιρος βρομόκαιρος έγκαιρα και εγκαίρως έγκαιρος επίκαιρος επικαιρότητα ευκαιρία ευκαιριακός ευκαιρώ καιροσκοπία και καιροσκοπισμός καιροσκοπικός καιροσκόπος

καιροσκοπώ καιροφυλακτώ κακοκαιρία κακοκαιριάζω καλοκαίρι καλοκαιρία καλοκαιριάζω παλιόκαιρος παράκαιρος πολυκαιρίζω πρόσκαιρος συγκαιρινός σύγκαιρος

Δείτε επίσης

• κλίμα
• μετεωρολογία
• χρόνος

Μεταφράσεις

Αρχαία ελληνικά (grc)

Πτώση	Ενικός	Δυικός	Πληθυντικός
Ονομαστική	καιρός	καιρώ	καιροί
Γενική	καιροῦ	καιροῖν	καιρῶν
Δοτική	καιρῷ	καιροῖν	καιροῖς
Αιτιατική	καιρόν	καιρώ	καιρούς
Κλητική	καιρέ	καιρώ	καιροί

Ετυμολογία

καιρός < αβέβαιης ετυμολογίας

Συσχετίζεται, κατά πολλλές γνώμες, με το κείρω (: κόβω)

Ουσιαστικό

καιρός αρσενικό

• αποφασιστική στιγμή, κατάλληλη ευκαιρία

ὁ μὲν οὖν παρὼν καιρός, εἴπερ ποτέ, πολλῆς φροντίδος καὶ βουλῆς δεῖται (Δημοσθένης, Ὀλυνθιακὸς Γʹ, 3)

• (ελληνιστική περίοδος) χρονικό διάστημα αόριστης διάρκειας
• (ελληνιστική περίοδος) μετεωρολογικές συνθήκες