Βικιλεξικό:Κριτήρια συμπερίληψης

Από Βικιλεξικό
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Σκοπός του Βικιλεξικού[επεξεργασία]

Σκοπός του Βικιλεξικού είναι να καταγράψει "όλες τις λέξεις σε όλες τις γλώσσες". Τα κριτήρια συμπερίληψης των λέξεων εκτίθενται στη συνέχεια της σελίδας. Επίσης, δείτε το άρθρο Τι δεν είναι Βικιλεξικό.

Γενικός κανόνας[επεξεργασία]

Κάθε όρος (λέξη) που υπάρχει στο corpus λογοτεχνικών κειμένων, λεξικών, εντύπων, είναι και λήμμα του Βικιλεξικού.

Ειδικά για

  • 1) νεολογισμούς ή για
  • 2) λέξεις που έχουν ειπωθεί αλλά δεν γράφτηκαν (είτε επειδή η γλώσσα τους δεν είχε γραφή, είτε επειδή ανήκουν στην προφορική γλώσσα):

Ένας όρος πρέπει να συμπεριληφθεί, εάν είναι πιθανό κάποιος να τον βρει και να θέλει να ξέρει τι σημαίνει.

Με πιο επίσημο τρόπο: Για την ένταξη ενός όρου πρέπει η ύπαρξή του να επιβεβαιώνεται και, όταν αυτό ικανοποιείται, πρέπει ή ο όρος να αποτελείται από μία λέξη ή κάτι από τα παρακάτω:

Όρος[επεξεργασία]

Για να συμπεριληφθεί ένας όρος στο Βικιλεξικό μπορεί να είναι μια απλή λέξη ή:

Πολυλεκτικοί όροι - Εκφράσεις[επεξεργασία]

Στο Βικιλεξικό περιλαμβάνονται εκτός από μεμονωμένες λέξεις και πολυλεκτικοί όροι ή συνηθισμένες εκφράσεις, εφόσον το νοηματικό τους περιεχόμενο δεν μπορεί να εξαχθεί από τη γνώση της ερμηνείας της καθεμιάς λέξης χωριστά. Έτσι πχ μπορεί να αποτελέσει λήμμα ο πολυλεκτικός όρος παιδική χαρά ή η έκφραση δεν μου καίγεται καρφί, δεν μπορεί όμως να συμπεριληφθεί η γλωσσική σύναψη "καθαρό ρούχο".

Ιδιωματικές εκφράσεις, ιδιωματισμοί[επεξεργασία]

Μια έκφραση είναι ιδιωματισμός αν το πλήρες νόημά της δεν προκύπτει από το νόημα των λέξεων που την αποτελούν.

Σπανίως, μπορεί μια έκφραση που δεν είναι ιδιωματισμός να περιληφθεί στο Βικιλεξικό με απόφαση της κοινότητας, αν οι χρήστες θεωρήσουν σημαντική την έκφραση για τους αναγνώστες.

Πολλές εκφράσεις εμφανίζονται σε πολλούς κλιτικούς τύπους. Αρκεί η αναφορά στον βασικότερο. π.χ. δεν μου καίγεται καρφί (χωρίς να χρειάζονται λήμματα και για τα δεν σου καίγεται καρφί, δεν μας καίγεται καρφί, κ.λπ.)

Απόλυτοι και τακτικοί αριθμοί[επεξεργασία]

Περιλαμβάνονται αριθμοί (είτε απόλυτοι είτε τακτικοί) που γράφονται με μια λέξη και δεν προκύπτουν από σύνθεση πολλών, υπαρκτών λέξεων, εκτός αν ο αριθμός έχει συγκεκριμένη έννοια (όπως για παράδειγμα το 666).

Προθήματα και επιθήματα[επεξεργασία]

Στο Βικιλεξικό περιλαμβάνονται σελίδες για προθήματα (π.χ. α-), ενθήματα (-ο-) και επιθήματα (-λογία, -κλής). Αν και αυτά τα προσφύματα δεν είναι λέξεις, ωστόσο τέτοιες σελίδες είναι χρήσιμες για την ετυμολογία.

Χαρακτήρες[επεξεργασία]

Το Βικιλεξικό περιλαμβάνει επίσης σελίδες για όλους τους μεμονωμένους και εκτυπώσιμους χαρακτήρες Unicode είτε ανήκουν σε κάποιο αλφάβητο ή άλλο σύστημα γραφής μιας γλώσσας είτε χρησιμοποιούνται μόνο σαν σύμβολα.

Νεολογισμοί και πρωτολογισμοί[επεξεργασία]

Ως νεολογισμός νοείται λέξη που έχει εισέλθει πρόσφατα στο λεξιλόγιο μιας γλώσσας και είναι πιθανό να μην είναι ακόμα γνωστή στο σύνολο της γλωσσικής κοινότητας, επιβεβαιώνεται όμως η χρήση της σε ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές. Υπ' αυτήν την έννοια οι νεολογισμοί καταγράφονται στο Βικιλεξικό, επισημαίνεται όμως η ιδιαιτερότητά τους και η χρονική περίοδος της πρώτης τους εμφάνισης, καθώς θα χάσουν το νεολογικό τους χαρακτήρα στο μέλλον.

Ως πρωτολογισμός νοείται λέξη που αποτελεί προσωπική επινόηση ενός ομιλητή, που ενδεχομένως δεν είναι κατανοητή από το σύνολο της γλωσσικής κοινότητας ούτε είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί η χρήση της. Υπ' αυτήν την έννοια οι πρωτολογισμοί δεν καταγράφονται στο Βικιλεξικό. Επίσης, δεν χρησιμοποιούνται μέσα στους ορισμούς.

Κριτήρια[επεξεργασία]

Επιβεβαίωση ύπαρξης[επεξεργασία]

Η ύπαρξη ενός όρου επιβεβαιώνεται είτε με:

Δεν αποτελεί κριτήριο συμπερίληψης η παραπομπή σε άλλα Βικιεγχειρήματα, όπως η Βικιπαίδεια (Wikipedia) με εξαίρεση τα κείμενα της Βικιθήκης (Wikisource).
Διαφορετικές απαιτήσεις ισχύουν για ορισμένες γλώσσες, όπως οι νεκρές γλώσσες.

Μονιμότητα[επεξεργασία]

Καλό είναι να γίνονται παραπομπές σε πηγές που δεν είναι εφήμερες και θα υπάρχει η καταγραφή τους και στο μέλλον (π.χ. στο Google).

  • Έντυπα (βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες) υπάρχουν αρχειοθετημένα, συχνά και διαδικτυακά. Όταν είναι δυνατόν, ας σημειώνεται και το ISBN.
  • Άλλα μέσα όπως ήχος ή video είναι αποδεκτά μόνον εάν αποδεικνύεται ξεκάθαρα η προέλευσή τους και βρίσκονται σε ιστότοπους που δεν είναι εφήμεροι.

Καθορισμένη έννοια[επεξεργασία]

Χρήση, και όχι απλή αναφορά.
Το κριτήριο αυτό αποκλείει περιπτώσεις λέξεων που χρησιμοποιούνται για παράδειγμα. Π.χ. το αβγδ προέρχεται από τα πρώτα τέσσερα γράμματα της αλφαβήτου ή το εν΄ψ δεν έχουν καθορισμένη έννοια, παρά το ότι εμφανίζονται σε κείμενο. Ο συγγραφέας θα πρέπει να χρησιμοποιεί τον όρο και όχι απλώς να αναφέρεται σ' αυτόν.

Αριθμός αναφορών[επεξεργασία]

Για γλώσσες καλά τεκμηριωμένες στο Διαδίκτυο, αναφορές σε τρία σημεία στα οποία χρησιμοποιείται ένας όρος είναι ο ελάχιστος αριθμός για την ένταξη στο Βικιλεξικό.

Ανεξάρτητη χρήση[επεξεργασία]

Αυτό το κριτήριο χρησιμεύει στο να μην διπλομετρώνται χρήσεις που πραγματικά δεν είναι διαφοροποιημένες. Ανεξάρτητη χρήση νοείται η χρήση ενός όρου σε διαφορετικές προτάσεις, από διαφορετικούς συγγραφείς. Μη ανεξάρτητη χρήση νοείται η χρήση αν γίνεται από τον ίδιο συγγραφέα, ή αν είναι αντιγραφή φράσης αυτούσιας ή παραλλαγμένης. Σε περίπτωση μη ανεξάρτητης χρήσης, μόνο μία από αυτές προσμετράται στο κριτήριο του αριθμού αναφορών.

Σε διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους[επεξεργασία]

Αυτό είναι ένα κριτήριο για τον αποκλεισμό εφήμερων λέξεων, χρησιμοποιούνται για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά δεν ξαναχρησιμοποιούνται στη συνέχεια. Το διάστημα του ενός έτους είναι αυθαίρετο, αλλά φαίνεται ότι στην πράξη δουλεύει.

Διευκρινίσεις[επεξεργασία]

Ορθογραφία[επεξεργασία]

Τα ορθογραφικά λάθη, τα κοινά ορθογραφικά λάθη και οι εναλλακτικές ορθογραφίες. Τα ορθογραφικά λάθη, κατά κανόνα δεν περιλαμβάνονται. Κοινά ορθογραφικά λάθη, περιλαμβάνονται με τη μορφή ανακατεύθυνσης και συμπερίληψης σε υποκατηγορία της Κατηγορία:Ανορθογραφίες (όπως π.χ. η Κατηγορία:Ανορθογραφίες (νέα ελληνικά))[1]. Δεν υπάρχει πάντα αυστηρός κανόνας για το τι είναι ορθά και τι λάθος γραμμένο. Βιβλία γραμματικής και δημοσιευμένα λεξικά μπορεί να βοηθήσουν, καθώς και στατιστικές όσον αφορά την προτιμητέα χρήση μορφών των λέξεων.

Τοπικές και ιστορικές ορθογραφίες δε θεωρούνται λάθη. Για παράδειγμα, στην Ελληνική γλώσσα, υπάρχουν λέξεις που γράφονται διαφορετικά στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Κλίσεις[επεξεργασία]

Λήμματα για κλιτές μορφές / ρηματικοί τύποι (για παράδειγμα πανιά, μεγάλοι, ήταν) πρέπει να αναφέρουν την κλίση / τη σχέση με το κύριο λήμμα και να παρέχουν σύνδεσμο στο κύριο λήμμα (πανί, μεγάλος, είναι). Με εξαίρεση λημμάτων πολυλεκτικών όρων, τέτοια λήμματα δεν πρέπει να είναι ανακατευθύνσεις.

Λήμματα για λέξεις που έχουν και ιδιωματική έννοια πρέπει να καταγράφουν και την προβλέψιμη, αλλά και την ιδιωματική έννοια.

Όροι με επαναλαμβανόμενες συλλαβές ή γράμματα[επεξεργασία]

Υπαρκτοί όροι με τρεις το πολύ επαναλαμβανόμενες συλλαβές ή γράμματα, όπως το χαχαχα, που έχουν αρκετές αναφορές, μπορεί να έχουν λήμμα. Αν υπάρχουν σαφείς αναφορές για όρους με πάνω από τρεις επαναλαμβανόμενες συλλαβές ή γράμματα, μπορεί να δημιουργηθεί ανακατεύθυνση στον όρο με τις το πολύ τρεις συλλαβές ή γράμματα.

Γλώσσες που περιλαμβάνονται[επεξεργασία]

Είναι αποδεκτές όλες οι φυσικές γλώσσες.

Νεκρές γλώσσες[επεξεργασία]

Για τις νεκρές γλώσσες δεν είναι πάντοτε δυνατή η τεκμηρίωση της χρήσης μιας λέξης από πολλές ανεξάρτητες πηγές. Γι' αυτό το λόγο απαιτείται η επιβεβαιωμένη χρήση της λέξης (ή απλή αναφορά για την ύπαρξή της) σε μία αρχαία ομόγλωσση πηγή. Υπ' αυτή την έννοια λέξεις που έχουν αποθησαυριστεί στις Γλώσσες του Ησύχιου μπορούν να αποτελέσουν λήμματα στο Βικιλεξικό. Η ιδιαιτερότητα τέτοιων λέξεων πρέπει να γίνεται σαφής στο περιεχόμενο του λήμματος.

Τεχνητές γλώσσες[επεξεργασία]

Οι τεχνητές γλώσσες δεν είναι αποδεκτές, με εξαίρεση την εσπεράντο, ιντερλίνγκουα, ιντερλίνγκουε, λοτζμπάν, νόβιαλ, βολαπιούκ. Υπάρχουν λέξεις από τεχνητές γλώσσες που έχουν περάσει σε χρήση σε φυσικές γλώσσες. Τέτοιες λέξεις θεωρούνται ότι ανήκουν στη φυσική γλώσσα που βρέθηκαν να αναφέρονται, με αναφορά στην τεχνητή γλώσσα στην ετυμολογία τους.

Δείτε την Κατηγορία:Τεχνητές γλώσσες

Ανασυντεθειμένες γλώσσες[επεξεργασία]

Γλώσσες όπως η πρωτοϊνδοευρωπαϊκή η οποία είναι υποθετική, επανασυντεθειμένη γλώσσα, δεν ικανοποιούν τα κριτήρια συμπερίληψης ως όροι με ορισμό. Όμως, πρωτοϊνδοευρωπαϊκές ρίζες μπορούν να έχουν τη σελίδα τους (όπως *ph₂tḗr) που συνδέεται με την ενότητα της Ετυμολογίας. Παρόμοιος είναι ο χειρισμός υποθετικών γλωσσών όπως η πρωτοελληνική, προελληνική, κ.λπ.

Γλώσσες ελλιπώς τεκμηριωμένες στο διαδίκτυο[επεξεργασία]

Για ομιλούμενες γλώσσες που είναι ελλιπώς τεκμηριωμένες στο διαδίκτυο, μόνο μια χρήση ή μνεία είναι επαρκής, με την επιφύλαξη των ακόλουθων απαιτήσεων:

  • η κοινότητα των συντακτών για αυτή τη γλώσσα θα πρέπει να συντηρούν υλικό απαραίτητο για τη μοναδική τεκμηρίωση που απαιτείται για τη μοναδική χρήση.
  • την πηγή ή τις πηγές της στην σελίδα του λήμματος (ή παραπομπή σε αυτή/ές)
  • ένα κουτί σήμανσης που εξηγεί ότι χρησιμοποιήθηκε μικρός αριθμός αναφορών στη σελίδα του λήμματος

Εξαιρέσεις[επεξεργασία]

Φανταστικά σύμπαντα[επεξεργασία]

Είναι αποδεκτοί όροι που χρησιμοποιούνται κυρίως σε φανταστικά σύμπαντα, εφόσον αναφέρονται σε τρεις ανεξάρτητες αναφορές. Αναφορές σε έργα μιας σειράς (όπως στα βιβλία του Χάρυ Πότερ), θεωρούνται ότι ανήκουν σε μια σειρά, άρα δεν θεωρούνται ανεξάρτητες. Χρήση τέτοιων όρων από φανταστικά σύμπαντα που δεν έχουν τρεις ανεξάρτητες αναφορές, δεν πρέπει να γίνεται στο σώμα των λημμάτων.

Το Βικιλεξικό δεν είναι Βικιπαίδεια[επεξεργασία]

Το περιεχόμενο των λημμάτων του Βικιλεξικού πρέπει να αφορά λέξεις και όρους, όχι περιγραφές για πρόσωπα και τόπους. Περιεχόμενο εγκυλοπαιδικού τύπου θα μετακινείται στη Βικιπαίδεια, ενώ το ίδιο το λήμμα του Βικιλεξικού, μπορεί να παραμένει (εφόσον καλύπτει τα άλλα κριτήρια).

Χρήση λέξεων για σαρκασμό[επεξεργασία]

Η χρήση λέξεων για σαρκασμό, όπως «μεγάλος, σαρκαστική χρήση για να εννοηθεί ο μικρός», δεν είναι αποδεκτό να καταγραφεί στο Βικιλεξικό. Λέξεις ή εκφράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά κατά κανόνα για σαρκασμό, μπορούν να περιληφθούν είτε με ένδειξη μέσα σε υπάρχοντα λήμματα ή με χωριστό λήμμα (για εκφράσεις).


Αναφορές[επεξεργασία]