αχτίδα
Νέα ελληνικά (el)
[επεξεργασία]| ↓ πτώσεις | ενικός | πληθυντικός | ||
|---|---|---|---|---|
| ονομαστική | η | αχτίδα | οι | αχτίδες |
| γενική | της | αχτίδας | των | αχτίδων |
| αιτιατική | την | αχτίδα | τις | αχτίδες |
| κλητική | αχτίδα | αχτίδες | ||
| Κατηγορία όπως «ελπίδα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά | ||||
Ετυμολογία
[επεξεργασία]
- αχτίδα <
- (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική *ἀχτίδα (γραμμή φωτός, ακτίνα)[1] < μεσαιωνική ελληνική ἀκτίδα, με ανομοίωση τρόπου άρθρωσης [kt > xt] < ελληνιστική κοινή ἀκτ(ῖνα), κατά μεταπλασμό σε -ίδα[2], ίσως από επιρροή του ακίδα.
- ρωσική район (περιοχή) < раіо́нъ (γραφή προς του 1918) < γαλλική rayon
Προφορά
[επεξεργασία]
- ΔΦΑ : /aˈxti.ða/
- τυπογραφικός συλλαβισμός : α‐χτί‐δα
Ουσιαστικό
[επεξεργασία]
αχτίδα θηλυκό
- γραμμή φωτός, άλλη γραφή του ακτίνα
- ※ Με ξύπνησε το χάδι της μικρής αχτίδας του ήλιου που έμπαινε ανάμεσα απ΄ την γρίλια του παραθύρου δίπλα στην πόρτα εισόδου, στο μικρό και ανήλιαγο διαμέρισμά μου των σαράντα όλο κι όλο τετραγωνικών.
- Δημήτρης Βασιλειάδης, Καμιά καλή πράξη δεν μένει ατιμώρητη, Αστυνομικό μυθιστόρημα, 2014 @books.google
- ※ Στοῦ ἥλιου τὶς καυτερὲς ἀχτίδες καὶ στῶν μανιασμένων ἀγέρηδων, τῶν Χαμσίν, ὅπως τοὺς λένε, τὰ ξεσπάσματα, ποὺ ρίχνουν τόνους καὶ τόνους τὴν ἄμμο καταπάνω τους.
- Κώστας Παπαπάνος, 1914- (1991). Με τις πυραμίδες και τη σφίγγα. Δοκίμιο. Περιοδικό ⌘ Νέα Εστία, έτος 65ο, τόμος 130, τεύχος 1544, 1 Νοεμβρίου 1991, σελ. 1460
- ※ Με ξύπνησε το χάδι της μικρής αχτίδας του ήλιου που έμπαινε ανάμεσα απ΄ την γρίλια του παραθύρου δίπλα στην πόρτα εισόδου, στο μικρό και ανήλιαγο διαμέρισμά μου των σαράντα όλο κι όλο τετραγωνικών.
- (πολιτική, κομμουνισμός) βαθμίδα κομματικής οργάνωσης ιεραρχικά ανώτερη από την οργάνωση βάσης
- ※ Σε μια συνεδρίαση της «Αχτίδας» με τη συμμετοχή του γραμματέα της, έξω από το χωριό, στη θέση της «μεγάλης βρύσης», ο Γιάννης μου κάνει την πρόταση κι ο γραμματέας της «Αχτίδας» μού εξηγεί με λίγα λόγια τα καθήκοντα...
- Ζακίνος Φιλοσώφ, Να γίνει ένας πόλεμος να ... ησυχάσουμε, εκδ. Έλλα, 2002, σελ. 71, απόσπασμα@books.google
- ※ Χωρίς καθυστέρηση, ύστερα από τη δημοσίευση των ντοκουμέντων του συνεδρίου, αρχίσαμε την ανάλυση και στην προσαρμογή των αποφάσεών του στις ιδιαίτερες συνθήκες του χώρου της αχτίδας.
- Νίκος Γουργιώτης, Δεκαοχτώ χρόνια με άλλο όνομα, εκδ. Τυπωθήτω, 2000, σελ. 50, απόσπασμα@books.google
- ※ Πολλοί πυρήνες αποτελούν την αχτίδα με την αχτιδική επιτροπή. Πολλές αχτίδες, την περιφερειακή επιτροπή. Πολλές περιφερειακές τις περιοχές με τα γραφεία τους και πιο πάνω η Κεντρική Επιτροπή, το κομμουνιστικό κόμμα Ελλάδας
- Γιάννης Μανούσακας, Το χρονικό ενός αγώνα, τόμος 1, εκδ. Γνώση, 1986, σελ. 198, απόσπασμα@books.google
- ※ Σε μια συνεδρίαση της «Αχτίδας» με τη συμμετοχή του γραμματέα της, έξω από το χωριό, στη θέση της «μεγάλης βρύσης», ο Γιάννης μου κάνει την πρόταση κι ο γραμματέας της «Αχτίδας» μού εξηγεί με λίγα λόγια τα καθήκοντα...
Σύνθετα
[επεξεργασία]
Μεταφράσεις
[επεξεργασία]
Αναφορές
[επεξεργασία]
- ↑ αχτίδα - Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών. (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες σύμβολα)
- ↑ αχτίδα - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
Κατηγορίες:
- Ουσιαστικά που κλίνονται όπως το 'ελπίδα' (νέα ελληνικά)
- Ουσιαστικά θηλυκά (νέα ελληνικά)
- Κληρονομημένες λέξεις από τα μεσαιωνικά ελληνικά (νέα ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από τα μεσαιωνικά ελληνικά (νέα ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από την ελληνιστική κοινή (νέα ελληνικά)
- Λέξεις με επίθημα -ίδα (νέα ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από τα ρωσικά (νέα ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από τα γαλλικά (νέα ελληνικά)
- Λήμματα με προφορά ΔΦΑ (νέα ελληνικά)
- Νέα ελληνικά
- Ουσιαστικά (νέα ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (νέα ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα (νέα ελληνικά)
- Πολιτική (νέα ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (ελληνικά)