βάτος

Δείτε επίσης : βατός

Νέα ελληνικά (el)

Προφορά

Ετυμολογία 1

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός		2ος πληθυντικός
	αρσενικό		αρσενικό		ουδέτερο
ονομαστική	ο	βάτος	οι	βάτοι	τα	βάτα
γενική	του	βάτου	των	βάτων	των	βάτων
αιτιατική	τον	βάτο	τους	βάτους	τα	βάτα
κλητική		βάτε		βάτοι		βάτα
Κατηγορία όπως «ναύλος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

βάτος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική βάτος (θηλυκό για το θάμνο, επίσης αρσενικό για ένα είδος σαλαχιού). Συγκρίνετε με το θηλυκό βάτος.

Ουσιαστικό

βάτος αρσενικό ή θηλυκό

(φυτό)
1. θάμνος του γένους Rubus, συνήθως αγκαθωτός, με οδοντωτά φύλλα και μικρά άνθη· μερικά είδη παράγουν εδώδιμους καρπούς, όπως η βατομουριά και η σμεουριά
2. (γενικά) αγκαθωτός θάμνος διαφόρων ειδών, ή χαμηλό δέντρο
  ※ 19ος/20ός αιώνας ⌘ Πηνελόπη Δέλτα, 1874‑1941 Στα μυστικά του βάλτου, Κεφάλαιο ΚΣΤ, χ.ε., αρχική δημοσίευση: 1937.
  και τράβηξε ο Άγρας για την Κούγκα, πάλι κανένας δεν παρατήρησε το μικρό μονόξυλο, που περνούσε σιωπηλά, αργά, σα σαύρα, ανάμεσα στις χλωρές φυτείες, με το λαφρύ σουσούρισμα του ανέμου μες στα ραγάζια και στους βάτους.

Συνώνυμα

βάτος (λόγιο θηλυκό)
βατουριά
βατσινιά
βάτσο (ουδέτερο)
βατσουνιά

Συγγενικά

και Βατ-, Βατο- (σύνθετα ταξινομικών όρων βοτανικής)

διαλεκτικά:

βατερός, βατερόν (κυπριακά)

Δείτε επίσης

σμεουριά

αρχαία ελληνική:

βατία
βάτον (ουδέτερο, ο καρπός του θάμνου)

Μεταφράσεις

γενικά: αγκαθωτός θάμνος

Ουσιαστικό

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ο	βάτος	οι	βάτοι
γενική	του	βάτου	των	βάτων
αιτιατική	τον	βάτο	τους	βάτους
κλητική		βάτε		βάτοι
Κατηγορία όπως «δρόμος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

βάτος αρσενικό

(μόνον αρσενικό: ιχθυολογία) είδος ψαριού
≈ συνώνυμα: βατί

Συγγενικά

βατί (ουδέτερο)
βατόπουλο

Δείτε επίσης

και τη συνώνυμη αρχαία ελληνική βατίς

Μεταφράσεις

ο βάτος (το είδος ψαριού)

Ετυμολογία 2

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	η	βάτος	οι	βάτοι
γενική	της	βάτου	των	βάτων
αιτιατική	τη	βάτο	τις	βάτους
κλητική		βάτε		βάτοι
Κατηγορία όπως «νόσος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

βάτος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική βάτος (θηλυκό για το θάμνο). Συγκρίνετε με το αρσενικό βάτος.

Ουσιαστικό

βάτος αρσενικό ή θηλυκό

(λόγιο, βοτανική) ο βάτος, όπως αναφέρεται σε βιβλικό κείμενο

Εκφράσεις

η φλεγομένη βάτος
η καιομένη βάτος : κατά τη Βίβλο, θάμνος που ο Μωυσής είδε να φλέγεται χωρίς να καίγεται (Έξοδος, κεφάλαιο 3)

Μεταφράσεις

η βάτος σε βιβλικό κείμενο

Πηγές

⌘ Δημήτριος Β. Δημητράκος (1964) Μέγα λεξικὸν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, 1930-1950. 2η έκδοση:1964. Αθήνα: Εκδόσεις: Δομή (15 τόμοι) & επανεκδόσεις, 1η έκδοση:1953 (9 τόμοι) Ελληνική Παιδεία.
βάτος - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

Ετυμολογία

βάτος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική βάτος (αρσενικό και θηλυκό στις ίδιες σημασίες)

Ουσιαστικό

βάτος αρσενικό ή θηλυκό

(φυτό) ο βάτος (αγκαθωτός θάμνος)

Παράγωγα

Δε σχετίζεται το βαττολογῶ, ούτε ο δυσβατότοπος (δυσβατό-τοπος)

Ουσιαστικό

βάτος αρσενικό

(ιχθυολογία) ο βάτος (είδος ψαριού), ράγια

Παράγωγα

βατόπουλον, βατόπουλο (υποκοριστικό)

Πηγές

βάτος - LBG - Erich Trapp, et al. (1994–2007) Lexikon zur byzantinischen Gräzität besonders des 9.-12. Jahrhunderts [Λεξικό της Βυζαντινής Ελληνικής, ιδίως για τον 9ο-12ο αιώνα], Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften (Έκδοση της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών)
βάτος - Επιτομή του Λεξικού ⌘ Κριαρά της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, [μονοτονικό σύστημα].
σελ.112, Τόμος 4ος - ⌘ Εμμανουήλ Κριαράς. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α-… (1969-). Επιμελητές: Τόμοι 1-14, Κριαράς. Τόμοι 15-22, Ιωάννης Ν. Καζάζης. Τόμοι 23-… Γ. Κ. Γιαννάκης. Πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-4, μονοτονικό: τόμοι 5-τέλος, pdf.Βιβλιογραφία. Οι τόμοι 1-18 στα Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία 1

βάτος < αβέβαιης ετυμολογίας, μάλλον μεσογειακό δάνειο. Πιθανόν συνδέεται με το μαντία και τo συγγενικό στην αλβανική man.

Δε σχετίζονται: Βατίεια, Βάτεια (ιλλυρικής προέλεσυης), ούτε τα παράγωγα όπως βατήρ του βατεύω < βαίνω

ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ↷ λατινικά: batus

Ουσιαστικό

	δυϊκός
↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ἡ	βάτος	αἱ	βάτοι
γενική	τῆς	βάτου	τῶν	βάτων
δοτική	τῇ	βάτῳ	ταῖς	βάτοις
αιτιατική	τὴν	βάτον	τὰς	βάτους
κλητική ὦ!		βάτε		βάτοι
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		βάτω
γεν-δοτ	τοῖν		βάτοιν
2η κλίση, Κατηγορία 'δρόμος' όπως «νόσος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

βάτος θηλυκό

(φυτό) ο βάτος (Rubus ulmifolius)

Παράγωγα

Ουσιαστικό

	δυϊκός
↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ὁ	βάτος	οἱ	βάτοι
γενική	τοῦ	βάτου	τῶν	βάτων
δοτική	τῷ	βάτῳ	τοῖς	βάτοις
αιτιατική	τὸν	βάτον	τοὺς	βάτους
κλητική ὦ!		βάτε		βάτοι
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		βάτω
γεν-δοτ	τοῖν		βάτοιν
2η κλίση, Κατηγορία 'δρόμος' όπως «δρόμος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

βάτος αρσενικό

(ιχθυολογία) είδος πλατιού ψαριού όπως το σαλάχι, ο βάτος

Συγγενικά

Ετυμολογία 2

βάτος < (άμεσο δάνειο) εβραϊκή בַּת‎ (baṯ)

Ουσιαστικό

βάτος αρσενικό

μονάδα μέτρησης υγρών
άλλες μορφές: βάδος

Συγγενικά

πιθανόν βατιάκη, βατιάκιον

Πηγές

βάτος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
βάτος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
⌘ Beekes, Robert S. P. (2010) Etymological Dictionary of Greek. [Ετυμολογικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας] (στα αγγλικά) με την αρωγή του Lucien van Beek. Leiden: Brill. Τόμοι 1‑2.
Γεώργιος Μπαμπινιώτης (2010). Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Β' ανατύπωση. 2009: A' έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.