βροτός

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ὁ	βροτός	οἱ	βροτοί
γενική	τοῦ	βροτοῦ βροτοῖο (επικός)	τῶν	βροτῶν
δοτική	τῷ	βροτῷ	τοῖς	βροτοῖς βροτοῖσῐ(ν)
αιτιατική	τὸν	βροτόν	τοὺς	βροτούς
κλητική ὦ!		βροτέ		βροτοί
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		βροτώ
γεν-δοτ	τοῖν		βροτοῖν
2η κλίση, Κατηγορία 'ναός' όπως «ναός» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

βροτός < *μβροτός (παραβάλετε τερψίμβροτος, ἄμβροτος) < πρωτοελληνική *mrətós (*μροτός), με επένθεση (μρ > μβρ) < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *mr̥tós (νεκρός, θηντός) < *mr̥- μηδενική βαθμίδα + *-tós < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *mer- (πεθαίνω). Συγγενή: λατινική mortuus.

Προφορά

ΔΦΑ : /bɾo.tós/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : βρο‐τός

Ουσιαστικό

βροτός, -οῦ/οῖο αρσενικό

1. θνητός, αντιθέτως προς τον θεό

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Σοφοκλῆς, Αἴας, στίχ. 1028

   σκέψασθε, πρὸς θεῶν, τὴν τύχην δυοῖν βροτοῖν.

   Για τον θεό, συλλογιστείτε αυτή την τύχη δυο θνητών

   Μετάφραση (2012): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, Αθήνα: ΜΙΕΤ @greek‑language.gr

   ≠ αντώνυμα: ἀθάνατος, ἄμβροτος, θεός

2. (γενικότερα) άνθρωπος

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Εὐριπίδης, Ἑκάβη^w, στίχ. 240

   οἶδα γὰρ πολλοὺς βροτῶν | σεμνοὺς γεγῶτας, τοὺς μὲν ὀμμάτων ἄπο, | τοὺς δ᾽ ἐν θυραίοις·

   Γιατί ξέρω πολλούς ανθρώπους που είναι υπερόπτες, | άλλοι μακριά από τα βλέμματα του κόσμου | και άλλοι μέσα στην τύρβη των πολλών.

   Μετάφραση (1994): Γιώργος Γεραλής, Αθήνα: Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος @greek‑language.gr

3. κανένας, κάποιος

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 23 (Ψ. Ἆθλα ἐπὶ Πατρόκλῳ.), στίχ. 331

   ἤ τευ σῆμα βροτοῖο πάλαι κατατεθνηῶτος

   είτ᾽ είναι μνήμα κανενός που απέθανε το πάλαι

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr [μεταγραφή σε μονοτονικό]

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Σοφοκλῆς, Τραχίνιαι, στίχ. 2

   Λόγος μὲν ἔστ᾽ ἀρχαῖος ἀνθρώπων φανεὶς | ὡς οὐκ ἂν αἰῶν᾽ ἐκμάθοις βροτῶν, πρὶν ἂν | θάνῃ τις, οὔτ᾽ εἰ χρηστὸς οὔτ᾽ εἴ τῳ κακός

   Είν᾽ ένας λόγος που γυρνά στον κόσμο | απ᾽ τα παλιά τα χρόνια: πως δεν είναι | να ξέρεις για κανένα, πριν πεθάνει, | αν τού ηταν ή καλή ή κακή η ζωή του.

   Μετάφραση χ.χ.: Ιωάννης Ν. Γρυπάρης, Αθήνα: Εστία @greek‑language.gr

Άλλες μορφές

• βρατός

Εκφράσεις

• βροτοῖς πέφυκε τὸν πεσόντα λακτίσαι

Παράγωγα

• ποιητικοί τύποι : βρότειος, βρότεος
• βροτήσιος

Σύνθετα

• βροτοκτόνος
• βροτοκτονέω
• βροτολοιγός
• βροτοσκόπος
• βροτοστυγής
• βροτοφθόρος
• βροτωφελής

Πηγές

• βροτός -  Diccionario Griego-Español (DGE en línea) [Λεξικό ελληνικών (αρχαίων) - ισπανικών online] (στα ισπανικά) του Francisco R. Adrados (Φρανθίσκο Αδράδος) & Juan Rodríguez Somolinos, έως στο λήμμα «ἔξαυος» (συντομογραφίες).
• βροτός - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• βροτός - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.