Μετάβαση στο περιεχόμενο

γράμμα

Από Βικιλεξικό

Νέα ελληνικά (el)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
γράμμα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική γράμμα < γράφω

Προφορά

[επεξεργασία]
ΔΦΑ : /ˈɣɾa.ma/
τυπογραφικός συλλαβισμός : γράμ‐μα

Ουσιαστικό

[επεξεργασία]
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική το γράμμα τα γράμματα
      γενική του γράμματος των γραμμάτων
    αιτιατική το γράμμα τα γράμματα
     κλητική γράμμα γράμματα
Κατηγορία όπως «κύμα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

γράμμα ουδέτερο

  1. σύμβολο ή χαρακτήρας του αλφάβητου, το οποίο αντιστοιχεί σε ένα φθόγγο
    ελληνικά γράμματα:
    Α α, Β β, Γ γ, Δ δ, Ε ε, Ζ ζ, Η η, Θ θ, Ι ι, Κ κ, Λ λ, Μ μ, Ν ν, Ξ ξ, Ο ο, Π π, Ρ ρ, Σ σ, Τ τ, Υ υ, Φ φ, Χ χ, Ψ ψ, Ω ω
    λατινικά γράμματα:
    A a, B b, C c, D d, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, T t, U u, V v, W w, X x, Y y, Z z
  2. η επιστολή
  3. → δείτε και τη λέξη γράμματα

Εκφράσεις

[επεξεργασία]

→ δείτε και τη λέξη γράμματα

Συγγενικά

[επεξεργασία]
 ετυμολογικό πεδίο 
γραμμ- γραμματ- 

και

Μεταφράσεις

[επεξεργασία]

Αναφορές

[επεξεργασία]
  1. ↑ Ηλίας Πετρόπουλος (2019), Παροιμίες του υποκόσμου. Αθήνα: Νεφέλη (1η έκδοση: 2002). ISBN 960-211-657-9, σελ. 17.


Αρχαία ελληνικά (grc)

[επεξεργασία]
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική τὸ γράμμᾰ τὰ γράμμᾰτᾰ
      γενική τοῦ γράμμᾰτος τῶν γραμμᾰ́των
      δοτική τῷ γράμμᾰτῐ τοῖς γράμμᾰσῐ(ν)
    αιτιατική τὸ γράμμᾰ τὰ γράμμᾰτᾰ
     κλητική ὦ! γράμμᾰ γράμμᾰτᾰ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  γράμμᾰτε
γεν-δοτ τοῖν  γραμμᾰ́τοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'κτῆμα' όπως «κτῆμα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
γράμμα < γράφ(ω) + -μα (με ⟨φμ⟩ > ⟨μμ⟩)

Ουσιαστικό

[επεξεργασία]

γράμμα, -ματος ουδέτερο

  1. οτιδήποτε έχει γραφεί, το αποτέλεσμα της γραφής
    1. εικόνα, παράσταση
    ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Πλάτων, Πολιτεία, 5, 472d
    εἰς τὸ γράμμα ἱκανῶς ἀποδοὺς μὴ ἔχῃ ἀποδεῖξαι ὡς καὶ δυνατὸν γενέσθαι τοιοῦτον ἄνδρα;
    2. φθόγγος, γράμμα
    ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 1 (Κλειώ), 139
    τὰ οὐνόματά σφι ἐόντα ὅμοια τοῖσι σώμασι καὶ τῇ μεγαλοπρεπείῃ τελευτῶσι πάντα ἐς τὠυτὸ γράμμα, τὸ Δωριέες μὲν σὰν καλέουσι, Ἴωνες δὲ σίγμα·
    3. επιγραφή
    ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα, 4, 2.24
    Πότερον οὖν οὐδέν σοι τοῦ γράμματος ἐμέλησεν ἢ προσέσχες τε καὶ ἐπεχείρησας σαυτὸν ἐπισκοπεῖν ὅστις εἴης;
    4. στοιχείο γραμμένο στους κλήρους τών δικαστών
    ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοφάνης, Πλοῦτος, στίχ. 277
    ἐν τῇ σορῷ νυνὶ λαχὸν τὸ γράμμα σου δικάζειν σὺ δ’ οὐ βαδίζεις, ὁ δὲ Χάρων τὸ ξύμβολον δίδωσιν.
    5. έγγραφο
  2. (στον πληθυντικό)
    1. η αλφάβητος
    ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 5 (Τερψιχόρη), 58
    ἄλλα τε πολλὰ οἰκήσαντες ταύτην τὴν χώρην ἐσήγαγον διδασκάλια ἐς τοὺς Ἕλληνας καὶ δὴ καὶ γράμματα
    2. σύγγραμμα, πραγματεία
    ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα, 4, 2.1
    καταμαθὼν γὰρ Εὐθύδημον τὸν καλὸν γράμματα πολλὰ συνειλεγμένον ποιητῶν τε καὶ σοφιστῶν τῶν εὐδοκιμωτάτων
    3. (μουσική) μουσικοί φθόγγοι
    4. περικοπή κειμένου
    5. νόμοι
    ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Πλάτων, Πολιτεία, 4, 425b
    Νομοθετεῖν δ’ αὐτὰ οἶμαι εὔηθες· οὔτε γάρ που γίγνεται οὔτ’ ἂν μείνειεν λόγῳ τε καὶ γράμμασιν νομοθετηθέντα.

Άλλες μορφές

[επεξεργασία]

Παράγωγα

[επεξεργασία]

Σύνθετα

[επεξεργασία]

Πηγές

[επεξεργασία]
Ανακτήθηκε από "https://el.wiktionary.org/w/index.php?title=γράμμα&oldid=7323820"