Μετάβαση στο περιεχόμενο

δαμάζω

Από Βικιλεξικό

Νέα ελληνικά (el)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
δαμάζω < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική δαμάζω < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *demh₂- (δαμάζω, εξημερώνω)

Προφορά

[επεξεργασία]
ΔΦΑ : /ðaˈma.zo/
τυπογραφικός συλλαβισμός : δα‐μά‐ζω

Ρήμα

[επεξεργασία]

δαμάζω (παθητική φωνή: δαμάζομαι)

  1. εκπαιδεύω άγριο ζώο, ώστε να εξημερωθεί ή να υπακούει σε κάποιες εντολές, τιθασεύω
  2. (μεταφορικά) ηρεμώ, κάνω κάποιον υπάκουο
  3. (κατ’ επέκταση) υποτάσσω, ελέγχω

Συνώνυμα

[επεξεργασία]

Συγγενικά

[επεξεργασία]

Κλίση

[επεξεργασία]

Μεταφράσεις

[επεξεργασία]

Πηγές

[επεξεργασία]

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
δαμάζω < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική δαμάζω

Ρήμα

[επεξεργασία]

δαμάζω (και σήμερα σε χρήση)

  1. βασανίζω
  2. καταστρέφω, εξολοθρεύω
    ※  14ος αιώνας, ⌘ Διήγησις παιδιόφραστος τῶν τετραπόδων ζώων, ανωνύμου, στίχ. 212 (209-212), στο Wilhelm Wagner, (επιμ.), Carmina graeca medii aevi, Teubner, Λειψία 1874, σ. 141-178.
    λέγω ν᾿ ἀφήσω τὰ πολλὰ, νὰ παραβλέψω πάντας,
    νὰ σύρω τὸ δερµάτιν σου, νὰ σύρω τὴν οὐράν σου,
    καὶ νὰ τὸ δώσω τὸν γναφεὰ, τὸν δερµατογουνάρην,
    νὰ σὲ δαµάσῃ ἡ ἄσβεστος καὶ νὰ σὲ κάψῃ ἡ στύψις,
  3. (μεταφορικά, για φωτιά) καταστέλλω, σβήνω
  4. (μεταφορικά, για ζωμό) καταπραΰνω

Ρηματικοί τύποι

[επεξεργασία]

Σύνθετα

[επεξεργασία]

Πηγές

[επεξεργασία]

Αρχαία ελληνικά (grc)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
δαμάζω < → λείπει η ετυμολογία

Ρήμα

[επεξεργασία]

δαμάζω

  1. (για ζώα) εξημερώνω, δαμάζω, τιθασεύω
  2. υπερνικώ, κατανικώ, εξουδετερώνω
    ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 18 (Σ. Ὁπλοποιία.), στίχ. 119 (117-119)
    οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βίη Ἡρακλῆος φύγε κῆρα, | ὅς περ φίλτατος ἔσκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι· | ἀλλά ἑ μοῖρα δάμασσε καὶ ἀργαλέος χόλος Ἥρης.
    Ότι ούδ᾽ ο μέγας Ηρακλής εξέφυγε την μοίραν, | που ήταν υπεράκριβος υιός του υψίστου Δία· | αλλά της Ήρας η οργή τον δάμασε και η μοίρα.
    Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr
  3. κατακτώ, υποτάσσω
    ※  6ος/5ος πκε αιώνας ⌘ Αἰσχύλος, Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας, στίχ. 765 (764-765)
    δέδοικα δὲ σὺν βασιλεῦσι | μὴ πόλις δαμασθῇ.
    και τρέμω, με τους βασιλιάδες της | κι η πόλη μη χαθεί η δική μας.
    Μετάφραση (1911): Ιωάννης Ν. Γρυπάρης, Αθήνα:Φέξης @greek‑language.gr
  4. (για παρθένες γυναίκες) υποτάσσομαι σε έναν σύζυγο
  5. (για μέταλλα) επεξεργάζομαι
    ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Εὐριπίδης, Ἄλκηστις, στίχ. 980
    καὶ τὸν ἐν Χαλύβοις δαμάζεις σὺ βίᾳ σίδαρον,
    Και των Χαλύβων το σίδερο εσύ καταδαμάζεις·
    Μετάφραση (1972): Θρασύβουλος Σταύρου, Αθήνα: Εστία @greek‑language.gr
  6. σκοτώνω
  7. (για δυνάμεις της φύσης) υπερνικώ, καταβάλλω
  8. (στην παθητική φωνή, για γυναίκα) βιάζομαι

Άλλες μορφές

[επεξεργασία]

Συγγενικά

[επεξεργασία]

Σύνθετα

[επεξεργασία]

Κλίση

[επεξεργασία]

Ρηματικοί τύποι:

Πηγές

[επεξεργασία]
Ανακτήθηκε από "https://el.wiktionary.org/w/index.php?title=δαμάζω&oldid=7169729"