διάνοια

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	η	διάνοια	οι	διάνοιες
γενική	της	διάνοιας	των	διανοιών
αιτιατική	τη	διάνοια	τις	διάνοιες
κλητική		διάνοια		διάνοιες
Κατηγορία όπως «θάλασσα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

διάνοια < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική διάνοια < διά + νόος / νοῦς + -ια

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈði̯a.ni.a/ και /ˈðʝa.ni.a/

τυπογραφικός συλλαβισμός : δι‐ά‐νοι‐α

Ουσιαστικό

διάνοια θηλυκό

• ο νους
• άτομο που επιδεικνύει εξαιρετικές διανοητικές ικανότητες, πολύ έξυπνος, ιδιοφυής

Συγγενικά

• διανοούμαι
• διανοητικός

Εκφράσεις

• ούτε κατά διάνοια(ν) : καθόλου, με τίποτα, ούτε στο ελάχιστο

Μεταφράσεις

    διάνοια

αγγλικά : intellect (en) γαλλικά : intellect (fr)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ἡ	διάνοιᾰ	αἱ	διάνοιαι
γενική	τῆς	διανοίᾱς	τῶν	διανοιῶν
δοτική	τῇ	διανοίᾳ	ταῖς	διανοίαις
αιτιατική	τὴν	διάνοιᾰν	τὰς	διανοίᾱς
κλητική ὦ!		διάνοιᾰ		διάνοιαι
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		διανοίᾱ
γεν-δοτ	τοῖν		διανοίαιν
1η κλίση, Κατηγορία 'βοήθεια' όπως «βοήθεια» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

διάνοια < → λείπει η ετυμολογία

Ουσιαστικό

διάνοια, -ας θηλυκό

1. σκέψη, σκοπός, αντίληψη, γνώμη

   ※  5ος/4oς αιώνας πκε ⌘ Πλάτων, Ἀπολογία Σωκράτους, 41d

   διὰ τοῦτο καὶ ἐμὲ οὐδαμοῦ ἀπέτρεψεν τὸ σημεῖον, καὶ ἔγωγε τοῖς καταψηφισαμένοις μου καὶ τοῖς κατηγόροις οὐ πάνυ χαλεπαίνω. καίτοι οὐ ταύτῃ τῇ διανοίᾳ κατεψηφίζοντό μου καὶ κατηγόρουν, ἀλλ᾽ οἰόμενοι βλάπτειν·

   Γι᾽ αυτό και πουθενά δεν μ᾽ εμπόδισε το σημάδι του θεού και ούτε έχω και πολύ παράπονο μ᾽ αυτούς που με καταψήφισαν και τους κατηγόρους μου. Μολονότι αυτοί δεν με καταψηφίσανε και δεν με κατηγορήσανε μ᾽ αυτή την ιδέα, μα φαντάζονται πως με βλάπτουν·

   Μετάφραση (1923), Παύλος Νιρβάνας @greek-language.gr

2. διανοητική ικανότητα, αντίληψη, νοημοσύνη, ευφυία, κατανόηση
3. νόημα ή σημασία μιας λέξης

Συγγενικά

• διανόησις
• διανοητέον
• διανοητής
• διανοητικός
• διανοητικῶς
• διανοητός
• διανόημα
• διανοηματικός
• νοῦς

Πηγές

• διάνοια - Βασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής - Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2006‑2008. greek‑language.gr
• διάνοια - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• διάνοια - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.