δυσχείμερος

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

Ετυμολογία

δυσχείμερος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική δυσχείμερος

Επίθετο

δυσχείμερος

1. πολύ ψυχρός, παγωμένος, που έχει βαρυχειμωνιά
2. (για έρωτα) που προκαλεί αναστάτωση, ταραχή

Πηγές

• σελ.253, Τόμος 5 - ⌘ Κριαράς, Εμμανουήλ. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α-… (1969-). Επιμελητές: Τόμοι 1-14, Κριαράς. Τόμοι 15-22, Ιωάννης Ν. Καζάζης. Τόμοι 23-… Γ. Κ. Γιαννάκης. Πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-4, μονοτονικό: τόμοι 5-τέλος, pdf.Βιβλιογραφία.  Οι τόμοι 1-18 στα Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. 

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

→ γένη	αρσενικό & θηλυκό		ουδέτερο
↓ πτώσεις	ενικός
ονομαστική	ὁ/ἡ	δυσχείμερος	τὸ	δυσχείμερον
γενική	τοῦ/τῆς	δυσχειμέρου	τοῦ	δυσχειμέρου
δοτική	τῷ/τῇ	δυσχειμέρῳ	τῷ	δυσχειμέρῳ
αιτιατική	τὸν/τὴν	δυσχείμερον	τὸ	δυσχείμερον
κλητική ὦ!		δυσχείμερε		δυσχείμερον
↓ πτώσεις	πληθυντικός
ονομαστική	οἱ/αἱ	δυσχείμεροι	τὰ	δυσχείμερᾰ
γενική	τῶν	δυσχειμέρων	τῶν	δυσχειμέρων
δοτική	τοῖς/ταῖς	δυσχειμέροις	τοῖς	δυσχειμέροις
αιτιατική	τοὺς/τὰς	δυσχειμέρους	τὰ	δυσχείμερᾰ
κλητική ὦ!		δυσχείμεροι		δυσχείμερᾰ
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ	δυσχειμέρω	τὼ	δυσχειμέρω
γεν-δοτ	τοῖν	δυσχειμέροιν	τοῖν	δυσχειμέροιν
2η κλίση, Κατηγορία 'δύσκολος' όπως «δύσκολος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

δυσχείμερος < δυσ- + χείμερος (< χεῖμα)

Επίθετο

δυσχείμερος, -ος, -ον, συγκριτικός : δυσχειμερώτερος, υπερθετικός : δυσχειμερώτατος

1. πολύ ψυχρός, παγωμένος, που έχει βαρυχειμωνιά

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 2 (Β. Ὄνειρος. Διάπειρα. Βοιωτία ἢ κατάλογος νεῶν.), στίχ. 750

   οἳ περὶ Δωδώνην δυσχείμερον οἰκί᾽ ἔθεντο,

   όσοι στην κακοχείμωνην Δωδώνην κατοικήσαν,

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

   ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 4 (Μελπομένη), 28.1

   δυσχείμερος δὲ αὕτη ἡ καταλεχθεῖσα πᾶσα χώρη οὕτω δή τί ἐστι, ἔνθα τοὺς μὲν ὀκτὼ τῶν μηνῶν ἀφόρητος οἷος γίνεται κρυμός, ἐν τοῖσι ὕδωρ ἐκχέας πηλὸν οὐ ποιήσεις, πῦρ δὲ ἀνακαίων ποιήσεις πηλόν·

   Και σ᾽ όλ᾽ αυτά τα μέρη που καταγράφτηκαν κάνει μια τέτοια βαρυχειμωνιά, καθώς στους οχτώ μήνες το κρύο είναι ανυπόφορο, έτσι που χύνοντας στο χώμα νερό δε θα κάνεις λάσπη· μόνο ανάβοντας φωτιά θα κάνεις λάσπη.

   Μετάφραση (1992): Ηλίας Σπυρόπουλος. Αθήνα:Γκοβόστης @greek‑language.gr

   ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοφάνης, Βάτραχοι, στίχ. 125 (125-126)

   [ΔΙΟΝΥΣΟΣ] ψυχράν γε καὶ δυσχείμερον· | εὐθὺς γὰρ ἀποπήγνυσι τἀντικνήμια.

   [ΔΙΟΝΥΣΟΣ] Αυτό, καλέ, είναι κρύο και παγωμένο· | τις γάμπες στη στιγμή σου τις παγώνει..

   Μετάφραση (1967): Θρασύβουλος Σταύρου, Αθήνα:Τυποβιβλιοτεχνική @greek‑language.gr

2. που δύσκολα υποφέρει το κρύο, το χειμώνα

Συγγενικά

• → δείτε τη λέξη χεῖμα

Πηγές

• δυσχείμερος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• δυσχείμερος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.