Μετάβαση στο περιεχόμενο

κόβω

Από Βικιλεξικό

Νέα ελληνικά (el)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]

κόβω < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κόβω < αρχαία ελληνική κόπτω. Για την αλλαγή -πτ- > -β- δείτε κόβω

Προφορά

[επεξεργασία]
ΔΦΑ : /ˈko.vo/
τυπογραφικός συλλαβισμός : κό‐βω

Ρήμα

[επεξεργασία]

κόβω, πρτ.: έκοβα, στ.μέλλ.: θα κόψω, αόρ.: έκοψα, παθ.φωνή: κόβομαι, π.αόρ.: κόπηκα, μτχ.π.π.: κομμένος

  1. διαιρώ κάτι σε μικρότερα μέρη
    παράδειγμα  Πότε θα κοπεί η πρωτοχρονιάτικη πίτα;
  2. αφαιρώ ένα μέρος από κάτι· αποκόπτω
    παράδειγμα  Έκοψε ένα κλαδί από το δέντρο - το κείμενο είναι πολύ μεγάλο, να κόψουμε κάτι
    παράδειγμα  Κόπηκε ένα κλαδί από το δέντρο
    ※  σαν έμπαινε στο λουτρό να ξουριστεί, ήμουν με την ψυχή στο στόμα: κόβονταν ίσαμε εκατό φορές, το άκουγα να σκούζει και να σιγοβρίζει, κι έπειτα τα μούτρα του ήταν σαν κιγμάς, μες στα αίματα, που όσα κομματάκια χαρτί και να κόλλαγε, δεν φτούραγαν να το ρουφήξουν. (Αύγουστος Κορτώ, Τσιτσιμπού, η μάγισσα της πίστας, εκδ. Πατάκης, 2023)
  3. διακόπτω κάτι ή κάποιον
    παράδειγμα  Τον έκοψαν πάνω στο καλύτερο.
  4. εγκαταλείπω, διακόπτω μια συνήθεια
    παράδειγμα  κόβω το κάπνισμα
    παράδειγμα  Πότε θα κόψεις το παλιοτσίγαρο;
    παράδειγμα  Από δω και πέρα κόβονται τα περιττά έξοδα.
    ≈ συνώνυμα: σταματάω
  5. αναγκάζω κάποιον να διακόψει μια συνήθεια
    παράδειγμα  Θα του τα κόψω εγώ αυτά.
  6. (λαϊκότροπο) υποθέτω ή δημιουργώ ή έχω μια γνώμη για τον χαρακτήρα κάποιου
    παράδειγμα  Δεν τον έκοψες τι κουμάσι ήταν;
    παράδειγμα  Εγώ σε κόβω για πολύ καλό μαθητή και ελπίζω να μη με απογοητεύσεις στις εξετάσεις.
  7. (χαρτοπαίγνιο) μετακινώ ένα τμήμα της τράπουλας από το πάνω στο κάτω μέρος της
  8. (σχολική ζωή, διαγωνισμοί) ως βαθμολογητής βάζω βαθμό κάτω από τη βάση σε κάποιον
    παράδειγμα  κόπηκε στα μαθηματικά
  9. (μαγειρική, αμετάβατο) για κρέμες όταν αλλοιώνεται η όψη και η γεύση τους επειδή το αυγό που περιέχεται στα υλικά τους βράζει
    παράδειγμα  Αν δεν ανακατεύεις συνέχεια το αβγολέμονο, θα σου κόψει.
  10. (μαγειρική, αμετάβατο) για το γάλα όταν έχει τυροποιηθεί μερικώς λόγω όξυνσης ή ηλικίας
    παράδειγμα  Ποιος ξέρει πόσες μέρες το έχει αυτό το γάλα, έβαλα να το ζεστάνω και αυτό έκοψε.
  11. (αμετάβατο) στρίβω με όχημα ή πεζός
    ※  Ο Γκανίας αγόρασε ένα κουλούρι κι έκοψε απ’ την οδό Ακαδημίας. (Τάσος Αθανασιάδης (1984) Οι τελευταίοι εγγονοί [μυθιστόρημα])
  12. (αθλητισμός) παρεμβαίνω αμυντικά και αποτρέπω επιθετική κίνηση ή πάσα του αντιπάλου
  13. (παρωχημένο) σκοτώνω
    ※  Απολογάτ' ο Κεχαγιάς προς τον Κολοκοτρώνη.
    "Κάνε νισάφι στην Τουρκιά, κόψε, μόν' άφσε κιόλας"
    Τι τσαμπουνάς, βρωμότουρκε; τι λες παλιομουρτάτη;
    Νισάφι έκαμες εσύ στην έρημη Βοστίτσα
    οπόσφαξες τ' αδέρφια μας κι όλους τους εδικούς μας;
    Ο γέρων Κολοκοτρώνης, τόμος Α΄, Βιβλιοθήκη της Εστίας, 1889, σελ. 176, δημοτικό τραγούδι «Για το πάρσιμο της Τρομπολιτζάς»
  14. → και δείτε το παθητικό κόβομαι

Συνώνυμα

[επεξεργασία]

Εκφράσεις

[επεξεργασία]

Συγγενικά

[επεξεργασία]

Σύνθετα

[επεξεργασία]

όπως ενδεικτικά

Επίσης

→ και δείτε τη λέξη κόπτω για περισσότερα σύνθετα

Κλίση

[επεξεργασία]

Παθητική φωνή → λείπει η κλίση

Μεταφράσεις

[επεξεργασία]

Πηγές

[επεξεργασία]


Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

[επεξεργασία]

Ετυμολογία

[επεξεργασία]

κόβω < κόπτω με βάση το συνοπτικό θέμα κοψ- κατά το σχήμα κρύπτω>κρύβω [1]

Ρήμα

[επεξεργασία]

κόβω

Αναφορές

[επεξεργασία]

Πηγές

[επεξεργασία]
Ανακτήθηκε από "https://el.wiktionary.org/w/index.php?title=κόβω&oldid=7331012"