κῦρος

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	τὸ	κῦρος	τὰ	κύρη - κύρεᾰ
γενική	τοῦ	κύρους - κύρεος	τῶν	κυρῶν - κυρέων
δοτική	τῷ	κύρει - κύρεῐ̈	τοῖς	κύρεσῐ(ν)
αιτιατική	τὸ	κῦρος	τὰ	κύρη - κύρεα
κλητική ὦ!		κῦρος		κύρη - κύρεα
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		κύρει - κύρεε
γεν-δοτ	τοῖν		κυροῖν - κυρέοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'βέλος' όπως «σκεῦος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

κῦρος < αναδρομικός σχηματισμός από το κύριος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *ḱewh₁-

Ουσιαστικό

κῦρος, -ους ουδέτερο

1. η ανώτατη εξουσία, η αρχή, η ύψιστη δύναμη

   ※  6ος/5ος πκε αιώνας ⌘ Αἰσχύλος, Ἱκέτιδες, 391

   δεῖ τοί σε φεύγειν κατὰ νόμους τοὺς οἴκοθεν, ὡς οὐκ ἔχουσιν κῦρος οὐδὲν ἀμφὶ σοῦ.

   ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 6 (Ἐρατώ), 109

   καὶ κῶς ἐς σέ τοι τούτων ἀνήκει τῶν πρηγμάτων τὸ κῦρος ἔχειν, νῦν ἔρχομαι φράσων.

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Ε, 38

   αἵπερ ἅπαν τὸ κῦρος ἔχουσιν

2. επιβεβαίωση, εγκυρότητα, επικύρωση, ασφάλεια

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Σοφοκλῆς, Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ, στίχ. 1779

   πάντως γὰρ ἔχει τάδε κῦρος.

Παράγωγα

• ἄκυρος
• κυρόω

Πηγές

• κῦρος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• κῦρος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.