λεῖος

Αρχαία ελληνικά (grc)

γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
↓ πτώσεις	ενικός
ονομαστική	ὁ	λεῖος	ἡ	λείᾱ	τὸ	λεῖον
γενική	τοῦ	λείου	τῆς	λείᾱς	τοῦ	λείου
δοτική	τῷ	λείῳ	τῇ	λείᾳ	τῷ	λείῳ
αιτιατική	τὸν	λεῖον	τὴν	λείᾱν	τὸ	λεῖον
κλητική ὦ!		λεῖε		λείᾱ		λεῖον
↓ πτώσεις	πληθυντικός
ονομαστική	οἱ	λεῖοι	αἱ	λεῖαι	τὰ	λεῖᾰ
γενική	τῶν	λείων	τῶν	λείων	τῶν	λείων
δοτική	τοῖς	λείοις	ταῖς	λείαις	τοῖς	λείοις
αιτιατική	τοὺς	λείους	τὰς	λείᾱς	τὰ	λεῖᾰ
κλητική ὦ!		λεῖοι		λεῖαι		λεῖᾰ
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ	λείω	τὼ	λείᾱ	τὼ	λείω
γεν-δοτ	τοῖν	λείοιν	τοῖν	λείαιν	τοῖν	λείοιν
2η&1η κλίση, Κατηγορία 'λόγιος' όπως «ὡραῖος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

λεῖος < *λεῖϝος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *leh₁y-u-

Επίθετο

λεῖος, -α, -ον

1. απαλός, λείος, ομαλός στην αφή

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 4 (Δ. Ὁρκίων σύγχυσις. Ἀγαμέμνονος ἐπιπώλησις.), στίχ. 484

   ἥ ῥά τ’ ἐν εἱαμενῇ ἕλεος μεγάλοιο πεφύκει λείη

   ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα, 3, 10.1

   καὶ τὰ μαλακὰ καὶ τὰ τραχέα καὶ τὰ λεῖα καὶ τὰ νέα καὶ τὰ παλαιὰ σώματα

   ≈ συνώνυμα:  λισσός, ψιλός

2. που έχει απαλή επιδερμίδα, χωρίς γένια, άτριχος

   ※  4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοτέλης, Τῶν περὶ τὰ ζῷα ἱστοριῶν, 6, 582b35

   καὶ νεωτέροις καὶ πρεσβυτέροις οὖσι, τοῖς ὑγροῖς καὶ λείοις καὶ μὴ φλεβώδεσι, καὶ τούτων μᾶλλον τοῖς μέλασιν ἢ λευκοῖς.

3. (για υφάσματα) μη ανάγλυφος, απλός, χωρίς κεντήματα

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, 2, 97

   χωρὶς δὲ ὅσα ὑφαντά τε καὶ λεῖα καὶ ἡ ἄλλη κατασκευή

4. (για τόπους) επίπεδος, ομαλός, ισόπεδος

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 23 (Ψ. Ἆθλα ἐπὶ Πατρόκλῳ.), στίχ. 330

   λεῖος δ’ ἱππόδρομος ἀμφίς

5. (μεταφορικά, για τον άνεμο) απαλός, μαλακός, ήπιος
6. (για τις λέξεις)

   ※  6ος/5ος πκε αιώνας ⌘ Αἰσχύλος, Προμηθεὺς δεσμώτης, στίχ. 647

   αἰεὶ γὰρ ὄψεις ἔννυχοι πωλεύμεναι // ἐς παρθενῶνας τοὺς ἐμοὺς παρηγόρουν // λείοισι μύθοις ὦ μέγ᾽ εὔδαιμον κόρη

Συγγενικά

• λειεντερία
• λειόβατος
• λειογένειος
• λειόγλωσσος
• λειοθαλασσία
• λειοκάρηνος
• λειόκαυλος
• λειοκυμονέω
• λειοκύμων
• λειόμιτος
• λειοποιέω
• λειόπους
• λειόστρακον
• λειότης
• λειοτριβέω
• λειοτριχιάω
• λειόφλοιος
• λειόφυλλος
• λειόχρως
• λειόω
• λεωκόνιτος
• λεωπετρία

Πηγές

• λεῖος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• λεῖος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.