μένος

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	το	μένος	τα	μένη
γενική	του	μένους	των	μενών
αιτιατική	το	μένος	τα	μένη
κλητική		μένος		μένη
Σπάνιος ο πληθυντικός. Αρχαίος πληθυντικός μένεα στη φράση πνέα μένεα.
Κατηγορία όπως «δάσος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

μένος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική μένος.

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈme.nos/

τυπογραφικός συλλαβισμός : μέ‐νος

Ουσιαστικό

μένος ουδέτερο

• επιθετική ορμή που συνοδεύεται συχνά από οργή, μανία

    οι οπαδοί του γηπεδούχου επιτέθηκαν με μένος εναντίον του διαιτητή

Σημειώσεις

• Οι τύποι του πληθυντικού χρησιμοποιούνται σπάνια στην σημερινή γλώσσα. Χρησιμοποιείται ο λόγιος τύπος μένεα μόνο στην έκφραση «πνέω μένεα».

Μεταφράσεις

    μένος

αγγλικά : wrath (en), ire (en), ferocity (en) γαλλικά : fureur (fr), rage (fr)

Πηγές

• μένος - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• μένος - Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών.  (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες σύμβολα)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	τὸ	μένος	τὰ	μένη - μένεᾰ
γενική	τοῦ	μένους - μένεος	τῶν	μενῶν - μενέων
δοτική	τῷ	μένει - μένεῐ̈	τοῖς	μένεσῐ(ν)
αιτιατική	τὸ	μένος	τὰ	μένη - μένεα
κλητική ὦ!		μένος		μένη - μένεα
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		μένει - μένεε
γεν-δοτ	τοῖν		μενοῖν - μενέοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'βέλος' όπως «βέλος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

μένος < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *men- (σκέφτομαι) + -ος.

Προφορά

ΔΦΑ : /mé.nos/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : μέ‐νος

Ουσιαστικό

μένος, -ους/εος ουδέτερο

1. ανδρεία, ισχύς, δύναμη, σθένος, θάρρος

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 2 (Β. Ὄνειρος. Διάπειρα. Βοιωτία ἢ κατάλογος νεῶν.), στίχ. 536

   Οἳ δ᾽ Εὔβοιαν ἔχον μένεα πνείοντες Ἄβαντες

   Και τους ανδρείους Άβαντας κατοίκους της Ευβοίας

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 3 (Γ. Ὅρκοι. Τειχοσκοπία. Ἀλεξάνδρου καὶ Μενελάου μονομαχία.), στίχ. 8

   οἱ δ᾽ ἄρ᾽ ἴσαν σιγῇ μένεα πνείοντες Ἀχαιοί

   κι οι Αχαιοί, μ᾽ ανδρειάς πνοήν, σιωπηλοί κινούντο

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

2. σθένος, ενδεικτικό της ζωής, η ζωή η ίδια
3. οργή, πάθος (εμπάθεια), μένος

   ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοφάνης, Σφῆκες, στίχ. 424

   ὀργῆς καὶ μένους ἐμπλήμενος

   μ᾽ άγριο στην ψυχή θυμό

   Μετάφραση (1967): Θρασύβουλος Σταύρου, Αθήνα: Τυποβιβλιοτεχνική @greek‑language.gr

4. κλίση, πρόθεση, ο σκοπός καθενός

Πηγές

• μένος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• μένος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.