ξανθός

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Δείτε επίσης: Ξάνθος, ξανθο-

Ελληνικά (el) [επεξεργασία]

↓ πτώσεις       ενικός      
γένη → αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
ονομαστική ο ξανθός η ξανθή
ξανθιά
το ξανθό
      γενική του ξανθού της ξανθής
ξανθιάς
του ξανθού
    αιτιατική τον ξανθό την ξανθή
ξανθιά
το ξανθό
     κλητική ξανθέ ξανθή
ξανθιά
ξανθό
↓ πτώσεις   πληθυντικός  
γένη → αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
ονομαστική οι ξανθοί οι ξανθές τα ξανθά
      γενική των ξανθών των ξανθών των ξανθών
    αιτιατική τους ξανθούς τις ξανθές τα ξανθά
     κλητική ξανθοί ξανθές ξανθά
Κατηγορία όπως «θηλυκός» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία [επεξεργασία]

ξανθός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ξανθός. Συγκρίνετε με τη μεσαιωνική ελληνική ξαθός < ξανθός[1] που κληροδοτήθηκε στη δημοτική.[2]

Προφορά[επεξεργασία]

ΔΦΑ : /ksanˈθos/
τυπογραφικός συλλαβισμός: ξαν‐θός
τονικό παρώνυμο: Ξάνθος

Επίθετο[επεξεργασία]

ξανθός, -ή/-ιά, -ό

  1. που έχει μαλλιά σε χρώμα ανοικτό κίτρινο ή ωχρό σαν τα στάχυα
  2. που έχει χρυσοκίτρινο χρώμα

Άλλες μορφές[επεξεργασία]

  • ξαθός (ιδιωματικό, δημοτική)

Εκφράσεις[επεξεργασία]

Συγγενικές λέξεις[επεξεργασία]

Σύνθετα[επεξεργασία]

Δείτε επίσης[επεξεργασία]

Μεταφράσεις[επεξεργασία]

Αναφορές[επεξεργασία]

  1. «ξανθός» -  Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής. (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. 
  2. «ξαθός» - Δημητράκος, Δημήτριος Β. (1964). Μέγα λεξικόν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης. Αθήνα: Ελληνική Παιδεία. Α΄ έκδοση: 1930-1950. 
    Με σημείωση: μεσαιωνικό και δημοτική. Παραθέτει στίχους του Ερωτόκριτου.



Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)[επεξεργασία]

Ετυμολογία [επεξεργασία]

ξανθός < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ξανθός

Επίθετο[επεξεργασία]

ξανθός, -ή, -όν

Συγγενικές λέξεις[επεξεργασία]

Σύνθετα[επεξεργασία]



Αρχαία ελληνικά (grc) [επεξεργασία]

γένη → αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
↓ πτώσεις       ενικός      
ονομαστική ξανθός ξανθή τὸ ξανθόν
      γενική τοῦ ξανθοῦ τῆς ξανθῆς τοῦ ξανθοῦ
      δοτική τῷ ξανθ τῇ ξανθ τῷ ξανθ
    αιτιατική τὸν ξανθόν τὴν ξανθήν τὸ ξανθόν
     κλητική ! ξανθέ ξανθή ξανθόν
↓ πτώσεις   πληθυντικός  
ονομαστική οἱ ξανθοί αἱ ξανθαί τὰ ξανθᾰ́
      γενική τῶν ξανθῶν τῶν ξανθῶν τῶν ξανθῶν
      δοτική τοῖς ξανθοῖς ταῖς ξανθαῖς τοῖς ξανθοῖς
    αιτιατική τοὺς ξανθούς τὰς ξανθᾱ́ς τὰ ξανθᾰ́
     κλητική ! ξανθοί ξανθαί ξανθᾰ́
    δυϊκός  
ονομ-αιτ-κλ τὼ ξανθώ τὼ ξανθᾱ́ τὼ ξανθώ
      γεν-δοτ τοῖν ξανθοῖν τοῖν ξανθαῖν τοῖν ξανθοῖν
2&1η κλίση, Κατηγορία όπως «καλός» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία [επεξεργασία]

ξανθός < άγνωστης ετυμολογίας. Είχαν προταθεί οι συνδέσεις με λέξεις όπως ξουθός (επίσης άγνωστης ετυμολογίας), η λατινική canus (λευκός, υπόλευκος) ινδοευρωπαϊκής αρχής, ή η ετρουσκική 𐌆𐌀𐌌𐌈𐌉𐌂 (zamθic, χρυσαφής) που δεν ευσταθεί. Πιθανόν προελληνικής αρχής. [1]

Επίθετο[επεξεργασία]

ξανθός, -ή, -όν

  1. που έχει μαλλιά σε χρώμα ανοιχτό κίτρινο ή ωχρό σαν τα στάχυα
  2. που έχει χρυσοκίτρινο χρώμα

Συγγενικές λέξεις[επεξεργασία]

  • (Χρειάζεται επεξεργασία)

Σύνθετα[επεξεργασία]

Αναφορές[επεξεργασία]

  1. Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2010). Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Β' ανατύπωση. 2009: A' έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. 

Πηγές[επεξεργασία]