πασίχαρος

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	ο	πασίχαρος	η	πασίχαρη	το	πασίχαρο
γενική	του	πασίχαρου	της	πασίχαρης	του	πασίχαρου
αιτιατική	τον	πασίχαρο	την	πασίχαρη	το	πασίχαρο
κλητική		πασίχαρε		πασίχαρη		πασίχαρο
↓ πτώσεις	πληθυντικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	οι	πασίχαροι	οι	πασίχαρες	τα	πασίχαρα
γενική	των	πασίχαρων	των	πασίχαρων	των	πασίχαρων
αιτιατική	τους	πασίχαρους	τις	πασίχαρες	τα	πασίχαρα
κλητική		πασίχαροι		πασίχαρες		πασίχαρα
Κατηγορία όπως «όμορφος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

πασίχαρος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική πασίχαρος. Μορφολογικά αναλύεται σε πασί- (< αρχαία ελληνική πᾶς) + χαρ- (< χαίρομαι) + -ος

Επίθετο

πασίχαρος, -η, -ο

• πάρα πολύ χαρούμενος, καταχαρούμενος

  ※  Ο κορυδαλλός, ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου από το βιβλίο Με λογισμό και μʼ όνειρο, Ανθολόγιο λογοτεχνικών κειμένων, Ε' & ΣΤ' Δημοτικού, ※  @ebooks.edu.gr

  Γλυκά θροΐζουν γύρω μου τα δένδρα. Τι υψηλός και αίθριος
  που είναι ο ουρανός! Μες στην ψυχή μου το ουράνιον τόξον
  και στην καρδιά μου μέσα —στιλπνός, πασίχαρος
  κορυδαλλός— λαλεί ο μικρός μου γιος.

  ※  «Γιάννη, Αδερφέ μου, Φιλάρα!» τον αγκάλιασε πασίχαρος με τα δρακόντεια χέρια του ο κουστουμαρισμένος κι απόλυτα αυτάρκης τώρα πια Πανάρετος. (Αλέξης Πάρνης, Ο άλλος Εμφύλιος, 2014 )

Μεταφράσεις

    πασίχαρος

→ δείτε τη λέξη καταχαρούμενος

Πηγές

• πασίχαρος - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2002). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας (Βʹ έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.  (Αʹ έκδοση: 1998)
• πασίχαρος - Αναστασιάδη - Συμεωνίδη, Άννα (2003). Αντίστροφο λεξικό της νέας ελληνικής. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη.  (συντομογραφίες)

---

Κρητικά (el-crt)

Ετυμολογία

πασίχαρος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική πασίχαρος

Επίθετο

πασίχαρος, -η, -ο

• πολύ χαρούμενος

Πηγές

• Κασσωτάκης, Μιχάλης (2021). Το γλωσσικό ιδίωμα των κατοίκων του οροπεδίου Λασιθίου, Αθήνα: Έκδοση του Συνδέσμου Λασιθιωτών Ηρακλείου «ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ», (αρχική έκδοση 2018) pdf σελ.622

---

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

Ετυμολογία

πασίχαρος < πασί- + χαίρομαι + -ος

ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: πασίχαρος

Επίθετο

πασίχαρος

• πασίχαρος

  ※  16ος/17ος αιώνας ⌘ Βιτσέντζος Κορνάρος, Ερωτόκριτος, Ε στίχ. 788 (787-788) σελ. 318 Νικόλαος Γλυκύς, Εν Βενετία: Παρά Νικολάω Γλυκεί τω εξ Ιωαννίνων, 1813 / σελ. 267, Εν Βενετία: Εκ του τυπογραφείου του Αγίου Γεωργίου, 1860.

  Τὰ πάθη πλιὸ δὲν κοιλαδεῖ τὸ πικραμένο ἀηδόνι,
  Ἀμὴ πετᾷ πασίχαρον, μʼ ἄλλα πουλιὰ σημώνει.

  ※  16ος/17ος αιώνας Γεώργιος Χορτάτσης, Πανώρια, Πράξη Β', στίχ. 314 (311-315)

  Γιὰ τοῦτο, ἀνὲν καὶ πεθυμῶ κʼ ἐγὼ φτωχὸς μετά σου,
  συρμένος ἐκ τὰ κάλλη σου κιʼ ἀποῦ τὴν ὀμορφιά σου,
  νὰ σμίξω, νʼ ἀνακατωθῶ, μιὰ σάρκα νὰ γενοῦμε
  καὶ δυὸ ψυχὲς πασίχαρες σʼ ἕναν κορμὶ νὰ μποῦμε,
  πρέπει κʼ ἐσὺ νὰ μʼ ἀγαπᾶς, πρέπει νὰ μοῦ ʼχης χάρη

  Εμμανουήλ Κριαράς, Γεωργίου Χορτάτση, Πανώρια. Κριτική έκδοση με εισαγωγή, σχόλια και λεξιλόγιο Εμμανουήλ Κριαρά, Βυζαντινή και Νεοελληνική Βιβλιοθήκη, Θεσσαλονίκη 1975, σελ. 100

  ※  16ος/17ος αιώνας Γεώργιος Χορτάτσης, Ερωφίλη, τραγωδία, Πράξη Β', στίχ. 330 (327-330) @anemi.lib.uoc.gr

  μιὰ κορασίδα εὐγενικὴ παρὰ γυναῖκαν ἄλλη
  μὲ δίχως ’ταῖρι τσ’ ὀμορφιᾶς κ’ εἰς τὰ περίσσα κάλλη
  τσ’ ἐλπίδες τσ’ εἶχεν εἰς ἐμὲ κι’ ὅλη τση τὴν ἀγάπη
  κι’ ὁλημερνῆς πασίχαρο μ’ ἐκράτιε τὸν ἀζάπη·

  Η Ερωφίλη :Τραγωδία /Γεωργίου Χορτάτση, εκδιδομένη υπό Κ. Ν. Σάθα.Εν Βενετία :Τύποις Φοίνικος,1878, σελ. 66.

  ※  17ος/18ος αιώνας, ⌘ Πέτρος Κατσαΐτης, Ιφιγένεια, Πράξη Τρίτη, στίχ. 52 (51-52)

  [ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ] Τὶς ἔγνοιες, θυγατέρα μου, ἐξόρισʼ ἀπὸ ἐμένα
  κιʼ ὅσο μπορῶ πασίχαρος φαίνομαι πρὸς ἐσένα.

  Εμμανουήλ Κριαράς, Κατσαΐτης: Ιφιγένεια - Θύεστης, Κλαθμός Πελοποννήσου, ανέκδοτα έργα. Κριτική έκδοση με εισαγωγή, σημειώσεις και γλωσσάριο, Αθήνα 1950, (1η έκδοση), σελ. 44

Κλιτικοί τύποι

• πασίχαρες (ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού θηλυκού γένους)
• πασίχαρο (αιτιατική ενικού αρσενικού γένους)
• πασίχαρον (ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού ουδετέρου γένους)

Συνώνυμα

• προσίχαρος
• πρόσχαρος

Πηγές

• πασίχαρος σελ.231, Τόμος 15 & σελ.232, Τόμος 15 - ⌘ Κριαράς, Εμμανουήλ. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α-… (1969-). Επιμελητές: Τόμοι 1-14, Κριαράς. Τόμοι 15-22, Ιωάννης Ν. Καζάζης. Τόμοι 23-… Γ. Κ. Γιαννάκης. Πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-4, μονοτονικό: τόμοι 5-τέλος, pdf.Βιβλιογραφία.  Οι τόμοι 1-18 στα Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.