πυνθάνομαι
Αρχαία ελληνικά (grc)
[επεξεργασία]| Αρχικοί χρόνοι |
Φωνή Eνεργητική |
Φωνή Μέση & Παθητική |
|---|---|---|
| Ενεστώτας | πυνθάνομαι | |
| Παρατατικός | ἐπυνθανόμην | |
| Μέλλοντας | πεύσομαι | |
| Αόριστος | ἐπυθόμην | |
| Παρακείμενος | πέπυσμαι | |
| Υπερσυντέλικος | ἐπεπύσμην | |
| Συντελ.Μέλλ. |
Ετυμολογία
[επεξεργασία]
- πυνθάνομαι < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *bʰewdʰ-. Ο ενεστώτας παρουσιάζει την μηδενική βαθμίδα με έρρινο ένθημα -ν- που εκφράζει το τέλος της ενέργειας, και επίθημα -άνω, πῠ-ν-θ-άν(ω)-ομαι[1].
Προφορά
[επεξεργασία]
- ΔΦΑ : /pyn.tʰá.no.mai̯/ (5ος π.Χ. αιώνας Αττική)
- τυπογραφικός συλλαβισμός : πῠν‐θά‐νο‐μαι
Ρήμα
[επεξεργασία]
πυνθάνομαι (ῠ) (αποθετικό ρήμα)
- είμαι ενημερωμένος, γνωρίζω, έχω γνώση
- ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 13 (Ν. Μάχη ἐπὶ ταῖς ναυσί.), στίχ. 674
- Ἕκτωρ δ᾽ οὐκ ἐπέπυστο Διῒ φίλος, οὐδέ τι ᾔδη
- γνώσιν δεν είχε ούτ᾽ είδησιν ακόμη ο θείος Έκτωρ
- Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr [μεταγραφή σε μονοτονικό]
- Ἕκτωρ δ᾽ οὐκ ἐπέπυστο Διῒ φίλος, οὐδέ τι ᾔδη
- ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 13 (Ν. Μάχη ἐπὶ ταῖς ναυσί.), στίχ. 674
- (με αιτιατική πράγματος και γενική προσώπου) μαθαίνω κάτι, πληροφορούμαι από κάποιον, ακούω κάτι από κάποιον
- ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 17 (Ρ. Μενελάου ἀριστεία.), στίχ. 408
- πολλάκι γὰρ τό γε μητρὸς ἐπεύθετο νόσφιν ἀκούων
- ότι πολλές το άκουσε φορές απ᾽ την μητέρα
- Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr [μεταγραφή σε μονοτονικό]
- πολλάκι γὰρ τό γε μητρὸς ἐπεύθετο νόσφιν ἀκούων
- ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 17 (Ρ. Μενελάου ἀριστεία.), στίχ. 408
- μαθαίνω ακούγοντας ή ρωτώντας, πληροφορούμαι
- ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 1 (Κλειώ), 22.2
- τὰ δὴ καὶ ἐγένετο· ὡς γὰρ δὴ ἰδών τε ἐκεῖνα ὁ κῆρυξ καὶ εἴπας πρὸς Θρασύβουλον τοῦ Λυδοῦ τὰς ἐντολὰς ἀπῆλθε ἐς τὰς Σάρδις, ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι, δι᾽ οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο ἡ διαλλαγή
- Έτσι και έγινε· γιατί σαν τα είδε εκείνα ο κήρυκας και είπε του Θρασύβουλου τις παραγγελίες του Λυδού, γύρισε πίσω στις Σάρδεις και, όπως πληροφορούμαι, η συμφιλίωση έγινε όχι για άλλον λόγο παρά γι᾽ αυτόν
- Μετάφραση (1964): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης Αθήνα:Γκοβόστης @greek‑language.gr
- τὰ δὴ καὶ ἐγένετο· ὡς γὰρ δὴ ἰδών τε ἐκεῖνα ὁ κῆρυξ καὶ εἴπας πρὸς Θρασύβουλον τοῦ Λυδοῦ τὰς ἐντολὰς ἀπῆλθε ἐς τὰς Σάρδις, ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι, δι᾽ οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο ἡ διαλλαγή
- ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 1 (Κλειώ), 22.2
- ρωτώ, ζητώ να μάθω, εξετάζω
- ※ 5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Πλάτων, Ἱππίας μείζωνw, 287d
- Ἄλλο τι οὖν, ὦ Σώκρατες, ὁ τοῦτο ἐρωτῶν δεῖται πυθέσθαι τί ἐστι καλόν;
- Εκείνος που το ρωτάει αυτό, Σωκράτη, δεν γυρεύει να μάθει άλλο τίποτα παρά τί είναι όμορφο. Έτσι δεν είναι;
- Μετάφραση (1973): Χρήστος Καρούζος & Ιωάννης Θ. Κακριδής Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ @greek‑language.gr
- Ἄλλο τι οὖν, ὦ Σώκρατες, ὁ τοῦτο ἐρωτῶν δεῖται πυθέσθαι τί ἐστι καλόν;
- ※ 5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Πλάτων, Ἱππίας μείζωνw, 287d
Παράγωγα
[επεξεργασία]Κλίση
[επεξεργασία]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Αναφορές
[επεξεργασία]
- ↑ πυνθάνομαι - Βασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής - Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2006‑2008. greek‑language.gr
Πηγές
[επεξεργασία]- πυνθάνομαι - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
- πυνθάνομαι - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
- πυνθάνομαι - ΜΟΡΦΩ (στα αγγλικά) Μορφολογικό ευρετήριο για την αρχαία ελληνική γλώσσα του Πανεπιστημίου του Σικάγου.
Κατηγορίες:
- Προέλευση λέξεων από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *bʰewdʰ- (αρχαία ελληνικά)
- Λέξεις με ένθημα -ν- (αρχαία ελληνικά)
- Λέξεις με επίθημα -άνω (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με προφορά ΔΦΑ (αρχαία ελληνικά)
- Αρχαία ελληνικά
- Ρήματα (αρχαία ελληνικά)
- Ρηματικές φωνές (αρχαία ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (αρχαία ελληνικά)
- Ρήματα χωρίς ενεργητική φωνή (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα από την Ιλιάδα (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα από τον Ηρόδοτο (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα από τον Πλάτωνα (αρχαία ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (ελληνικά)