συνώνυμος

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	ο	συνώνυμος	η	συνώνυμη	το	συνώνυμο
γενική	του	συνώνυμου	της	συνώνυμης	του	συνώνυμου
αιτιατική	τον	συνώνυμο	τη	συνώνυμη	το	συνώνυμο
κλητική		συνώνυμε		συνώνυμη		συνώνυμο
↓ πτώσεις	πληθυντικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	οι	συνώνυμοι	οι	συνώνυμες	τα	συνώνυμα
γενική	των	συνώνυμων	των	συνώνυμων	των	συνώνυμων
αιτιατική	τους	συνώνυμους	τις	συνώνυμες	τα	συνώνυμα
κλητική		συνώνυμοι		συνώνυμες		συνώνυμα
Κατηγορία όπως «όμορφος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

συνώνυμος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συνώνυμος. Συγχρονικά αναλύεται σε συν- + -ώνυμος.

Προφορά

ΔΦΑ : /siˈno.ni.mos/

τυπογραφικός συλλαβισμός : συ‐νώ‐νυ‐μος

Επίθετο

συνώνυμος, -η, -ο

1. (λεξικογραφία) που έχει την ίδια, ή περίπου την ίδια, σημασία

    Παράδειγμα συνώνυμων λέξεων: ικεσία, παράκληση, παρακάλι

2. (ορολογία) που κατασημαίνει την ίδια ακριβώς έννοια

    Παράδειγμα συνώνυμων όρων: (ηλεκτρισμός) τάση - διαφορά δυναμικού, (ιατρική) χανσενικός - λεπρός

3. (γενετική) «συνώνυμα κωδόνια» τριάδα νουκλεοβάσεων που προσδιορίζουν ή αντιστοιχούν με το ίδιο αμινοξύ

Συγγενικά

• συνώνυμο
• συνωνυμία

Μεταφράσεις

    συνώνυμος

αγγλικά : synonymous (en), namesake (en) τουρκικά : eş anlamlı (tr) φινλανδικά : synonyyminen (fi)

Πηγές

• συνώνυμος - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• συνώνυμος - Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών.  (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες σύμβολα)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία

συνώνυμος < συν- + -ώνυμος.

Προφορά

ΔΦΑ : /sy.nɔ̌ː.ny.mos/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : σῠ‐νώ‐νῠ‐μος

Επίθετο

σῠνώνῠμος, -ος, -ον

1. που έχει το ίδιο όνομα
2. που έχει το ίδιο όνομα, την ίδια φύση και τον ίδιο ορισμό

   ※  4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοτέλης, Κατηγορίαι, 1a6

   ※  4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοτέλης, Τοπικά, 123a28

   ※  4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοτέλης, Τοπικά, 148a24

3. «τὰ συνώνυμα» συνώνυμα· λέξεις με διαφορετική μορφή αλλά την ίδια σημασία

   ※  4ος πκε αιώνας ⌘ Ἀριστοτέλης, Ῥητορική, Γ, 2.7

   τῶν δ᾽ ὀνομάτων τῷ μὲν σοφιστῇ ὁμωνυμίαι χρήσιμοι (παρὰ ταύτας γὰρ κακουργεῖ), τῷ ποιητῇ δὲ συνωνυμίαι, λέγω δὲ κύριά τε καὶ συνώνυμα οἷον τὸ πορεύεσθαι καὶ τὸ βαδίζειν· ταῦτα γὰρ ἀμφότερα καὶ κύρια καὶ συνώνυμα ἀλλήλοις.

   Από τα ονόματα τώρα, στον σοφιστή χρήσιμα είναι τα ομώνυμα (αφού με αυτωνών τη βοήθεια πετυχαίνει να κάνει τους απατηλούς συλλογισμούς του), ενώ στον ποιητή τα συνώνυμα. «Λέξεις που χρησιμοποιούνται με την καθιερωμένη σημασία τους και συγχρόνως είναι συνώνυμες» ονομάζω λέξεις όπως πορεύομαι και βαδίζω· πραγματικά, οι δύο αυτές λέξεις στην καθιερωμένη σημασία τους είναι συνώνυμες μεταξύ τους.

   Μετάφραση (2002, 2004): Δημήτριος Λυπουρλής, Θεσσαλονίκη:Ζήτρος @greek‑language.gr

Άλλες μορφές

• παλαιός αττικός τύπος : ξυνώνυμος

Κλίση

    ὁ/ἡ σῠνώνῠμος, τὸ σῠνώνῠμον

→ γένη αρσενικό & θηλυκό ουδέτερο ↓ πτώσεις       ενικός       ονομαστική ὁ/ἡ συνώνυμος τὸ συνώνυμον       γενική τοῦ/τῆς συνωνύμου τοῦ συνωνύμου       δοτική τῷ/τῇ συνωνύμῳ τῷ συνωνύμῳ     αιτιατική τὸν/τὴν συνώνυμον τὸ συνώνυμον      κλητική ὦ! συνώνυμε συνώνυμον ↓ πτώσεις   πληθυντικός   ονομαστική οἱ/αἱ συνώνυμοι τὰ συνώνυμᾰ       γενική τῶν συνωνύμων τῶν συνωνύμων       δοτική τοῖς/ταῖς συνωνύμοις τοῖς συνωνύμοις     αιτιατική τοὺς/τὰς συνωνύμους τὰ συνώνυμᾰ      κλητική ὦ! συνώνυμοι συνώνυμᾰ     δυϊκός   ονομ-αιτ-κλ τὼ συνωνύμω τὼ συνωνύμω       γεν-δοτ τοῖν συνωνύμοιν τοῖν συνωνύμοιν 2η κλίση, Κατηγορία 'δύσκολος' όπως «δύσκολος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Απόγονοι

συνώνυμος (αρχαία ελληνικά)

⇘ καθαρεύουσα: συνώνυμος

⇘ νέα ελληνικά: συνώνυμος

Πηγές

• συνώνυμος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• συνώνυμος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.