σχῆμα

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

λόγια μεσαιωνική ελληνική με αρχαία κλίση
↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	τὸ	σχῆμα	τὰ	σχήματα
γενική	τοῦ	σχήματος	τῶν	σχημάτων
δοτική	τῷ	σχήματι	τοῖς	σχήμασι(ν)
αιτιατική	τὸ	σχῆμα	τὰ	σχήματα
κλητική ὦ!		σχῆμα		σχήματα
3η κλίση, Κατηγορία 'κτῆμα' όπως «κτῆμα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

σχῆμα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική σχῆμα

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈsçi.ma/ (10^ος μ.Χ. αιώνας Βυζαντινή)

τυπογραφικός συλλαβισμός : σχή‐μα

Ουσιαστικό

σχῆμα, -τος ουδέτερο

• το σχήμα

  → χρειάζεται παράθεμα

Απόγονοι

σχῆμα (μεσαιωνικά ελληνικά)

⇘ καθαρεύουσα: σχῆμα

⇘ νέα ελληνικά: σχήμα

Πηγές

• σχήμα - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	τὸ	σχῆμᾰ	τὰ	σχήμᾰτᾰ
γενική	τοῦ	σχήμᾰτος	τῶν	σχημᾰ́των
δοτική	τῷ	σχήμᾰτῐ	τοῖς	σχήμᾰσῐ(ν)
αιτιατική	τὸ	σχῆμᾰ	τὰ	σχήμᾰτᾰ
κλητική ὦ!		σχῆμᾰ		σχήμᾰτᾰ
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		σχήμᾰτε
γεν-δοτ	τοῖν		σχημᾰ́τοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'κτῆμα' όπως «κτῆμα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

σχῆμα < θέμα σχῆ- του ἔχω + -μα

Προφορά

ΔΦΑ : /skʰɛ̂ː.ma/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : σχῆ‐μα

Ουσιαστικό

σχῆμα, -τος ουδέτερο

1. (γεωμετρία) το σχήμα, η μορφή, γεωμετρικό σώμα / αντικείμενο

   ※  2ος κε αιώνας ⌘ Γαληνός, In Hippocratis De articulis, 1.19, p.340 @scaife.perseus

   καί τις τῶν κωμικῶν ἐπεῖπεν ἐπισκώπτων τινὰ δὴ τῶν λοπάδων τοὺς ἄμβωνας περιλείχειν. ἀῤῥενικῶς μὲν οὖν ἄμβωνας οἱ Ἀττικοὶ, θηλυκῶς δὲ οἱ Ἴωνες τὰ τοιαῦτα σχήματα καλοῦσιν ἄμβας.

   Και κάποιος από τους κωμικούς (ΣτΜ τους κωμικούς ποιητές) είπε κοροϊδευτικά για κάποιον ότι γλείφει γύρω-γύρω τα χείλη των πιάτων. Στην Αττική χρησιμοποιούν τη λέξη (για τα χείλη των πιάτων) στο αρσενικό γένος, «τοὺς ἄμβωνας», ενώ οι Ίωνες αποκαλούν αυτά τα αντικείμενα σε θηλυκό γένος, «τὰς ἄμβας».

   Μετάφραση παραθέματος: Βικιλεξικό.

   → λατινική:  habitus

2. η εμφάνιση, το επιφαινόμενο· αντιθέτως προς την πραγματικότητα

   → χρειάζεται παράθεμα

3. έκφραση, όψη

   → χρειάζεται παράθεμα

4. ενδυμασία, ιματισμός

   → χρειάζεται παράθεμα

5. χορευτική φιγούρα

   → χρειάζεται παράθεμα

Απόγονοι

σχῆμα (αρχαία ελληνικά)

⇘ μεσαιωνικά ελληνικά: σχῆμα

⇘ καθαρεύουσα: σχῆμα

⇘ νέα ελληνικά: σχήμα

↷ λατινικά: schēma (δείτε εκεί για περισσότερα)

Πηγές

• σχῆμα - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• σχῆμα - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.