τσελεμπής

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Flag of Greece.svg Ελληνικά (el) [επεξεργασία]

πτώση ενικός πληθυντικός
ονομαστική τσελεμπής τσελεμπήδες
γενική τσελεμπή τσελεμπήδων
αιτιατική τσελεμπή τσελεμπήδες
κλητική τσελεμπή τσελεμπήδες

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία [επεξεργασία]

τσελεμπής < μεσαιωνική ελληνική τζελεπής ή τσελεπής < τουρκική çelebi < λατινική celeber

Open book 01.svg Ουσιαστικό[επεξεργασία]

τσελεμπής αρσενικό

  1. (ιστορία) τίτλος των παιδιών ενός ευγενούς (σουλτάνου -çelebi sultan-, αμιρά κ.λπ.) ή του μεγάλου δερβίση του τάγματος των Μεβλεβήδων
    Καὶ ἐν τῷ ἀπέρχεσθαι αὐτούς, λέγω δὴ τὸν ἀμηρᾶν καὶ τὸν βασιλέα κατὰ τῶν ἀποστατησάντων σατράπων ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, καὶ ὁ μὲν ἀμηρᾶς τὸν υἱὸν αὑτοῦ Μωσῆν τζελεπὴν κατέλιπεν, ἵνα πάντα τὰ ὑποτελῆ αὐτῷ ἐν τῇ Εὐρώπῃ φυλάττῃ (Γεώργιος Φραντζής, Χρονικό (Maius), 192, 6)
  2. (παρωχημένο) (κατ’ επέκταση) άρχοντας, αφέντης
  3. (παρωχημένο) προσαγόρευση ευκατάστατων
  4. (παρωχημένο) λεβέντης, νέος, καλοντυμένος
    • Ψηλέ λιγνέ μου τσελεμπή αφράτε και δροσάτε, / το μάθανε πως μ’ αγαπάς και θαρρετά περπάτειε («Έλα να σε φιλήσω», παραδοσιακό τραγούδι από τα Αλάτσατα της Σμύρνης)
    • Ἄκου μὲ φλέγμα στωικὸν τὸ τί καθείς σοῦ ψάλλει / καὶ μὴν ἀφήνεις τὸ τσαπὶ / γιὰ ν᾿ ἀποδείξεις, τσελεπῆ, / πὼς ἔχεις σὰν τὰ πόδια σου γερὸ καὶ τὸ κεφάλι. (Γεώργιος Σουρής, Ο μαραθώνιος)
    • Ο Σακαρέλος δεν ήθελε να είναι περήφανος και τσελεπής μόνο στη ντυμασιά, εννοούσε να είναι το ίδιο παστρικός και στα χέρια. (Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, Ο Πύργος του Ακροπόταμου)
    • Ο Δασκαλάκης Γεώργιος ή Τσελεπής ο πρώτος.(1791-1821) Πεντακοσίαρχος του 1821. Γρήγορος από τη φύση του, παρευρισκόταν παντού πρόθυμα, όπου γινόταν μάχη και η άριστη συμπεριφορά του και το μεγαλοπρεπές του ανάστημα έδωσαν την αφορμή στους συγχωριανούς του να τον ονομάσουν Τσελεπή, δηλαδή ευγενή.Ο θάνατος του, στο τριακοστό έκτο περίπου έτος της ηλικίας του προξένησε ζημία στην πατρίδα και όλοι οι Κρητικοί θρήνησαν γιατί τον στερήθηκαν. Η δράση του το 1821

Blue Glass Arrow.svg Εναλλακτικές μορφές [επεξεργασία]

Nuvola apps noatun.png Συγγενικές λέξεις[επεξεργασία]

Nuvola filesystems services.svg Σημειώσεις[επεξεργασία]

  • Δημητράκος Δημήτριος, Μέγα Λεξικόν όλης της ελληνικής γλώσσης, Τ.
  • Σαραντάκος Νίκος, 366 λέξεις που χάνονται, Τ.

32πχ Μεταφράσεις[επεξεργασία]