φύρω

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία

φῡ́ρω < πρωτοελληνική *pʰū́rō < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *bʰer- (κινούμαι ορμητικά, αναβράζω, κοχλάζω).

Προφορά

ΔΦΑ : /pʰy̌ː.ɾɔː/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : φῡ́‐ρω

Ρήμα

φῡ́ρω

1. υγραίνω, βρέχω, μουσκεύω κάτι στερεό ιδίως με αίμα ή δάκρυα

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 24 (Ω. Ἕκτορος λύτρα.), στίχ. 162 (161-163)

   παῖδες μὲν πατέρ᾽ ἀμφὶ καθήμενοι ἔνδοθεν αὐλῆς
   δάκρυσιν εἵματ᾽ ἔφῡρον, ὁ δ᾽ ἐν μέσσοισι γεραιὸς
   ἐντυπὰς ἐν χλαίνῃ κεκαλυμμένος

   Στην αυλήν μέσα τα παιδιά στο πλάγι του πατρός τους
   εκλαίαν και στην μέσην τους ο γέρος τυλιγμένος
   μες στην χλαμύδα εντυπωτός

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

2. περιχύνω κάτι με σκόνη ή χώμα

   → χρειάζεται παράθεμα

3. ανακατεύω, προκαλώ σύγχυση, φέρνω τα πάνω κάτω

   → χρειάζεται παράθεμα

4. μολύνω

   → χρειάζεται παράθεμα

5. κακολογώ, βρίζω

   → χρειάζεται παράθεμα

Συγγενικά

• φύραμα
• φυράω
• φύρδην
• φυρατέον
• φυρατής
• φύρμα
• φυρμός
• φύρσιμος
• φύρσις

Σύνθετα

• αἱμόφυρτος
• ὁλοφύρομαι
• συμφύρομαι
• ἀναφύρω
• εἰσφύρω
• ἐκφύρω
• ἐμφύρω
• περιφύρω
• πορφύρω
• περιπορφύρω
• συμφύρω
• συναναφύρω

Κλίση

    Ενεστώτας: φῡ́ρω, φῡ́ρομαι

ενεργητικός ενεστώτας φῡρ- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγὼ φύρω φύρω φύροιμι — σὺ φύρεις φύρῃς φύροις φύρε οὖτος φύρει φύρῃ φύροι φυρέτω ἡμεῖς φύρομεν φύρωμεν φύροιμεν — ὑμεῖς φύρετε φύρητε φύροιτε φύρετε οὗτοι φύρουσῐ(ν) φύρωσῐ(ν) φύροιεν φυρόντων φυρέτωσαν 2o δυϊκός φύρετον φύρητον φύροιτον φύρετον 3o δυϊκός φύρετον φύρητον φυροίτην φυρέτων ονοματικοί τύποι απαρέμφατο μετοχή: αρσενικό - θηλυκό - ουδέτερο φύρειν φύρων φύρουσα φύρον 1η συζυγία - μεσοπαθητικός ενεστώτας φῡρ- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγὼ φύρομαι φύρωμαι φυροίμην — σὺ φύρῃ / φύρει φύρῃ φύροιο φύρου οὖτος φύρεται φύρηται φύροιτο φυρέσθω ἡμεῖς φυρόμεθα φυρώμεθα φυροίμεθα — ὑμεῖς φύρεσθε φύρησθε φύροισθε φύρεσθε οὗτοι φύρονται φύρωνται φύροιντο φυρέσθων / φυρέσθωσαν 2o δυϊκός φύρεσθον φύρησθον φύροισθον φύρεσθον 3o δυϊκός φύρεσθον φύρησθον φυροίσθην φυρέσθων ονοματικοί τύποι απαρέμφατο μετοχή: αρσενικό - θηλυκό - ουδέτερο φύρεσθαι φυρόμενος φυρομένη φυρόμενον

    Παρατατικός: ἔφυρον, ἐφῡρόμην

Ενεργητικός Παρατατικός προσωπικές εγκλίσεις οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγώ ἔφῡρον - - - σύ ἔφῡρες - - - οὖτος ἔφῡρε - - - ἡμεῖς ἐφῡ́ρομεν - - - ὑμεῖς ἐφῡ́ρετε - - - οὗτοι ἔφῡρον - - - Μέσος / Παθητικός Παρατατικός προσωπικές εγκλίσεις οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγώ ἐφῡρόμην - - - σύ ἐφῡ́ρου - - - οὗτος ἐφῡ́ρετο - - - ἡμεῖς ἐφῡρόμεθα - - - ὑμεῖς ἐφῡ́ρεσθε - - - οὗτοι ἐφῡ́ροντο - - -

Πηγές

• φύρω - ΜΟΡΦΩ (αγγλικά) Μορφολογικό ευρετήριο για την αρχαία ελληνική γλώσσα Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
• φύρω - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• φύρω - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.