χορταίνω

Νέα ελληνικά (el)

Ετυμολογία

χορταίνω < μεσαιωνική ελληνική χορταίνω < αρχαία ελληνική χορτάζω (τρέφω), με μεταπλασμό σε -αίνω < χόρτος.

Προφορά

ΔΦΑ : /xoɾˈte.no/

τυπογραφικός συλλαβισμός : χορ‐ταί‐νω

Ρήμα

χορταίνω, πρτ.: χόρταινα, στ.μέλλ.: θα χορτάσω, αόρ.: χόρτασα, μτχ.π.π.: χορτασμένος

1. (μεταβατικό) προσφέρω σε κάποιον αρκετή τροφή ώστε να μη νιώθει πια το αίσθημα της πείνας
2. (αμετάβατο) καταναλώνω αρκετή τροφή ώστε να μη νιώθω πια το αίσθημα της πείνας

    Δεν θέλω άλλο φαγητό, χόρτασα.

   • (με αιτιατική, για να δηλωθεί αυτό που προσφέρει το αίσθημα της ικανοποίησης)

      Χόρτασα καλό ψωμί και καλό κρασί αυτές τις δυο μέρες στο χωριό.

3. (μεταφορικά) για να δηλωθεί γενικότερα το αίσθημα της ικανοποίησης, του κορεσμού

    Χορτάσαμε γκολ στο χτεσινό αγώνα. Το τελικό σκορ ήταν 6-6!

    Χόρτασε το μάτι μου θάλασσα φέτος το καλοκαίρι.

4. (με άρνηση) για να δηλωθεί με επίταση η συνεχής χαρά που φέρνει κάτι

    Δεν χορταίνεις να τον ακούς όταν παίζει μουσική.

Εκφράσεις

• ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φά' το: λέγεται συνήθως ειρωνικά σε κάποιον που μας στενοχώρησε
• αν δεν πεινάσουν οι φτωχοί, οι πλούσιοι δε χορταίνουν

Συγγενικά

• χορτάρι
• χορταριάζω
• χορτάριασμα
• χορταριασμός
• χορτάτος
• χόρτασμα
• χορτασμός
• χορταστικός
• χόρτο
• χόρτος

Κλίση

• → λείπει η κλίση

Μεταφράσεις

    χορταίνω

αγγλικά : be full (en) αζεριανά : doymaq (az) γαλλικά : rassasier (fr) παλαιά γαλλικά : saoler τουρκικά : doymak (tr)

Πηγές

• χορταίνω -  Κάτος, Γιώργος Β. (2016) Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής μας γλώσσας. Θεσσαλονίκη. online στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ,^{1 2})
• χορταίνω - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα. Ετυμολογίες: Ευάγγελος Πετρούνιας). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• χορταίνω - Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών.  (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες σύμβολα)