ἀλφάβητος

Αυτή η σελίδα μπήκε στον κατάλογο των σελίδων που χρειάζονται επιμέλεια και έλεγχο Παρακαλούμε συμπληρώστε, τεκμηριώστε το λήμμα και βγάλτε αυτή την ετικέτα εάν θεωρείτε ότι το λήμμα ανταποκρίνεται στα κριτήρια του Βικιλεξικού. Σελίδες που δεν ανταποκρίνονται στα κριτήρια συμπερίληψης του Βικιλεξικού μπορούν να διαγραφτούν. Συγκεκριμένα: Αναφέρονται σε ετυμολογίες λεξικών, θηλυκό μεσαιωνικό ἀλφαβῆτα και ουδέτερο ελληνιστικό ἀλφάβητον. Αλλά δεν βλέπουμε παραθέματα για τους τύπους αυτούς. ‑‑Sarri.greek ♫ | 10:56, 6 Ιανουαρίου 2024 (UTC).

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

Ετυμολογία

ἀλφάβητος < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή ἀλφάβητος (αρσενικό)

Ουσιαστικό

ἀλφάβητος αρσενικό ή θηλυκό

1. (γράμμα) το αλφάβητο, τα 24 γράμματα του αλφαβήτου
2. (φιλολογία) o αλφάβητος ή η αλφάβητος: ακροστιχίδα σε ποίημα

   ※  16ος αιώνας Νέον Ανθολόγιον …, Ρώμη: Εκ της Βατικανής τυπογραφίας, 1598 @books.google (κάτω από τις παραγράφους με ένδειξη Φ, Χ, Ψ, Ω)

   Ἰϛέον ὅτι αὗται αἱ δύο ᾠδαὶ ϖεριέχουσιν ἀκροϛιχίδα τ[?] ἀλφάβητον

   ≈ συνώνυμα: ἀλφαβηταλφάβητον (ουδέτερο)

Άλλες μορφές

• Σε Λεξικά: ἀλφαβῆτα (θηλυκό), ἀλφάβητον (ουδέτερο)

Κλιτικοί τύποι

• ἀλφαβήτου (γενική ενικού)
• ἀλφάβητον (αιτιατική ενικού)

Εκφράσεις

• κατ' ἀλφαβήτου (αλφαβητικά)

Συγγενικά

• ἀλφαβηταλφάβητον
• ἀλφαβητάριον
• ἀλφαβητίζω

→ και δείτε τις λέξεις ἄλφα και βῆτα

Δείτε επίσης

• (καθαρεύουσα) ἀλφάβητον

Πηγές

• αλφάβητος -  Επιτομή του Λεξικού ⌘ Κριαρά της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, [μονοτονικό σύστημα]. 
• σελ.242, Τόμος 1 - ⌘ Εμμανουήλ Κριαράς. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α-… (1969-). Επιμελητές: Τόμοι 1-14, Κριαράς. Τόμοι 15-22, Ιωάννης Ν. Καζάζης. Τόμοι 23-… Γ. Κ. Γιαννάκης. Πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-4, μονοτονικό: τόμοι 5-τέλος, pdf.Βιβλιογραφία.  Οι τόμοι 1-18 στα Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. 
• ⌘ Σοφοκλής Ευαγγελινός Αποστολίδης, Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods (from B.C. 146 to A.D. 1100). Εκδότης: Harvard University Press, 1870, σελ. 120 @books.google.gr

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

ελληνιστική κοινή (αρχαία κλίση) δεν μαρτυρείται δυϊκός αριθμός
↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ὁ	ἀλφάβητος	οἱ	ἀλφάβητοι
γενική	τοῦ	ἀλφαβήτου	τῶν	ἀλφαβήτων
δοτική	τῷ	ἀλφαβήτῳ	τοῖς	ἀλφαβήτοις
αιτιατική	τὸν	ἀλφάβητον	τοὺς	ἀλφαβήτους
κλητική ὦ!		ἀλφάβητε		ἀλφάβητοι
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		ἀλφαβήτω
γεν-δοτ	τοῖν		ἀλφαβήτοιν
2η κλίση, Κατηγορία 'θρίαμβος' όπως «θρίαμβος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

ἀλφάβητος (ελληνιστική κοινή) < αρχαία ελληνική ἄλφα + βῆτ(α) + κατάληξη -ος

Ουσιαστικό

ἀλφάβητος, -ου αρσενικό ή ουδέτερο (ελληνιστική κοινή)

• (γράμμα) το αλφάβητο

Άλλες μορφές

• Στο Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιώτη: ἀλφάβητον (ουδέτερο)

  ※  2ος κε αιώνας Ειρηναίος της Λυών, Libros quinque adversus haereses, 13.1, @scaife.perseus

  παιδὸς ὄντος καὶ μανθάνοντος τὸ ἀλφάβητον τοῦ διδασκάλου αὐτῷ φήσαντος, καθὼς ἔθος ἐστὶν, εἰπὲ ἄλφα, ἀποκρίνασθαι τὸ ἄλφα.

  ※  3ος κε αιώνας Ιππόλυτος Ρώμης, Refutatio Omnium Haeresium (= Philosophumena), Κατά πασών αιρέσεων έλεγχος, Φιλοσοφούμενα, 6.50, @scaife.perseus

  Καὶ τὸ ἀλφάβητον δὲ τὸ Ἑλληνικὸν ἔχει μονάδας ὀκτὼ [καὶ δεκάδας ὀκτὼ] καὶ ἑκατοντάδας ὀκτώ, τὴν τῶν ὀκτακοσίων ὀγδοηκονταοκτὼ ψῆφον ἐπιδεικνύον, τουτέστι τὸν Ἰησοῦν, ἐκ πάντων συνεστῶτα τῶν ἀριθμῶν.

Πηγές

• ἀλφάβητος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.