ἀστροπελέκι

Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)

Ετυμολογία

ἀστροπελέκι < ἀστραποπελέκι με απλολογία

ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: αστροπελέκι

Ουσιαστικό

ἀστροπελέκι ουδέτερο (και σήμερα σε χρήση)

• (μετεωρολογία) αστροπελέκι, κεραυνός

  ※  16ος/17ος αιώνας Γεώργιος Χορτάτσης, Πανώρια, Πράξη Β', στίχ. 260 (259-264)

  ἀνέναι καὶ τὸν οὐρανὸ θωροῦμε, σὰ βροντήξη
  κιʼ ἀστράψη μὲ πολὺ θυμὸ κιʼ ἀστροπελέκι ρίξη,
  πὼς γαληνώνει τὸ ζιμιὸ κιʼ ἀπὸ τὸ πρόσωπό ντου
  τὰ νέφη διώχνει τὰ θολὰ καὶ παύει τὸ θυμό ντου,
  γιάντα κʼ ἐσὺ τὴν ὄργητα δὲν παύτεις, πεθυμιά μου,
  μὰ στέκεις πάντα στό ʼνα σου καὶ καίγεις τὴν καρδιά μου;

  Εμμανουήλ Κριαράς, Γεωργίου Χορτάτση, Πανώρια. Κριτική έκδοση με εισαγωγή, σχόλια και λεξιλόγιο Εμμανουήλ Κριαρά, Βυζαντινή και Νεοελληνική Βιβλιοθήκη, Θεσσαλονίκη 1975, σελ. 98

  ※  17ος αιώνας⌘ ανωνύμου, Ζήνων, τραγωδία, Πράξη Β', στίχ. 145 (145-146) @anemi.lib.uoc.gr

  Ποῦ ’ναι τ’ ἀστροπελέκιά σου, Δία, κ’ ἡ μάνιτά σου;
  γιατὶ δὲν καίγεις τὸ σκληρό; μὰ τὰ κρατεῖς σιμά σου!

  Ο Ζήνων :Παλαιά τραγωδία / νυν πρώτον εκδιδομένη εκ χειρογράφου της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης υπό Κ. Ν. Σάθα. Νυν πρώτον εκδιδομένη εκ χειρογράφου της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης. Εν Βενετία :Τύποις Φοίνικος, 1878.

  ※  17ος αιώνας, ανωνύμου, Διήγησις ωραιότατη για το κακόν που γίνη ... όντας ήψε η φωτιά επά στη Σαντορίνη, στίχ. 477 @lekythos.library.ucy.ac.cy

  Τ’ ἀστροπελέκι ἐπέρασε καὶ ναν σισμὸν γρικοῦμεν

  Ασώπιος Ειρηναίος, Το περί Σαντορίνης χειρόγραφον, Αττικόν Ημερολόγιον του έτους 1879, έτος ΙΓ′, Aθήνα 1878, p. 130-172.

Άλλες μορφές

• ἀστροπελέκιν
• ἀστροπελέκιον

Κλιτικοί τύποι

• ἀστροπελέκια (ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού)

Συγγενικά

• ἀστροπελέκητος
• ἀστροπελεκίζω
• ἀστροποπελεκῶ

Πηγές

• ἀστροπελέκι -  Επιτομή του Λεξικού ⌘ Κριαρά της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, [μονοτονικό σύστημα]. 
• ἀστροπελέκι σελ.286, Τόμος 3 & σελ.287, Τόμος 3 - ⌘ Κριαράς, Εμμανουήλ. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α-… (1969-). Επιμελητές: Τόμοι 1-14, Κριαράς. Τόμοι 15-22, Ιωάννης Ν. Καζάζης. Τόμοι 23-… Γ. Κ. Γιαννάκης. Πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-4, μονοτονικό: τόμοι 5-τέλος, pdf.Βιβλιογραφία.  Οι τόμοι 1-18 στα Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. 
• ἀστροπελέκιν - LBG - Trapp, Erich, et al. (1994–2007) Lexikon zur byzantinischen Gräzität besonders des 9.-12. Jahrhunderts [Λεξικό της Βυζαντινής Ελληνικής, ιδίως για τον 9ο-12ο αιώνα], Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften (Έκδοση της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών)