ἐκ

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Capitello modanatura mo 01.svg Αρχαία ελληνικά (grc) []

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία []

ἐκ και ἐξ < αρχαία ελληνική από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *eḱs, όπως και το λατινικό ex, το ιρλανδικο ess-, το λιθουανικό ìš και το σλαβονικό из (προφέρεται ιζ).

Open book 01.svg Πρόθεση[]

ἐκ ή πριν από φωνήεν ἐξ (π.χ. ἐκ τοῦ σύνεγγυς, ἐξ ἐπαφῇς, ἐκλαμβάνω, ἐξαιρώ) σήμαινε "μέσα από", "από" και "έξω", με αντώνυμο την πρόθεση "εἰς"

  • ως πρόθεση στα αρχαία ελληνικά συντασσόταν (όπως και σήμερα στη λόγια γλώσσα) με γενική και δήλωνε προέλευση, καταγωγή, τόπο, ύλη, μέσο, όργανο, τρόπο, αιτία
"τά ἐκ τῆς γῆς φυόμενα" (προέλευση, τόπο)
"οἱ ἐξ Ἡρακλέους" (καταγωγή)
"ἐποιοῦντο διαβάσεις ἐκ τῶν φοινίκων" (ύλη ή όργανο)
"ἐκ τῶν πόνων τάς ἀρετάς κτᾶσθαι" (μέσο, τρόπο)
"ἐκ δόλου" και "ἐκ ταύτης τῆς ἐξετάσεως, πολλά γεγόνασι" (κίνητρο, αιτία, μέσο)
το "έξω" και την απομάκρυνση (π.χ. εκβάλλει, εκπορεύεται, έκνομος")
το όλως διόλου, το εντελώς (π.χ. ἐκθρηνέω, δηλ. θρηνώ έντονα, ἐκγελάω. δηλ. γελάω δυνατά, αντίστοιχο του νεοελληνικού ξε (ξεπέρασε, ξεφτιλίστηκε, ξεκατινιάστηκε)
  • για λόγους έμφασης μερικές φορές τονιζόταν π.χ. "καύματος ἔξ" (από υψηλό πυρετό)
  • προτού εκπέσει σε πρόθεση, λειτουργούσε στο λόγο ως επίρρημα
ἐκ δέ καί αὐτοί βαῖνον (Όμηρος) (έξω και αυτοί...)

Books-aj.svg aj ashton 01.svg Συνώνυμα[]

Books-aj.svg aj ashton 01g.png Αντώνυμα[]

Blue Glass Arrow.svg Δείτε επίσης []