ἔκφρασις

Νέα ελληνικά (el)

Ετυμολογία

ἔκφρασις < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ἔκφρασις.

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈek.fɾa.sis/

τυπογραφικός συλλαβισμός : ἔκ‐φρα‐σις

Ουσιαστικό

ἔκφρασις, -εως θηλυκό

• (καθαρεύουσα) έκφραση

  ※  1887 Γεώργιος Στρατήγης, Ἐτήσιον Ἡμερολόγιον τοῦ Ἔτους 1887, Ποῦ κεῖται ἡ Ἑλλάς;, Ἐν Πειραιεῖ, τῇ 20 Ἰουλίου 1886

  Ὄχι! μυριάκις ὄχι! δὲν ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις ἡ μυστηριώδης ἐκείνη δύναμις, ἥτις θέτει εἰς κίνησιν ἁπάσας τὰς πρωτευούσας τοῦ κόσμου, ἡ μεγάλη ἐκείνη ἕλξις ἥτις ἐνασκεῖται ἐκ τοῦ κέντρου πρὸς τὰ ἀπώτατα ἄκρα ἑνὸς ἔθνους, ἡ κεντρόμολος τέλος δύναμις τοῦ πνεύματος ἐπὶ τῆς ὕλης ἐν ὅλαις αὐτοῦ ταῖς ἐκφράσεσι. Καὶ ὅμως ὑπάρχουσι πλεῖστοι πιστεύοντες, ὅτι αἱ Ἀθῆναι εἶναι μικροὶ Παρίσιοι!!

  ※  Τότε δ΄εγώ, ἐνθουσιώδης ἐπί τῇ εἰλικρινείᾳ, ὄχι μόνον θά ὑπεβαλλόμην εἰς τήν φορολογίαν, ἀλλά καί θά προσέθετον παρά ταίς ἄλλαις ξενογλώσσοις ἐκφράσεσι καί τήν λέξιν μπαχτσίσι διὰ τούς ἁπλουστέρους καὶ φιλοδώρημα διὰ τούς λογιωτάτους τῶν συμπατριωτῶν μου (Εστία, τόμος 17ος, Ιανουάριος - Ιούνιος, 1884, σελ. 136)

Συγγενικά

• ἐκφραστικότης
• ἐκφραστός

Κλίση

    (καθαρεύουσα) ἡ ἔκφρασις, τῆς ἐκφράσεως

καθαρεύουσα (κατά την αρχαία κλίση) ↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός   ονομαστική ἡ ἔκφρασις αἱ ἐκφράσεις       γενική τῆς ἐκφράσεως τῶν ἐκφράσεων       δοτική τῇ ἐκφράσει ταῖς ἐκφράσεσι(ν)     αιτιατική τὴν ἔκφρασιν τὰς ἐκφράσεις      κλητική ὦ! ἔκφρασι ἐκφράσεις 3η κλίση, Κατηγορία 'δύναμις' όπως «δύναμις» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Πηγές

• ἔκφρασις σελ.2405 - ⌘ Δημήτριος Β. Δημητράκος (1964) Μέγα λεξικὸν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, 1930-1950. 2η έκδοση:1964. Αθήνα: Εκδόσεις: Δομή (15 τόμοι) & επανεκδόσεις, 1η έκδοση:1953 (9 τόμοι) Ελληνική Παιδεία. (συντομογραφίες & συγγραφέων)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία

ἔκφρασις < ἐκ- + φράσις.

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈek.ɸɾa.sis/ (4^ος μ.Χ. αιώνας Κοινή)

τυπογραφικός συλλαβισμός : ἔκ‐φρα‐σις

Ουσιαστικό

ἔκφρασις, -εως θηλυκό (ελληνιστική κοινή)

1. περιγραφή με λόγια, εξιστόρηση, έκθεση

   ※  3ος κε ⌘ Φιλόστρατος Λήμνιος, Εἰκόνες Β΄, Προοίμιον

   ἐσπούδασταί τις γραφικῆς ἔργων ἔκφρασις τὠμῷ ὁμωνύμῳ τε καὶ μητροπάτορι λίαν ἀττικῶς τῆς γλώττης ἔχουσα ξὺν ὥρᾳ τε προηγμένῃ καὶ τόνῳ.

   → λείπει η μετάφραση

   ※  5ος/6ος κε ⌘ Χριστόδωρος, Παλατινή Ανθολογία, Βιβλίον 2oν Χριστοδώρου Ἔκφρασις Ἀγαλμάτων

   ΧΡΙΣΤΟΔΩΡΟΥ ποιητοῦ Θηβαίου Κοπτίτου ΕΚΦΡΑΣΙΣ τῶν ἀγαλμάτων τῶν εἰς τὸ δημόσιον γυμνάσιον τοῦ ἐπικαλουμένου Ζευξίππου

   ΧΡΙΣΤΟΔΩΡΟΥ γιου του ποιητή Θηβαίου Κοπτίτη ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ των αγαλμάτων που βρίσκονται στο δημόσιο γυμνάσιο αυτό που αποκαλείται του Ζευξίππου

Σημειώσεις

• Συχνά χρησιμοποιείται σε ονόματα έργων.

Συγγενικά

• ἐκφράζω

Απόγονοι

ἔκφρασις (ελληνιστική κοινή)

⇘ καθαρεύουσα: ἔκφρασις

⇘ νέα ελληνικά: έκφραση

Κλίση

    (ελληνιστική κοινή) ἡ ἔκφρασις, τῆς ἐκφράσεως

ελληνιστική κοινή (αρχαία κλίση) δεν μαρτυρείται δυϊκός αριθμός ↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός   ονομαστική ἡ ἔκφρασῐς αἱ ἐκφράσεις       γενική τῆς ἐκφράσεως τῶν ἐκφράσεων       δοτική τῇ ἐκφράσει ταῖς ἐκφράσεσῐ(ν)     αιτιατική τὴν ἔκφρασῐν τὰς ἐκφράσεις      κλητική ὦ! ἔκφρασῐ ἐκφράσεις   δυϊκός ονομ-αιτ-κλ τὼ  ἐκφράσει γεν-δοτ τοῖν  ἐκφρασέοιν 3η κλίση, Κατηγορία 'δύναμις' όπως «δύναμις» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Πηγές

• ἔκφρασις - ΜΟΡΦΩ (στα αγγλικά) Μορφολογικό ευρετήριο για την αρχαία ελληνική γλώσσα του Πανεπιστημίου του Σικάγου.
• ἔκφρασις -  Diccionario Griego-Español (DGE en línea) [Λεξικό ελληνικών (αρχαίων) - ισπανικών online] (στα ισπανικά) του Francisco R. Adrados (Φρανθίσκο Αδράδος) & Juan Rodríguez Somolinos, έως στο λήμμα «ἔξαυος» (συντομογραφίες).
• Bailly, Anatole (1935) Le Grand Bailly: Dictionnaire grec-français (Το Μεγάλο Μπαγί: Λεξικό [αρχαίας] ελληνικής-γαλλικής), Παρίσι: Hachette.
• ἔκφρασις - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἔκφρασις - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
• Πάπυρος–Λαρούς–Μπριτάννικα: Λεξικό της ελληνικής γλώσσας, αρχαίας - μεσαιωνικής - νέας, ερμηνευτικό - ετυμολογικό. Αθήνα, εκδ. Πάπυρος, 1981‑1994, έκδοση: 2013.