ἕλκω

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία

ἕλκω < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *selk- (τραβάω, σέρνω).

Προφορά

ΔΦΑ : /hél.kɔː/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : ἕλ‐κω

Ρήμα

ἕλκω

1. τραβώ, σύρω, σέρνω με την έννοια της δύναμης

   → λατινική: traho

   «ποδὸς ἕλκε» άρχισε να σέρνει (το νεκρό σώμα) από το πόδι

   1. καθέλκω, τραβώ πλοία προς την θάλασσα
   2. (για μουλάρια) σύρω ένα άρμα
   3. σύρω το άροτρο μέσα στον αγρό, οργώνω
2. σύρω ξοπίσω μου

   «πέδας ἕλκω» αυτός ο οποίος σέρνει τα δεσμά ξοπίσω του

3. σχίζω σε κομμάτια, σπαράζω
4. (μέση φωνή) «ἕλκεσθαι χαίτας» ξεριζώνω τα μαλλιά κάποιου
5. τεντώνω τόξο
6. τραβώ το ξίφος μου
7. (μέση φωνή) τραβώ το σπαθί
8. «ἕλκω ἱστία» ανεβάζω, υψώνω ή τραβώ πάνω τα πανιά
9. σηκώνω ψηλά την ζυγαριά ως αντίβαρο, έτσι ώστε να ισοσταθμιστούν τα ζύγια
10. μεθομηρικά με διαφόρους τρόπους
    1. τραβώ κουπί, κωπηλατώ
    2. σύρομαι, κλητεύομαι στο δικαστήριο
    3. σύρω εδώ και εκεί, τραβολογώ ιδίως με ασελγείς, έκφυλες, πρόστυχες προθέσεις
    4. τραβώ πάνω ή ανέλκω
    5. (για ανθρώπους που πίνουν) πίνω με μεγάλες ρουφηξιές, πίνω απνευστί, πίνω μονορρούφι
    6. «ἑλκω μαστόν» θηλάζω, βυζαίνω
    7. «ἕλκω βίοτον, ζόαν» ζω, διάγω άθλια, κοπιαστική ζωή
    8. παρασύρω, τραβώ κάποιον, παρατείνω πληκτικά, ανιαρά

       «κόρδακα ἑλκύσαι» ορχούμαι με επιμηκυμένα μετρικά βήματα, σύρω τον χορό

    9. έλκω προς τον εαυτό μου, προσελκύω
    10. «ἕλκω σταθμόν» σύρω προς τα κάτω την πλάστιγγα, την ζυγαριά, δηλαδή ζυγίζω τόσο πολύ

        (απόλυτο) «τὸ δ' ἂν ἑλκύσῃ» όσο βαρύνει

    11. «ἑλκύσαι πλίνθους» κατασκευάζω τούβλα

        → λατινική: ducere

    12. (μέση φωνή) έλκω πάνω μου, συσσωρεύω, μαζεύω, συγκεντρώνω πλούτη

Άλλες μορφές

• (ελληνιστική κοινή): ἑλκύω

Συγγενικά

• ἕλξις
• ἑλκτέον (αυτό που πρέπει να έλξει κάποιος)
• ἑλκτικός (αυτός που μπορεί να τραβήξει, να σύρει)
• ἑλκυστάζω : θαμιστικό του ἕλκω και ἑλκύω (σέρνω εδώ κι εκεί)

με ὁλκ- → δείτε  (Χρειάζεται επεξεργασία)

Σύνθετα

σε -μαι

• ἀνεφέλκομαι
• προσεφέλκομαι
• συνεξέλκομαι

σε -ω

• πάνω από 40 Λέξεις με -ελκω @perseus.tufts.edu Greek Dictionary Headword Search, Πανεπιστήμιο Tufts

Κλίση

    Ενεστώτας: ἕλκω, ἕλκομαι

ενεργητικός ενεστώτας   οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγὼ ἕλκω ἕλκω ἕλκοιμι — σὺ ἕλκεις ἕλκῃς ἕλκοις ἕλκε οὖτος ἕλκει ἕλκῃ ἕλκοι ἑλκέτω ἡμεῖς ἕλκομεν ἕλκωμεν ἕλκοιμεν — ὑμεῖς ἕλκετε ἕλκητε ἕλκοιτε ἕλκετε οὗτοι ἕλκουσῐ(ν) ἕλκωσῐ(ν) ἕλκοιεν ἑλκόντων ἑλκέτωσαν 2o δυϊκός ἕλκετον ἕλκητον ἕλκοιτον ἕλκετον 3o δυϊκός ἕλκετον ἕλκητον ἑλκοίτην ἑλκέτων ονοματικοί τύποι απαρέμφατο μετοχή: αρσενικό - θηλυκό - ουδέτερο ἕλκειν ἕλκων ἕλκουσα ἕλκον 1η συζυγία - μεσοπαθητικός ενεστώτας   οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική ἐγὼ ἕλκομαι ἕλκωμαι ἑλκοίμην — σὺ ἕλκῃ / ἕλκει ἕλκῃ ἕλκοιο ἕλκου οὖτος ἕλκεται ἕλκηται ἕλκοιτο ἑλκέσθω ἡμεῖς ἑλκόμεθα ἑλκώμεθα ἑλκοίμεθα — ὑμεῖς ἕλκεσθε ἕλκησθε ἕλκοισθε ἕλκεσθε οὗτοι ἕλκονται ἕλκωνται ἕλκοιντο ἑλκέσθων / ἑλκέσθωσαν 2o δυϊκός ἕλκεσθον ἕλκησθον ἕλκοισθον ἕλκεσθον 3o δυϊκός ἕλκεσθον ἕλκησθον ἑλκοίσθην ἑλκέσθων ονοματικοί τύποι απαρέμφατο μετοχή: αρσενικό - θηλυκό - ουδέτερο ἕλκεσθαι ἑλκόμενος ἑλκομένη ἑλκόμενον

• → λείπει η κλίση

Απόγονοι

ἕλκω (αρχαία ελληνικά)

→ μεσαιωνικά ελληνικά: ἕλκω

→ νέα ελληνικά: ἕλκω, έλκω

Πηγές

• ἕλκω - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἕλκω - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.