ἰδιώτης

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ὁ	ἰδιώτης	οἱ	ἰδιῶται
γενική	τοῦ	ἰδιώτου	τῶν	ἰδιωτῶν
δοτική	τῷ	ἰδιώτῃ	τοῖς	ἰδιώταις
αιτιατική	τὸν	ἰδιώτην	τοὺς	ἰδιώτᾱς
κλητική ὦ!		ἰδιῶτᾰ		ἰδιῶται
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		ἰδιώτᾱ
γεν-δοτ	τοῖν		ἰδιώταιν
1η κλίση, ομάδα 'στρατιώτης', Κατηγορία 'στρατιώτης' όπως «στρατιώτης» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

ἰδιώτης < ἴδι(ος) + -ώτης.

Προφορά

ΔΦΑ : /i.di.ɔ̌ː.tɛːs/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

ΔΦΑ : /i.ðiˈo.tis/ (4^ος μ.Χ. αιώνας Κοινή)

τυπογραφικός συλλαβισμός : ἰ‐δι‐ώ‐της

Ουσιαστικό

ἰδιώτης, -ου αρσενικό

1. ο ιδιώτης, ο πολίτης ως μεμονωμένο άτομο
2. ο ιδιώτης, άτομο που ιδιωτεύει, διάγει ιδιωτικό βίο, αντιθέτως προς αυτόν ο οποίος συμμετέχει στα θέματα της πόλης ή είναι κάτοχος δημοσίου αξιώματος

   ≠ αντώνυμα: πολιτικός

3. ο απλός, κοινός άνθρωπος του λαού
4. (στους αττικούς συγγραφείς) απλός στρατιώτης

   ≠ αντώνυμα: στρατηγός

5. αυτός που δεν έχει επαγγελματική γνώση σε έναν τομέα

   ※  5ος/4ος πκε αιώνας ⌘ Πλάτων, Πρωταγόρας, 327c

   καὶ πολλάκις μὲν ἀγαθοῦ αὐλητοῦ φαῦλος ἂν ἀπέβη, πολλάκις δ᾽ ἂν φαύλου ἀγαθός· ἀλλ᾽ οὖν αὐληταί γ᾽ ἂν πάντες ἦσαν ἱκανοὶ ὡς πρὸς τοὺς ἰδιώτας καὶ μηδὲν αὐλήσεως ἐπαΐοντας.

   Και πολλές φορές από άξιο αυλητή θα έβγαινε γιος παρακατιανός, πολλές φορές πάλι από παρακατιανό άξιος· όπως και να ᾽χε όμως, όλοι θα ήταν αρκετά καλοί αυλητές απέναντι στους ανίδεους κι αυτούς που έχουν μεσάνυχτα από την τέχνη του αυλού.

   Μετάφραση (2009): Ηλίας Σπυρόπουλος. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος. @greek‑language.gr

6. αυτός που δεν έχει εμπειρία ή ικανότητες σε έναν τομέα
7. (ως επίθετο) ιδιωτικός
8. (ελληνιστική κοινή) απλοϊκός

   ※  2ος κε αιώνας ⌘ Λουκιανός Ἀλέξανδρος ἢ Ψευδομάντις, 30

   οἱ δὲ πεμπόμενοι͵ ἰδιῶταί τινες οἰκέται͵ ῥᾳδίως ἐξαπατηθέντες

   και επειδή οι αποστελλόμενοι ήταν απλοϊκοί υπηρέτες, εύκολα εξαπατούνταν

9. (ελληνιστική κοινή) ηλίθιος, ανόητος, άφρων, αμαθής, βλάκας, ευτελής

   ※  5ος αιώνας κε  ⌘ Ἡσύχιος, Γλῶσσαι, Α

   *<ἀγελαῖος> ἰδιώτης, ἀμαθής

   *<ἀγελαῖος> βλάκας, αμόρφωτος

   ※  5ος αιώνας κε  ⌘ Ἡσύχιος, Γλῶσσαι, Π

   *<παγανός> ἰδιώτης, ἄφρων

   *<παγανός> ηλίθιος, άμυαλος

   ≈ συνώνυμα: ἀμαθής, ἄφρων, βλάξ, ἠλίθιος

Παράγωγα

• ἰδιωτεύω
• ἰδιωτικός

Απόγονοι

ἰδιώτης (αρχαία ελληνικά)

↷ λατινικά: idiōta

⇘ καθαρεύουσα: ἰδιώτης

⇘ καθαρεύουσα: ιδιώτης

Πηγές

• ἰδιώτης - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἰδιώτης - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.