χρυσάμπυξ

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
	χρῡσᾰμπῠκ-
ονομαστική	ὁ/ἡ	χρυσάμπυξ	οἱ/αἱ	χρυσάμπυκες
γενική	τοῦ/τῆς	χρυσάμπυκος	τῶν	χρυσαμπύκων
δοτική	τῷ/τῇ	χρυσάμπυκῐ	τοῖς/ταῖς	χρυσάμπυξῐ(ν)
αιτιατική	τὸν/τὴν	χρυσάμπυκᾰ	τοὺς/τὰς	χρυσάμπυκᾰς
κλητική ὦ!		χρυσάμπυξ		χρυσάμπυκες
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		χρυσάμπυκε
γεν-δοτ	τοῖν		χρυσαμπύκοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'φύλαξ' όπως «φύλαξ» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

χρυσάμπυξ < χρυσ- + ἄμπυξ (διάδημα, στολίδι).

Προφορά

ΔΦΑ : /kʰɾyː.sám.pyks/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : χρῡ‐σάμ‐πυξ

Επίθετο

χρυσάμπυξ, -υκος αρσενικό ή θηλυκό (επικός, ποιητικός)

• που έχει χρυσή άμπυκα ή προμετωπίδα λέγεται για άλογα και θεότητες

  ※  7ος πκε αιώνας ⌘ Ἡσίοδος, Θεογονία, 916 (915-7)

  Μνημοσύνης δ᾽ ἐξαῦτις ἐράσσατο καλλικόμοιο,
  ἐξ ἧς οἱ Μοῦσαι χρυσάμπυκες ἐξεγένοντο
  ἐννέα, τῇσιν ἅδον θαλίαι καὶ τέρψις ἀοιδῆς.

  Κι ύστερα πάλι τη Μνημοσύνη αγάπησε με την ωραία κόμη,
  και γεννηθήκανε απ᾽ αυτήν οι Μούσες που φορούν χρυσό διάδημα
  οι εννιά, που τους αρέσουν οι ευωχίες και η τέρψη των ασμάτων.

  Μετάφραση (2001): Σταύρος Γκιργκένης, Θεσσαλονίκη: Ζήτρος @greek‑language.gr

Πηγές

• χρυσάμπυξ - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• χρυσάμπυξ - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.