lego

Λατινικά (la)

Ετυμολογία 1

lĕgō < πρωτοϊταλική *legō < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *leg- (συγκεντρώνω, μαζεύω). Συγγενή: αρχαία ελληνική λέγω (συλλέγω, μαζεύω).

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈle.ɡoː/

τυπογραφικός συλλαβισμός : le‐gō

Ρήμα

lĕgō ^(la) (lego - legi - lectum - legere)

1. συλλέγω, μαζεύω, συγκεντρώνω

     lego flores

   συλλέγω άνθη

     legο vela

   μαζεύω τα ιστία

2. τυλίγω, κουβαριάζω
3. επιλέγω, διαλέγω, εκλέγω
4. μαζεύω κλέβοντας, κλέπτω

     lego sacra

   κλέβω τα ιερά, ιεροσυλώ, εξ ου το sacrilegus (ιερόσυλος) (> γαλλική sacrilège)

5. διασχίζω, περνάω
6. διαβάζω, αναγιγνώσκω

     lego orationes et carmina

   διαβάζω λόγους και άσματα

Συγγενικά

• legentes

Κλίση

Γ' συζυγία (lego, legi, lectum, legere)

Ενεργητική φωνή Ενεστώτας Οριστική: legō, legĭs, legĭt, legĭmus, legĭtis, legunt. Υποτακτική: legăm, legās, legăt, legāmus, legātis, legant. Προστακτική: -, lege, -, -, legĭte, -. Απαρέμφατο: legĕre. Μετοχή: legēns, legēns, legēns (-ntis). Παρατατικός Οριστική: legēbăm, legebās, legebăt, legebāmus, legebātis, legebant. Υποτακτική: legĕrĕm, legĕrēs, legĕrĕt, legĕrēmus, legĕrētis, legĕrent. Μέλλοντας Οριστική: legăm, legēs, legĕt, legēmus, legētis, legent. Υποτακτική: lecturus-a-um sim, sis, sit, lecturi-ae-a simus, sitis, sint. Προστακτική: -, legĭtō, legĭtō, -, legĭtōte, leguntō. Απαρέμφατο: lecturum-am-um/os-as-a esse. Μετοχή: lecturus-a-um. Παρακείμενος Οριστική: legī, legīstī, legĭt, legĭmus, legīstis, legērunt (ή legēre). Υποτακτική: legĕrĭm, legĕrĭs, legĕrĭt, legĕrĭmus, legĕrĭtis, legĕrint. Απαρέμφατο: legisse Υπερσυντέλικος Οριστική: legĕram, legĕrās, legĕrăt, legĕrāmus, legĕrātis, legĕrant. Υποτακτική: legissĕm, legissēs, legissĕt, legissēmus, legissētis, legissent. Συντελεσμένος Μέλλοντας Οριστική: legĕro, legĕrĭs, legĕrĭt, legĕrimus, legĕritis, legĕrint. Γερούνδιο legendi, legendō, legendum, legendo. Σουπίνο lectum, lectu. Παθητική φωνή Ενεστώτας Οριστική: legŏr, legĕris (-re), legĭtur, legĭmur, legĭmini, leguntur. Υποτακτική: legăr, legāris (-re), legātur, legāmur, legāmini, legantur. Προστακτική: -, legĕre, -, -, legĭmini, -. Απαρέμφατο: legī Παρατατικός Οριστική: legēbăr, legēbāris (-re), legēbātur, legēbāmur, legēbamĭnī, legēbantur. Υποτακτική: legĕrĕr, legĕrēris, legĕrētur, legĕrēmur, legĕrēmini, legĕrentur. Μέλλοντας Οριστική: legăr, legēris, legētur, legēmur, legēmini, legentur. Υποτακτική: -, -, -, -, -, -, Προστακτική: -, legĭtor, legĭtor, -, -, leguntor. Απαρέμφατο: lectum īrī. Παρακείμενος Οριστική: lectus-a-um sum, es, est, lecti-ae-a sumus, estis, sunt. Υποτακτική: lectus-a-um sim, sis, sit, lecti-ae-a simus, sitis, sint. Απαρέμφατο: lectum-am-um/-os-as-a esse. Μετοχή: lectus-a-um Υπερσυντέλικος Οριστική: lectus-a-um eram, eras, erat, lecti-ae-a eramus, eratis, erant. Υποτακτική: lectus-a-um essem, esses, esset, lecti-ae-a essemus, essetis, essent. Συντελεσμένος Μέλλοντας Οριστική: lectus-a-um ero, eris, erit, lecti-ae-a erimus, eritis, erunt. Απαρέμφατο: lectum-am-um/-os-as-a fore. Γερουνδιακό legendus-a-um

 

Ετυμολογία 2

lēgō < lēx + -ō

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈleː.ɡoː/

τυπογραφικός συλλαβισμός : lē‐gō

Ρήμα

lēgō ^(la)

1. αποστέλλω ως πρεσβευτή
2. στέλνω με μια αποστολή, εκχωρώ αρμοδιότητες, εξουσιοδοτώ
3. διορίζω ως υπολοχαγό, ως lēgātus (απεσταλμένος, πρέσβυς)
4. αφήνω μέσω διαθήκης, κληροδοτώ

Συγγενικά

• lēgātus

Πηγές

• lego - Gaffiot, Félix (1934) Dictionnaire illustré latin-français, Hachette [Γκαφιό, Φελίξ (1934) Εικονογραφημένο λατινογαλλικό λεξικό, Ασέτ] (στα γαλλικά)
• lego - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.