Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ὑπερίων

Από Βικιλεξικό

Αρχαία ελληνικά (grc)

[επεξεργασία]
 πτώσεις       ενικός      
ῠπερῑον-
ονομαστική Ὑπερίων
      γενική τοῦ Ὑπερίονος
      δοτική τῷ Ὑπερίον
    αιτιατική τὸν Ὑπερίον
     κλητική ! Ὑπερῖον
Το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας είναι μακρό.
3η κλίση, Κατηγορία 'γείτων' όπως «γείτων» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

[επεξεργασία]
Ὑπερίων < Αρχικά συγκριτικός βαθμός *ὑπερίων (που βρίσκεται πιο πάνω) ενός αμάρτυρου επιθέτου, πιθανώς *ὑπερός (που βρίσκεται πάνω), Παραβάλετε καλλίων (ῑ), συγκριτικός βαθμός του καλός. Μορφολογικά αναλύεται σε ὑπέρ + -ίων.

Προφορά

[επεξεργασία]
ΔΦΑ : /hy.pe.ɾǐː.ɔːn/ (5ος π.Χ. αιώνας Αττική)
τυπογραφικός συλλαβισμός: περίων

Κύριο όνομα

[επεξεργασία]

Ὑπερίων, -ονος (ῑ) αρσενικό

  1. (επικός, ποιητικός) ανώτερος, υπέρλαμπρος (ως επίθετο του Ηλίου)
     8ος αιώνας πκε  Ὅμηρος, Ὀδύσσεια, 1 (α. Ἀθηνᾶς παραίνεσις πρὸς Τηλέμαχον.), στίχ. 8 (7-9)
    αὐτῶν γὰρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,
    νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο
    ἤσθιον·
    Γιατί εκείνοι χάθηκαν απ᾽ τα δικά τους τα μεγάλα σφάλματα,
    νήπιοι και μωροί, που πήγαν κι έφαγαν τα βόδια του υπέρλαμπρου Ήλιου·
    Μετάφραση σε ελεύθερο στίχο (2006): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, @greeklanguage.gr
  2. (ελληνική μυθολογία) Τιτάνας, γιος του Ουρανού και πατέρας του Ήλιου
      7ος πκε αιώνας Ἡσίοδος, Θεογονία, 374 (371-374)
    Θεία δ᾽ Ἠέλιόν τε μέγαν λαμπράν τε Σελήνην | Ἠῶ θ᾽, ἣ πάντεσσιν ἐπιχθονίοισι φαείνει | ἀθανάτοις τε θεοῖσι τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι, | γείναθ᾽ ὑποδμηθεῖσ᾽ Ὑπερίονος ἐν φιλότητι.
    Κι η Θεία τον Ήλιο το μεγάλο γέννησε και τη λαμπρή Σελήνη | και την Ηώ που δίνει φως σε όλους όσους κατοικούν πάνω στη γη | και στους αθάνατους θεούς που τον πλατύ τον ουρανό κατέχουν. | Τους γέννησε αφού υποτάχθηκε στον έρωτα του Υπερίονα.
    Μετάφραση (2001): Σταύρος Γκιργκένης, Θεσσαλονίκη: Ζήτρος @greeklanguage.gr

Σημειώσεις

[επεξεργασία]
  • αναφέρεται στην Οδύσσεια (α-8). Κόρες του ήταν η Φαέθουσα και η Λαμπετία που φύλαγαν τις αγελάδες του. Τις ιερές αγελάδες αυτές έφαγαν οι σύντροφοι του Οδυσσέα με συνέπεια να χαθούν.

Δείτε επίσης

[επεξεργασία]