δάκος

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ο	δάκος	οι	δάκοι
γενική	του	δάκου	των	δάκων
αιτιατική	τον	δάκο	τους	δάκους
κλητική		δάκε		δάκοι
Κατηγορία όπως «δρόμος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

δάκος < λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) νεολατινική dacus (παρασιτικό έντομο) < αρχαία ελληνική δάκος (βλαβερό, επικίνδυνο ζώο που δαγκώνει)

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈða.kos/

Ουσιαστικό

δάκος αρσενικό

• (έντομο) (Bactrocera oleae) δίπτερο παρασιτικό έντομο που προσβάλλει τον καρπό της ελιάς και καταστρέφει την παραγωγή

  ※  Ωστόσο, οι καύσωνες της Άνοιξης και ιδίως του Μάιου, παραδόξως, είναι και ωφέλιμοι γιατί είναι ζημιογόνοι για τον Δάκο. Και αυτό γιατί είναι γνωστό ότι ακμαία άτομα Δάκου που εκτίθενται επί αρκετό χρόνο σε θερμοκρασίες άνω 32^ο αδρανοποιούνται και άνω των 36^ο θνήσκουν. (Ν. Μιχελάκης, Καύσωνες εναντίον Ελιάς αλλά και … Δάκου! Πιθανοί κίνδυνοι αλλά και ...οφέλη., Σύλλογος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης, 14/5/2020 )

Σύνθετα

• δακοκτονία
• δακοπαγίδα

Δείτε επίσης

• δάκος στη Βικιπαίδεια 

Μεταφράσεις

    δάκος

αγγλικά : olive fruit fly (en) γαλλικά : mouche de l'olive (fr), dacus (fr)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	τὸ	δάκος	τὰ	δάκη - δάκεᾰ
γενική	τοῦ	δάκους - δάκεος	τῶν	δακῶν - δακέων
δοτική	τῷ	δάκει - δάκεῐ̈	τοῖς	δάκεσῐ(ν)
αιτιατική	τὸ	δάκος	τὰ	δάκη - δάκεα
κλητική ὦ!		δάκος		δάκη - δάκεα
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		δάκει - δάκεε
γεν-δοτ	τοῖν		δακοῖν - δακέοιν
3η κλίση, Κατηγορία 'βέλος' όπως «βέλος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

δάκος < → λείπει η ετυμολογία

Ουσιαστικό

δάκος, -εος/-ους ουδέτερο

1. δηλητηριώδες θηρίο, άγριο θηρίο, ζώο με επικίνδυνο δάγκωμα

   ※  6ος/5ος πκε αιώνας ⌘ Αἰσχύλος, Χοηφόροι, στίχ. 530

   [ΟΡΕΣΤΗΣ] τίνος βορᾶς χρῄζοντα, νεογενὲς δάκος;

   [ΟΡΕΣΤΗΣ] Και ποιά νά ᾽βρε θροφή το νεογέννητο τέρας;

   Μετάφραση, 1η έκδοση (1911): Ιωάννης Ν. Γρυπάρης, Αθήνα:Φέξης @greek‑language.gr

   ※  5ος πκε αιώνας ⌘ Εὐριπίδης, Κύκλωψ, στίχ. 325 (323-328)

   ὅταν ἄνωθεν ὄμβρον ἐκχέηι, | ἐν τῆιδε πέτραι στέγν᾽ ἔχων σκηνώματα, | ἢ μόσχον ὀπτὸν ἤ τι θήρειον δάκος | δαινύμενος, εὖ τέγγων τε γαστέρ᾽ ὑπτίαν, | ἐπεκπιὼν γάλακτος ἀμφορέα, πέπλον | κρούω, Διὸς βρονταῖσιν εἰς ἔριν κτυπῶν.

   όταν βρέχει ο ουρανός και καντάρια κατεβάζει, | μένω εγώ στο σπιτικό μου, στη στεγνή μου τη σπηλιά, | ψήνω κάνα μοσχαράκι γιά καν᾽ άγριο θηρίο, | τρώγω, κι ανασκελωμένος στην κοιλιά μου | μέσα ρίχνω γάλα —έναν αμφορέα, άσπρο πάτο τονε πίνω— | και του Δία τις βροντές παραβγαίνω με τη χούφτα | που βροντώ μετά μανίας μέσ᾽ από το σώβρακό μου.

   Μετάφραση χ.χ.: Β. Λιαπή, Αθήνα: Κίχλη @greek‑language.gr

2. δάγκωμα, κέντημα

Πηγές

• δάκος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• δάκος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.