ἔπος

Αρχαία ελληνικά (grc)

Ετυμολογία

ἔπος < ϝέπος < (κληρονομημένο) πρωτοελληνική *wékʷos < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *wékʷos < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *wekʷ- (μιλώ). Ομόρριζα: ὄψ.

Προφορά

ΔΦΑ : /é.pos/ (5^ος π.Χ. αιώνας Αττική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : ἔ‐πος

Ουσιαστικό

ἔπος, -ους/εος ουδέτερο

1. λόγος

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 1 (Α. Λοιμός. Μῆνις.), στίχ. 220

   Πηλεΐδης δ’ ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν
   Ἀτρεΐδην προσέειπε, καὶ οὔ πω λῆγε χόλοιο

   Με βαρείς λόγους έπειτα και πάλιν ο Πηλείδης
   προς τον Ατρείδη εστράφηκεν, ούδ᾽ έπαυε η χολή του

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr [μεταγραφή σε μονοτονικό]

2. έπος
3. είδηση, τα νέα

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ὀδύσσεια, 16 (π. Ἀναγνωρισμὸς Ὀδυσσέως ὑπὸ Τηλεμάχου.), στίχ. 469 (468-469)

   ὡμήρησε δέ μοι παρ᾽ ἑταίρων ἄγγελος ὠκύς, | κῆρυξ, ὃς δὴ πρῶτος ἔπος σῇ μητρὶ ἔειπεν.

   Σ᾽ αυτό με πρόλαβε, πιο γρήγορος, άλλος μαντατοφόρος, | δικός σου σύντροφος, ο κήρυκας, που πρώτος είπε στη μητέρα σου το νέο.

   Μετάφραση σε ελεύθερο στίχο (2006): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, @greek‑language.gr

Άλλες μορφές

• ϝέπος (αιολικός τύπος )
• τὤπος (αιολική κράση)

Εκφράσεις

• ἔπος ἀδάμαντι πελάζω

Κλίση

    τὸ ἔπος, τοῦ ἔπους/ἔπεος (αττική κλίση)

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός   ἐπεσ- ονομαστική τὸ ἔπος τὰ ἔπη - ἔπεᾰ       γενική τοῦ ἔπους - ἔπεος τῶν ἐπῶν - ἐπέων       δοτική τῷ ἔπει - ἔπεῐ̈ τοῖς ἔπεσῐ(ν)     αιτιατική τὸ ἔπος τὰ ἔπη - ἔπεα      κλητική ὦ! ἔπος ἔπη - ἔπεα   δυϊκός ονομ-αιτ-κλ τὼ  ἔπει - ἔπεε γεν-δοτ τοῖν  ἐποῖν - ἐπέοιν 3η κλίση, Κατηγορία 'βέλος' όπως «βέλος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

    τὸ ἔπος, τοῦ/τοῖο ἔπους/ἔπεος/ἔπευς (επική κλίση)

επική κλίση ↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός   ἐπ-, ἐπεσ-, ἐπεεσ- ονομαστική τὸ ἔπος τὰ ἔπη - ἔπεᾰ       γενική τοῦ/τοῖο ἔπους ἔπευς - ἔπεος τῶν ἐπῶν - ἐπέων       δοτική τῷ ἔπει - ἔπεῐ̈ τοῖς ἔπεσῐ(ν) ἔπεσσῐ(ν) ἐπέεσσῐ(ν)     αιτιατική τὸ ἔπος τὰ ἔπη - ἔπεα      κλητική ὦ! ἔπος ἔπη - ἔπεα   δυϊκός ονομ-αιτ-κλ τὼ  ἔπει - ἔπεε γεν-δοτ τοῖιν  ἐποῖν - ἐπέοιν 3η κλίση, Κατηγορία 'βέλος' όπως «βέλος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Πηγές

• ἔπος - Βασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής - Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2006‑2008. greek‑language.gr
• ἔπος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἔπος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.