πελεκούδι

Νέα ελληνικά (el)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	το	πελεκούδι	τα	πελεκούδια
γενική	του	πελεκουδιού	των	πελεκουδιών
αιτιατική	το	πελεκούδι	τα	πελεκούδια
κλητική		πελεκούδι		πελεκούδια
Οι καταλήξεις -ιού, -ια, -ιών προφέρονται με συνίζηση.
Κατηγορία όπως «τραγούδι» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

πελεκούδι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική πελεκούδ(α) + -ι < αρχαία ελληνική πελεκάω/πελεκῶ + -ούδα

Προφορά

ΔΦΑ : /pelekúði/

Ουσιαστικό

πελεκούδι ουδέτερο

• (λαϊκό) το μικρό ξυλαράκι που περισσεύει από το πελέκημα του ξύλου, η σχίζα

  ※  Κι ἐπετάχτηκε ἕνα πελεκούδι κι ἐβρῆκε μιὰ ἀπὸ τὶς ἀδελφὲς τῶν ̓Αποστόλων μὲς στὸ μάτι (Δημήτρης Σ. Λουκάτος, Εισαγωγή στην ελληνική λαογραφία, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1977, σελ. 102)

  ※  Πήγαιναν δηλ. οι μάγισσες τη νύχτα και κρυφά έκοβαν ένα μικρό πελεκούδι από την πόρτα του σπιτιού ψιθυρίζοντας λόγια μαγικά, για να πάρουν το βιός του γείτονα, του συγχωριανού τους (ΣΤ΄ Συμπόσιο Λαογραφίας του Βορειοελλαδικού χώρου, 7-10 Μαΐου 1989, Πρακτικά, Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών, σελ. 299)

  ※  Κάθισε και στίχο στίχο
  πάνου στο βρεμένον τοίχο,
  γράφει μ’ ένα πελεκούδι
  το στερνό του το τραγούδι
  

  (Κώστας Βάρναλης, Στερνή του γνώση, Ελεύθερος Κόσμος / Πάρεργα, Εκδ. Κέδρος, 1965)

Εκφράσεις

• θα καεί το πελεκούδι

Συγγενικά

• πελέκημα
• πελεκητός
• πελεκίζω
• πελεκισμός
• πελεκούδα
• πέλεκυς
• πελεκώ

Μεταφράσεις

    πελεκούδι

αγγλικά : splinter (en), shiver (en) γαλλικά : copeau (fr)

Πηγές

• πελεκούδι - Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• πελεκούδι - Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών.  (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες-σύμβολα)