οὐρανός

Από Βικιλεξικό
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τυπογραφικές παραλλαγές Δείτε επίσης : ουρανός, Ουρανός

Capitello modanatura mo 01.svg Αρχαία ελληνικά (grc) [επεξεργασία]

Πτώση Ενικός Δυϊκός Πληθυντικός
Ονομαστική οὐρανός οὐρανώ οὐρανοί
Γενική οὐρανοῦ οὐρανοῖν οὐρανῶν
Δοτική οὐραν οὐρανοῖν οὐρανοῖς
Αιτιατική οὐρανόν οὐρανώ οὐρανούς
Κλητική οὐρανέ οὐρανώ οὐρανοί

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία [επεξεργασία]

οὐρανός < Πρότυπο:αβέβαιο με κρίσιμης σημασίας την ετυμολόγηση των διαλεκτικών τύπων[1][2]
  1. < θέμα *ϝορσανός με κατάληξη
    1. είτε τονισμένη ως -ανός (όπως ὀρφανός) από ρίζα *uorsó, όπως σανσκριτικά varṣá ("βροχή")
    2. είτε ως ουσιαστικού-δράστη με σημασία ο βρέχων, αυτός που υγραίνει και γονιμοποιεί
      1. είτε (όπως ὄχανον: ξόανον ἔχω: ξέω) από ρηματική ρίζα *uers, όπως σανσκριτικά várṣati ("να βρέχω)
      2. ή συγγενές με το ρήμα οὐρέω ("υγραίνω, ουρώ")
  2. κατ' άλλους, συγγενές με την σανσκριτική ρίζα varṣmán ("ύψος") από ινδοευρωπαϊκή (ρίζα) *uers-
  3. έχει προταθεί και προελληνικό έτυμο

Δεν ευσταθούν

  1. η παλαιά ετυμολόγηση από το θεωνύμιο Váruṇa από *ὀϝορανός
  2. η γνωστή παρετυμολογία «ὁρῶ τὰ ἄνω» στον Κρατύλο του Πλάτωνος (396b[3])

Open book 01.svg Ουσιαστικό[επεξεργασία]

οὐρανός αρσενικό

  1. ο ουρανός, ο θόλος του ουρανού, αιθέρες
    Πάτερ ὑμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς....
  2. (κύριο όνομα, μυθολογία) → δείτε τη λέξη: Οὐρανός

Blue Glass Arrow.svg Εναλλακτικές μορφές [επεξεργασία]

Αναφορές [επεξεργασία]

  1. Beekes, Robert (2010). Etymological Dictionary of Greek. (Ετυμολογικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας) με την αρωγή του Lucien van Beek. Leiden: Brill. 
  2. Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2010). Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Β' ανατύπωση. 2009: A' έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. 
  3. «ἔστι δὲ οὗτος Οὐρανοῦ ὑός, ὡς λόγος· ἡ δὲ αὖ ἐς τὸ ἄνω ὄψις καλῶς ἔχει τοῦτο τὸ ὄνομα καλεῖσθαι, οὐρανία, ὁρῶσα τὰ ἄνω, ὅθεν δὴ καί φασιν, ὦ Ἑρμόγενες, τὸν καθαρὸν νοῦν παραγίγνεσθαι οἱ μετεωρολόγοι, καὶ τῷ οὐρανῷ ὀρθῶς τὸ ὄνομα κεῖσθαι·» (Πλάτων, Κρατύλος, 396b)

Open book icon.png Βιβλιογραφία[επεξεργασία]