princeps

Λατινικά (la)

Ετυμολογία

princeps < Πιθανώς πρωτοϊταλική *priisemokaps κατά συγκοπή. Μορφολογικά αναλύεται σε prīmus (πρώτος) + -ceps (πιάστης).

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈpriːŋ.kɛps/ και /ˈprɪŋ.kɛps/ (κλασική λατινική)

ΔΦΑ : /ˈprin̠ʲ.t͡ʃeps/ (εκκλησιαστική λατινική)

τυπογραφικός συλλαβισμός : prī̆n‐ceps

Επίθετο

prī̆nceps, prī̆ncipis ^(la) αρσενικό

1. πρώτος
2. επιφανής
3. εξέχων

Κλίση

	ενικός			πληθυντικός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομαστική	princeps	princeps	princeps	principēs	principēs	principia
γενική	principis	principis	principis	principium	principium	principium
δοτική	principī	principī	principī	principibus	principibus	principibus
αιτιατική	principem	principem	princeps	principēs	principēs	principia
κλητική	princeps	princeps	princeps	principēs	principēs	principia
αφαιρετική	principī	principī	principī	principibus	principibus	principibus
(Τριτόκλιτα επίθετα)

Ουσιαστικό

prī̆nceps, prī̆ncipis ^(la) αρσενικό

1. πρώτος
2. αρχηγός
3. έξοχος
4. επιφανής
5. άριστος
6. ο (πρωτότοκος) γιος του αυτοκράτορα
7. πρίγκιπας, γιος του βασιλιά (θηλυκό principissa)
8. ηγεμόνας
9. βασιλιάς
10. αυτοκράτορας
11. εκατόνταρχος
12. (principes) επίλεκτοι στρατιώτες της λεγεώνας

    → αρχαία ελληνική: πρίγκιπες

Συγγενικά

• principātus

→ δείτε primus και capio

Κλίση

αριθμός	ενικός	πληθυντικός
ονομαστική	princeps	principēs
γενική	principis	principum
δοτική	principī	principibus
αιτιατική	principem	principēs
κλητική	princeps	principēs
αφαιρετική	principe	principibus
(γ' κλίση)

Απόγονοι

prī̆nceps (λατινικά)

↷ ελληνιστική κοινή: πρίγκιπες (202-120 π.Χ., μόνον στον Πολύβιο) (πρώιμη ελληνιστική)

↷ ελληνιστική κοινή: πρίγκεψ, πρίνκεψ, πρίγκιψ, πρίνκεψ (μέση έως ύστερη ελληνιστική)

⇒ μεσαιωνικά ελληνικά: πρίγκιψ, πρίγκηψ (πρώιμη μεσαιωνική)

⇒ μεσαιωνικά ελληνικά: πρίγκιπας, πρίγκηπας (όψιμη μεσαιωνική)

⇒ νέα ελληνικά: πρίγκιπας, πρίγκηπας

⇒ καθαρεύουσα: πρίγκιψ, πρίγκηψ

Πηγές

• princeps - Gaffiot, Félix (1934) Dictionnaire illustré latin-français, Hachette [Γκαφιό, Φελίξ (1934) Εικονογραφημένο λατινογαλλικό λεξικό, Ασέτ] (στα γαλλικά)
• princeps - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.