δίγαμμα

Νέα ελληνικά (el)

Ετυμολογία

δίγαμμα < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή δίγαμμα. Συγχρονικά αναλύεται σε δί- + γάμμα.

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈði.ɣa.ma/

τυπογραφικός συλλαβισμός : δί‐γαμ‐μα

Ουσιαστικό

δίγαμμα ουδέτερο άκλιτο

• (φιλολογία) γράμμα του αρχαιότερου ελληνικού αλφαβήτου

  ※  1891 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, Ἐθνικὸν Ἡμερολόγιον τοῦ Ἔτους 1892, Ἡ ἐν Ἀμστελοδάμῳ Φιλελληνικὴ Ἑταιρία, σελ. 173, Ἐν Ἀθήναις, μηνὶ Ἰουνίῳ, 1891.

  Ἡ δὲ προφορὰ τῶν διφθόγγων αυ καὶ ευ ὡς αφ καὶ ευ ἢ αβ καὶ εβ, εἰ καὶ ὑπὸ τῶν Ἐρασμιτῶν ἐπιμόνως ἀμφισβητουμένη, φαίνεται ὅμως προελθοῦσα ἐκ τοῦ ὅτι τὸ εἰς τὸ ἀρχικόν, ἐκ Φοινίκης προελθόν, ἀλφάβητον, μεταγενεστέρως προστεθὲν Υ, ἦν αὐτὸ τὸ δίγαμμα ἐν χρήσει φωνήεντος, ὥστε καὶ ἐν ἐπιγραφαῖς ἀπαντᾶται ΝαFυπακτίων, τραγαFυδός, αFὐτόν, ΤεFῦκρος, κτλ. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον οἱ Ἐρασμῖται, παρ’ οἷς ὁ αὐλὸς γίνεται ἄϋλος καὶ αὐτὴ γίνεται ἀϋτή, θριαμβευτικῶς ἡ προσάπτουσι τοῖς ἀντιπάλοις αὐτῶν, ὅτι θέλουσι τοὺς κύνας τοῦ Ἀριστοφάνους (αὖ αὖ· Σφῆκ. 903) ὑλακτοῦντας ἄφ ἄφ (μᾶλλον ἄβ ἄβ), ἐν ᾧ ὁ κύων κατ’ αὐτοὺς λέγει ἄου.

  → σύμβολα: Ϝ (κεφαλαίο), ϝ (πεζό, φιλολογία)

Δείτε επίσης

• παμφυλιακό δίγαμμα σύμβολα ͷ   Ͷ

Μεταφράσεις

    δίγαμμα

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

ελληνικό αλφάβητο
Α	α		άλφα / ἄλφα		Ν	ν		νι / νῦ
Β	β	ϐ	βήτα / βῆτα		Ξ	ξ		ξι / ξεῖ, ξῖ, ξῦ
Γ	γ		γάμα / γάμμα		Ο	ο		όμικρον / ὂ μικρόν, (οὖ)
Δ	δ		δέλτα		Π	π	ϖ	πι / πεῖ, πῖ
Ε	ε		έψιλον / ἒ ψιλόν, (εἶ)		Ρ	ρ	ϱ	ρο / ῥῶ
Ζ	ζ		ζήτα / ζῆτα		Σ	σ/ς		σίγμα / σῖγμα
Η	η		ήτα / ἦτα		Τ	τ		ταυ / ταῦ
Θ	θ	ϑ	θήτα / θῆτα		Υ	υ		ύψιλον / ὖ ψιλόν, (ὖ)
Ι	ι		γιώτα, ιώτα / ἰῶτα		Φ	φ	ϕ	φι / φεῖ, φῖ
Κ	κ	ϰ	κάπα / κάππα		Χ	χ		χι / χεῖ, χῖ
Λ	λ		λάμδα, λάμβδα / λάβδα		Ψ	ψ		ψι / ψεῖ, ψῖ
Μ	μ		μι / μῦ		Ω	ω		ωμέγα / ὦ μέγα, (ὦ)
Παρωχημένα γράμματα - Άλλα σύμβολα
Ϝ	ϝ		δίγαμμα		Ϻ	ϻ		σαν
Ϛ	ϛ		στίγμα		Ϸ	ϸ		σω
Ϡ	ϡ		σαμπί		Ͳ	ͳ		παλαιό σαμπί
Ϙ	ϙ		κόππα		Ϟ	ϟ		μεταγενέστερο κόππα
Ͱ	ͱ		ἧτα (δασυνόμενο)		Ϲ	ϲ		μηνοειδές σίγμα
Ϗ	ϗ		και		Ͻ	ͻ		ἀντίσιγμα
Ͷ	ͷ		παμφυλιακό δίγαμμα		Ȣ	ȣ		ου

Ετυμολογία

δίγαμμα (ελληνιστική κοινή) < (δίς) δί- + αρχαία ελληνική γάμμα. Η παλαιότερη ονομασία του γράμματος υποτίθεται ότι ήταν *ϝαῦ με βάση την φοινικική 𐤅 (wāw, ουάου) όθεν προήλθε, και την λατινική vau (wau̯), που αποτελεί δανεισμό από την ελληνική.

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈði.ɣam.ma/ (4^ος μ.Χ. αιώνας Κοινή)

τυπογραφικός συλλαβισμός : δί‐γαμ‐μα

Ουσιαστικό

δίγαμμα ουδέτερο άκλιτο (ελληνιστική κοινή)

• η ονομασία για το έκτο γράμμα του αρχαιότερου ελληνικού αλφαβήτου

  ※  1ος κε ⌘ Διονύσιος Ἁλικαρνασσεύς, D.H. 1.20

  ὥσπερ γάμμα διτταῖς ἐπὶ μίαν ὀρθὴν ἐπιζευγνύμενον ταῖς πλαγίοις, ὡς φελένη καὶ φάναξ καὶ φοῖκος καὶ φαήρ.

  Ακριβώς όπως ένα γάμμα που συνδέεται με δύο πλάγιες γραμμές από πάνω, πάνω σε μίαν όρθια, για παράδειγμα Ϝελένη, ϝάναξ, ϝοῖκος και ϝαήρ.

  ΣτΕ: Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς περιγράφει το σύμβολο χωρίς να το κατονομάζει.

  ※  2ος κε ⌘ Ἀπολλώνιος Δύσκολος, Περὶ ἀντωνυμίας

  Σαφὲς ὅτι καὶ τὸ Αἰολικὸν δίγαμμα ταῖς κατὰ τὸ τρίτον πρόσωπον προσνέμεται, καθὸ καὶ αἱ ἀπὸ φωνήεντος ἀρχόμεναι δασύνονται.

  → λείπει η μετάφραση

  ※  5ος αιώνας κε  ⌘ Ἡσύχιος, Γλῶσσαι, Δ

  <δίγαμμα> στοιχεῖόν τι

  <δίγαμμα> κάποιο στοιχείο

  ≈ συνώνυμα: βαῦ, *ϝαῦ ([waːw] ή [wâu̯] με ήχο /w/, μεταξύ γ και ου)

  → σύμβολα: Ϝ (κεφαλαίο), ϝ (πεζό, φιλολογία)

Σημειώσεις

• Το γράμμα είχε την φωνητική αξία [w] και υπέστη σίγηση πριν τον 8ο αιώνα π.Χ. στην ιωνική και την αττική, ενώ αλλού συνέχισε η χρήση του έως τον 4ο αιώνα π.Χ. Σε ορισμένες λέξεις υπάρχει ακόμα και σήμερα στην ΚΝΕ με την γραφή υ και φωνητική αξία [v] όπως φερειπείν στην λέξη πνεύμα [ˈpnev.ma] (< πνεῦμα [pnêu̯.ma] < *πνέϝμα [pnéw.ma]).

Άλλες μορφές

• δίγαμμον (εννοείται στοιχεῖον)
• δίγαμμος

Εκφράσεις

• δίγαμμα Αἰολικόν

Δείτε επίσης

• παμφυλιακό δίγαμμα σύμβολα ͷ   Ͷ

• digamma στην αγγλική Βικιπαίδεια

• δίγαμμα στη Βικιπαίδεια 

Πηγές

• δίγαμμα - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.