ποταμός

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Flag of Greece.svg Ελληνικά (el) []

πτώση ενικός πληθυντικός
ονομαστική ποταμός ποταμοί
γενική ποταμού ποταμών
αιτιατική ποταμό ποταμούς
κλητική ποταμέ ποταμοί

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία []

ποταμός < αρχαία ελληνική ποταμός

Η φράση συναντάται στην τραγωδία ¨Μήδεια¨ του Ευριπίδη στο 2° χορικό (στ. 410 κε)

ἄνω ποταμῶν ἱερῶν χωροῦσι παγαί͵ [στρ. καὶ δίκα καὶ πάντα πάλιν στρέφεται. ἀνδράσι μὲν δόλιαι βουλαί͵ θεῶν δ΄ οὐκέτι πίστις ἄραρε· τὰν δ΄ ἐμὰν εὔκλειαν ἔχειν βιοτὰν στρέψουσι φᾶμαι· ἔρχεται τιμὰ γυναικείῳ γένει· [410-415]

Απο τη μετάφαση του Π. Πρεβελάκη, διαβάζουμε

Τα Ιερά τα ποτάμια γυρίζουν [στρ. εκεί πάνω που πιάνουνται. Ναί! Δικιοσύνη και τα πάντα άνω-κάτω στραφήκαν. Των αντρών δολερές οι βουλές, κ' είναι η πίστη στους θεούς σαλεμένη. Αλλ' η ζήση η δική μου τρανά θ' ακουστεί, τί θ' αλλάξει του πλήθους η γνώμη. Να, ζυγώνει η τιμή το γυναίκειο το γένος· πια ποτέ κακοκέλαδη φήμη στίς γυναίκες δε θάχει να σούρνει.

Το κυρίως νόημα είναι, «τα πάντα άνω-κάτω στραφήκαν». Η Μήδεια είναι γυναίκα του Ιάσονα κι εγγονή του Θεού Ήλιου. Όταν όμως ο Ιάσονας την παρατά, για την κατά πολύ νεότερη θυγατέρα του Κορίνθιου βασιλιά Κρέοντα, τη Γλαύκη ή Κρέουσα και τελικά τη μνηστεύεται, ο Ευριπίδης παρουσιάζει μια Μήδεια φρικιαστική μέσα στην τραγικότητά της, ενώ παράλληλα δημιουργεί τις προϋποθέσεις μιας Μήδειας συμπαθητικής ή εν πάση περιπτώσει κατανοητής με ανθρώπινους όρους —και ταυτόχρονα υποσκάπτει σοβαρά το ηρωικό μεγαλείο του Ιάσονα. Με τον στίχο αυτό ο Ευριπίδης θέλει να καταδείξει τη σοβαρότητα που σήμαινε η πράξη αυτή του Ιάσονα για τη Μήδεια. Σήμαινε κάτι το υπερβολικά παράδοξο, όσο και το να κυλάνε τα ποτάμια προς το βουνό και όχι από την πηγή του βουνού που είναι ψηλά, σε σχέση με τις λίμνες ή τις θάλασσες που είναι χαμηλότερα, κάτω. Και έτσι, όσο απίθανο είναι το προς το άνω (ρεύμα των) ποταμών, άλλο τόσο απίθανη ήταν και κάθε πράξη πέρα από τη φυσική πραγματικότητα (της ανάποδης πορείας των ποταμών).

Το νόημα της φράσης αυτής του Ευριπίδη, με την γνωστή ή άγνωστη για πολλούς καταγωγή της, έχει φτάσει ως τις μέρες μας με το ίδιο αναλλοίωτο νόημα, προκειμένου να καταδείξει το παράλογο κάθε πράξης που δεν συμβαδίζει με την φυσική ροή των πραγμάτων.

Nuvola apps edu languages.png Προφορά[]

ΔΦΑ : /pɔ.ta.ˈmɔs/

Open book 01.svg Ουσιαστικό[]

ποταμός

ποταμός αρσενικό

  1. (γεωγραφία) μεγάλη ποσότητα νερού που ρέει κατά μεγάλο μήκος με φυσική ροή σε μια κοίτη με ορισμένες όχθες. Ξεκινά από μια φυσική πηγή και καταλήγει σε θάλασσα ή σε λίμνη
    ο Δούναβης ποταμός
  2. (μεταφορικά) (πληθυντικός) μεγάλες ποσότητες
    ποταμοί δακρύων
  3. κύρια οριζόντια δοκός στη βάση της στέγης
    με το σεισμό, έσπασε ο ποταμός της σκεπής

Εκφράσεις[]

  • μυθιστόρημα-ποταμός: το πολύ εκτενές μυθιστόρημα
  • είμαι άνω ποταμών: βρίσκομαι στα όριά μου
  • είναι άνω ποταμών: είναι ανυπόφορος, είναι εξοργιστικός

Nuvola apps noatun.png Συγγενικές λέξεις[]

Nuvola apps noatun.png Σύνθετα[]

32πχ Μεταφράσεις[]

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Boedeker, D. 1997. «Becoming Medea: Assimilation in Euripides», στο J.J. Clauss & S. Iles Johnston (επιμ), Medea: Essays on Medea in Myth, Literature, Philosophy, and Art, Princeton, σσ. 44-70. Bongie, Ε.Β. 1997. «Heroic Elements in the Medea of Euripides,» Transactions of the American Philological Association 107:27-56. Burnett, A.P. 1973. «Medea and the Tragedy of Revenge,» Classical Philology 68:1-24. Foley, H. P. 2001. Female acts in Greek tragedy. Martin Classical lectures. New Jersey: Princeton University Press, σσ. 243-271. Mastronarde, D. J. 2006. Ευριπίδου Μήδεια. Μτφρ. Δ. Γιωτοπούλου. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.