χείρ

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τυπογραφικές παραλλαγές Δείτε επίσης : χειρ

Capitello modanatura mo 01.svg Αρχαία ελληνικά (grc) [επεξεργασία]

Πτώση
Ενικός
Δυϊκός
Πληθυντικός
Ονομαστική χείρ χεῖρε χεῖρες
Γενική χειρός χεροῖν χειρῶν
Δοτική χειρί χεροῖν χερσί(ν)
Αιτιατική χεῖρ χεῖρε χεῖρᾰς
Κλητική χείρ χεῖρε χεῖρες

Open book 01.svg Ουσιαστικό[επεξεργασία]

χείρ θηλυκό

  1. το χέρι (παλάμη)
  2. το χέρι (από τον ώμο ως τα δάχτυλα)

Plume ombre.png Κλίση[επεξεργασία]

  • εκτός από τους παρατιθέμενους τύπους, ειδικά οι ποιητές αλλά πιθανόν και ο κόσμος στην τότε καθομιλουμένη χρησιμοποιούσε και τους εξής:
χερός, χερί, χέρα, χέρε, χέρες, χέρας , χείρεσι(ν), χείρεσσι, χέρεσσι(ν), χερέεσσιν και οι Δωριείς χήρ, χηρός, χῆρας οι δε Αιολείς χέρρας


Εκφράσεις[επεξεργασία]

  • χειρός ἔχειν τινά: το να κρατάς κάποιον από το χέρι
  • χερί χειρός ἑλών: τον τράβηξε, τον σήκωσε από το χέρι
  • χεῖράς τ᾽ ἀλλήλων λαβέτην: να δώσουμε τα χέρια, σε ένειξη καλής πίστης
  • χεῖρας ἀνασχεῖν: σηκώνω τα χέρια ψηλά, είτε δεν ξέρω τι να κάνω, είτε προς Θεό για να με βοηθήσει
  • ἀράτω τήν χείρα - ἀνατεινάτω τὴν χείρα : ας σηκωθούν τα χέρια (σε ψηφοφορίες)
  • χεῖρας ἀφέξει: μακριά τα χέρια! μην αγγίζεις!
  • πορεύεσθαι ἐπί χειρῶν: για ζώα, για όσα πλάσματα βαδίζουν στα τέσσερα
  • ποτέρας τῆς χερός;: σε ποια μεριά; στα δεξιά; στα αριστερά; (για κατεύθυνση)
  • τά ἀνά χεῖρα πράγματα, ο ἀνά χεῖρα χρόνος : το τωρινό ζήτημα, ο τρέχων χρόνος,
  • διά χειρῶν ἔχειν π.χ. τὴν πολιτείαν: ελέγχει κάοιον, το λαό, την κυβέρνηση, τους έχει του χεριού του
  • ἐς χεῖρας λαβεῖν τι: παίρνω την κατάσταση στα χέρια μου
  • κατά χειρός: (ας φέρει κάποιος το νερό) να το ρίξει στα χέρια, φράση πριν από το γεύμα για το πλύσιμο των χεριών
  • πρό χειρῶν: μπροστά σου είναι, μπροστά στα μάτια σου
  • χείρ ὑπερμήκης: το μακρύ χέρι που φτάνει πιο μακριά από όσο πρέπει (π.χ. για το βασιλιά των Περσών)
  • χειρὶ καὶ ποδὶ καὶ πάσῃ δυνάμει: με χέρια και με πόδια, με κάθε τρόπο, με όλες μας τις δυνάμεις
  • χείρ μεγάλη: μεγάλος αριθμός από στρατιώτες ή αγρότες, όπως λέμε σήμερα "χρειάζονται πολλά χέρια"

Nuvola apps noatun.png Σύνθετα[επεξεργασία]

Nuvola apps noatun.png Συγγενικές λέξεις[επεξεργασία]