ἵλαος

Αρχαία ελληνικά (grc)

→ γένη	αρσενικό & θηλυκό		ουδέτερο
↓ πτώσεις	ενικός
	[ῑᾰ] [ῑᾱ] ἱλαο-
ονομαστική	ὁ/ἡ	ἵλαος	τὸ	ἵλαον
γενική	τοῦ/τῆς	ἱλάου	τοῦ	ἱλάου
δοτική	τῷ/τῇ	ἱλάῳ	τῷ	ἱλάῳ
αιτιατική	τὸν/τὴν	ἵλαον	τὸ	ἵλαον
κλητική ὦ!		ἵλαε		ἵλαον
↓ πτώσεις	πληθυντικός
ονομαστική	οἱ/αἱ	ἵλαοι	τὰ	ἵλαᾰ
γενική	τῶν	ἱλάων	τῶν	ἱλάων
δοτική	τοῖς/ταῖς	ἱλάοις	τοῖς	ἱλάοις
αιτιατική	τοὺς/τὰς	ἱλάους	τὰ	ἵλαᾰ
κλητική ὦ!		ἵλαοι		ἵλαᾰ
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ	ἱλάω	τὼ	ἱλάω
γεν-δοτ	τοῖν	ἱλάοιν	τοῖν	ἱλάοιν
Δείτε και το αττικό ἵλεως
2η κλίση, Κατηγορία 'δύσκολος' όπως «δύσκολος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

ἵλαος < → λείπει η ετυμολογία

Επίθετο

ἵλαος, -ος, -ον (χωρίς παραθετικά)

1. (για θεούς) ευμενής, ευνοϊκός

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 1 (Α. Λοιμός. Μῆνις.), στίχ. 583

   αὐτίκ᾽ ἔπειθ᾽ ἵλαος Ὀλύμπιος ἔσσεται ἡμῖν.»

   κι ο Βροντοφόρος ίλεως, θαρρώ, σ᾽ εμάς θα γίνει».

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

2. (για ανθρώπους) ευμενής, αγαθός, πράος, ήπιος

   ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 19 (Τ. Μήνιδος ἀπόρρησις.), στίχ. 178

   καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.

   Και συ ο ίδιος πράυνε στα βάθη την ψυχήν σου..

   Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr

   ※  7ος πκε αιώνας ⌘ Ἡσίοδος, Ἔργα καὶ Ἡμέραι, 340 (338-340)

   ἄλλοτε δὲ σπονδῇσι θύεσσί τε ἱλάσκεσθαι, | ἠμὲν ὅτ᾽ εὐνάζῃ καὶ ὅτ᾽ ἂν φάος ἱερὸν ἔλθῃ, | ὥς κέ τοι ἵλαον κραδίην καὶ θυμὸν ἔχωσιν,

   Άλλοτε με σπονδές να τους εξευμενίζεις και θυμιάματα, | και σαν πλαγιάζεις και σαν έρχεται το ιερό του ήλιου φως, | για να ᾽ναι η καρδιά και ο νους τους ευμενείς για σένα,

   Μετάφραση (2001): Σταύρος Γκιργκένης, Θεσσαλονίκη: Ζήτρος @greek‑language.gr

3. (για πράγματα) ευνοϊκός, ευμενής, άμεμπτος, εξιλεωμένος

Άλλες μορφές

• αττικός τύπος  & ελληνιστική : ἵλεως
• αιολικός τύπος : ἴλλαος
• ἵλεος

Παράγωγα

• ἱλάομαι και παράγωγα
• ἱλαρός και παράγωγα
• ἱλάως (επίρρημα) (ἱλέως < ἵλεως)
• πανίλαος
• → δείτε και τη λέξη ἵλεως για λέξεις με ἱλεω-

Συγγενικά

• ἱλάσκομαι και παράγωγα

Πηγές

• ἵλαος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἵλαος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.