ἀδελφός

Αρχαία ελληνικά (grc)

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
	ᾰδελφ-
ονομαστική	ὁ	ἀδελφός	οἱ	ἀδελφοί
γενική	τοῦ	ἀδελφοῦ	τῶν	ἀδελφῶν
δοτική	τῷ	ἀδελφῷ	τοῖς	ἀδελφοῖς
αιτιατική	τὸν	ἀδελφόν	τοὺς	ἀδελφούς
κλητική ὦ!		ἄδελφε		ἀδελφοί
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		ἀδελφώ
γεν-δοτ	τοῖν		ἀδελφοῖν
Εξαίρεση: Η κλητική ενικού, με αναβιβασμό τόνου.
2η κλίση, Κατηγορία 'ναός' όπως «ναός» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

ἀδελφός < αττικός συγκεκομμένος τύπος του ἀδελφεός, που σχηματίστηκε από τους κλιτικούς τύπους των πλαγίων πτώσεων (ἀδελφοῦ < ἀδελφεοῦ, ἀδελφῷ < ἀδελφεῷ) < *ἀδελφεσός < ἀ- αθροιστικό (<*sm̥-) + *δέλφος ή δελφύς (μήτρα) < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *gʷerbʰ-. Αντικατέστησε νωρίς το παλαιότερο φράτηρ (< *bʰréh₂tēr) ως κύρια λέξη για τον αδερφό.

Ουσιαστικό

ἀδελφός (ᾰ) αρσενικό (θηλυκό ἀδελφή) (αττικός)

1. (οικογένεια, κυριολεκτικά) ομομήτριος αδερφός

   < υπώνυμα:  αὐτοκασίγνητος

2. (οικογένεια) αδερφός

   ≈ συνώνυμα: κασίγνητος, κάσις

3. (χριστιανισμός) ομόδοξος άνδρας, εν Χριστώ αδελφός

Άλλες μορφές

• ιωνικός τύπος : ἀδελφεός
• επικός τύπος : ἀδελφεός, ἀδελφειός
• κρητικοί τύποι : ἀδελφιός, ἀδευφιός

Συνώνυμα

• ἀδελφιδέος
• ἀδελφιδεός
• ἀδελφιδοῦς
• ἀδελφιδεύς
• ἀδελφιδός
• αὔθαιμος
• φράτηρ
• κασίγνητος

Συνυπώνυμα

• ἀδελφή
• ἀδελφός
• θυγάτηρ
• μήτηρ
• πατήρ
• υἱός

Παράγωγα

• ἀδελφογαμία
• ἀδελφοκτονία
• ἀδελφόμιξ
• ἀδελφοσύνη
• ἀδελφότης

γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
↓ πτώσεις	ενικός
	ᾰδελφ-
ονομαστική	ὁ	ἀδελφός	ἡ	ἀδελφή	τὸ	ἀδελφόν
γενική	τοῦ	ἀδελφοῦ	τῆς	ἀδελφῆς	τοῦ	ἀδελφοῦ
δοτική	τῷ	ἀδελφῷ	τῇ	ἀδελφῇ	τῷ	ἀδελφῷ
αιτιατική	τὸν	ἀδελφόν	τὴν	ἀδελφήν	τὸ	ἀδελφόν
κλητική ὦ!		ἀδελφέ		ἀδελφή		ἀδελφόν
↓ πτώσεις	πληθυντικός
ονομαστική	οἱ	ἀδελφοί	αἱ	ἀδελφαί	τὰ	ἀδελφᾰ́
γενική	τῶν	ἀδελφῶν	τῶν	ἀδελφῶν	τῶν	ἀδελφῶν
δοτική	τοῖς	ἀδελφοῖς	ταῖς	ἀδελφαῖς	τοῖς	ἀδελφοῖς
αιτιατική	τοὺς	ἀδελφούς	τὰς	ἀδελφᾱ́ς	τὰ	ἀδελφᾰ́
κλητική ὦ!		ἀδελφοί		ἀδελφαί		ἀδελφᾰ́
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ	ἀδελφώ	τὼ	ἀδελφᾱ́	τὼ	ἀδελφώ
γεν-δοτ	τοῖν	ἀδελφοῖν	τοῖν	ἀδελφαῖν	τοῖν	ἀδελφοῖν
2η&1η κλίση, Κατηγορία 'καλός' όπως «καλός» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Επίθετο

ἀδελφός, -ή, -όν

1. αδερφικός
2. δίδυμος
3. όμοιος

Απόγονοι

ἀδελφός (αρχαία ελληνικά)

• ⇒ νέα ελληνικά: αδελφός
  • ⇒ νέα ελληνικά: αδερφός
• ↴ γαλλικά: adelphe

Αναφορές

<Α>
Τὸ <α> περισπασθὲν δηλοῖ εἴθε, ὡς παρὰ Καλλιμάχῳ (P. Ox. 2079,33, fr. 1,33)· "ἆ πάντως ἵνα γῆρας". καὶ τὸ ὦ ἄρθρον, ὡς παρ' Ὁμήρῳ· ἆ δειλοί (υ 351). καὶ ψιλούμενον στέρησιν, ὡς ὅταν λέγωμεν ἄνανδρον. καὶ τὸ μέγα, ὡς τὸ "ἀχανὲς πέλαγος". καὶ τὸ πολύ, ὡς "ἐν ἀξύλῳ ὕλῃ" (Λ 155) καὶ τὸ ὁμοῦ, ὡς τὸ ἀδελ- φός. ὁμόδελφον γὰρ σημαίνομεν. δελφὺς δέ ἐστι ἡ μήτρα.

<ἀδελφοί>
οἱ ἐκ τῆς αὐτῆς δελφύος γεγονότες. Δελφὺς γὰρ ἡ μήτρα λέγεται

Πηγές

• ἀδελφός - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• ἀδελφός - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.