νέος

Νέα ελληνικά (el)

Προφορά

ΔΦΑ : /ˈne.os/

τυπογραφικός συλλαβισμός : νέ‐ος

Ετυμολογία

νέος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική νέος. Συγκρίνετε με το κληρονομημένο νιος.

↓ πτώσεις	ενικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	ο	νέος	η	νέα	το	νέο
γενική	του	νέου	της	νέας	του	νέου
αιτιατική	τον	νέο	τη	νέα	το	νέο
κλητική		νέε		νέα		νέο
↓ πτώσεις	πληθυντικός
γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
ονομαστική	οι	νέοι	οι	νέες	τα	νέα
γενική	των	νέων	των	νέων	των	νέων
αιτιατική	τους	νέους	τις	νέες	τα	νέα
κλητική		νέοι		νέες		νέα
ομάδα 'ωραίος', Κατηγορία όπως «ωραίος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Επίθετο

νέος, -α, -ο, συγκριτικός :  νεότερος, υπερθετικός :  νεότατος

1. καινούργιος

    Πρόκειται για νέο προϊόν στην αγορά.

2. που έχει μικρή ηλικία, που είναι ακόμα στη νεότητα

   ≈ συνώνυμα: νιος

Άλλες μορφές

• νιος (λαϊκότροπο)
• Νέος, Νέα, Νέο (με κεφαλαίο για τοπωνύμια)

Πολυλεκτικοί όροι

• Νέες Χώρες

Συγγενικά

• νέα (ουδέτερο πληθυντικός)
• νεάζω
• νεανίας
• νεανικά
• νεανικός
• νεανικότητα
• νεαρός & συγγενικά
• νέον, νέο
• νεοσσός

Σύνθετα

• νεο- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νεο- στο Βικιλεξικό

όπως ενδεικτικά

• νεοαποικιοκρατία
• νεογέννητος
• νεογιλός
• νεογνό
• νεοδιόριστος
• νεόδμητος
• Νεοέλληνας
• νεοελληνικός
• νεοκλασικισμός
• νεοκλασικός
• νεόκοπος
• νεολαία
• νεολατινικός
• νεολιθικός
• νεολογία
• νεολογισμός
• νεομάρτυρας
• νεομυκίνη
• νεοναζί
• νεοναζισμός
• νεόνυμφος
• νεοπαγής
• νεοπλασία
• νεόπλαστος
• νεοπλατωνικός
• νεόπλουτος
• νεορεαλισμός
• νεορεαλιστικός
• νεοσσός
• νεοσύλλεκτος
• νεοσύστατος
• νεότευκτος
• νεοφερμένος
• νεόφερτος
• νεοφιλελευθερισμός
• νεοφώτιστος
• νεόχτιστος
• νεοφανής

Ετυμολογία

νέος < ουσιαστικοποιημένο αρσενικό του επιθέτου νέος.

↓ πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
ονομαστική	ο	νέος	οι	νέοι
γενική	του	νέου	των	νέων
αιτιατική	τον	νέο	τους	νέους
κλητική		νέε		νέοι
Κατηγορία όπως «δρόμος» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ουσιαστικό

νέος αρσενικό

• άνδρας νεαρής ηλικίας

  ≈ συνώνυμα: νεαρός

Μεταφράσεις

    καινούριος → δείτε καινούριος

    νεαρός στην ηλικία → δείτε νεαρός

Πηγές

• νέος -  Κάτος, Γιώργος Β. (2016) Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής μας γλώσσας. Θεσσαλονίκη. online στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ,^1-2)
• νέος - Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος (επιμέλεια) (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών.  (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες-σύμβολα)

---

Αρχαία ελληνικά (grc)

γένη →	αρσενικό		θηλυκό		ουδέτερο
↓ πτώσεις	ενικός
ονομαστική	ὁ	νέος	ἡ	νέᾱ	τὸ	νέον
γενική	τοῦ	νέου	τῆς	νέᾱς	τοῦ	νέου
δοτική	τῷ	νέῳ	τῇ	νέᾳ	τῷ	νέῳ
αιτιατική	τὸν	νέον	τὴν	νέᾱν	τὸ	νέον
κλητική ὦ!		νέε		νέᾱ		νέον
↓ πτώσεις	πληθυντικός
ονομαστική	οἱ	νέοι	αἱ	νέαι	τὰ	νέᾰ
γενική	τῶν	νέων	τῶν	νέων	τῶν	νέων
δοτική	τοῖς	νέοις	ταῖς	νέαις	τοῖς	νέοις
αιτιατική	τοὺς	νέους	τὰς	νέᾱς	τὰ	νέᾰ
κλητική ὦ!		νέοι		νέαι		νέᾰ
	δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ	νέω	τὼ	νέᾱ	τὼ	νέω
γεν-δοτ	τοῖν	νέοιν	τοῖν	νέαιν	τοῖν	νέοιν
2η&1η κλίση, Κατηγορία 'λόγιος' όπως «λόγιος» - Παράρτημα:Επίθετα & Μετοχές

Ετυμολογία

νέος < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *néwos (νέος) < *nu (τώρα)

Επίθετο

νέος, -α, -ον, συγκριτικός : νεώτερος, υπερθετικός : νεώτατος

1. καινούργιος, πρόσφατος
2. (για άνθρωπο) νεανικός

Παράγωγα

• νεάζω
• νεοσσός
• νεότης

σύνθετα

• νεο- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νεο- στο Βικιλεξικό

Πηγές

• νέος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• νέος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.