πλάγιος

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Flag of Greece.svg Ελληνικά (el) []

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία []

πλάγιος < αρχαία ελληνική πλάγιος < πλάγος (πλαγιά)

Open book 01.svg Επίθετο[]

πλάγιος, -α, -ο , (το θηλυκό και πλαγία και η γενική πλαγίας και πλαγίων)
  1. ο μη ευθύς, αυτός που έχει κλίση προς έναν νοητό ή πραγματικό κάθετο άξονα ή πάντως σε σύγκριση με ένα άλλο επίπεδο ή ευθεία αναφοράς, ο κεκλιμένος, ο στραβός, ο λοξός
    (μαθηματικά) πλάγια ευθεία προς επίπεδο, ονομάζεται κάθε ευθεία που το τέμνει χωρίς να είναι κάθετη προς αυτό
    (τυπογραφ.) τα πλάγια στοιχεία είναι τα κεκλιμένα, τα πλαγιαστά
    η πλάγια γραφή
  2. (συντακτικό) η μη άμεση έκφραση, ο λόγος (πρόταση, ερώτηση) που δεν εκφέρεται στο πρώτο πρόσωπο αλλά μεταφέρεται από άλλον
    πλάγιος λόγος (Ο Κώστας είπε να μην έρθεις), πλάγια ερώτηση (Ο Κώστας ρώτησε αν πρέπει να έρθεις ή όχι)
  3. (γραμ) οι πτώσεις της γενικής, δοτικής και αιτιατικής, σε αντιδιαστολή προς την κυρίως ορθή πτώση της ονομαστικής, επειδή σε αυτές το υποκείμενο δεν συνδέεται άμεσα με το ρήμα αλλά έμμεσα και πλαγίως, υποδηλώνοντας κάποια σχέση (του γένους, της αιτίας κ.λπ.)
  4. ο πλευρικός
    κάντε πλάγιο βηματισμό (δηλ. προς τα αριστερά ή δεξιά)
  5. (μουσική) υποδιαίρεση ήχων της βυζαντινής μουσικής
    σε ήχο πρώτο πλάγιο, σε πλαγία πτώση
  6. αυτός που προέρχεται από το πλάι, από αριστερά ή δεξιά
    πλάγιος άνεμος (ο αέρας στη μπάντα του πλοίου)
  7. το έμμεσο, διακριτικό ή το υπαινικτικό και λιγότερο επιθετικό κάτω από τις περιστάσεις
    Μην τον προσβάλεις, πες του το με πλάγιο τρόπο
    Του έριξε βουβά ένα πλάγιο βλέμμα που έλεγε πολλά
  8. το ανήθικο, το ύπουλο, το παράνομο ή παράτυπο, αυτό που παρακάμπτει την ευθεία και συνήθη οδό
    Μπορείς να τον καταφέρεις και με πλάγιο τρόπο
    Μετήλθε πλάγια μέσα για να προσληφθεί
    Πήρε προαγωγή δια της πλαγίας οδού
  9. τρόπος συγγένειας
    οι πλάγιοι συγγενείς είναι οι εξ αγχιστείας, οι μη εξ αίματος


Nuvola filesystems services.svg Σημειώσεις[]

για το πλάγια ως ουσιαστικο και επίρρημα βλέπετε πλάγια

Nuvola apps noatun.png Συγγενικές λέξεις[]

πτώση ενικός
ονομαστική πλάγιος πλάγια πλάγιο
γενική πλάγιου πλάγιας πλάγιου
αιτιατική πλάγιο πλάγια πλάγιο
κλητική πλάγιε πλάγια πλάγιο
πτώση πληθυντικός
ονομαστική πλάγιοι πλάγιες πλάγια
γενική πλάγιων πλάγιων πλάγιων
αιτιατική πλάγιους πλάγιες πλάγια
κλητική πλάγιοι πλάγιες πλάγια

Nuvola apps noatun.png Σύνθετα[]

Nuvola filesystems services.svg Σημειώσεις στην κλίση[]

  • το θηλυκό και πλαγία
  • στη γενική ενικού και του πλαγίου, της πλαγίας
  • στη γενική πληθυντικού και των πλαγίων


32πχ Μεταφράσεις[]

Capitello modanatura mo 01.svg Αρχαία ελληνικά (grc) []

Nuvola apps bookcase.png Ετυμολογία []

πλάγιος < συγγενές της λέξης "πλάγος" (πλαγιά) και της "πέλαγος" και της "πλάξ"-πλακός

Open book 01.svg Επίθετο[]

πλάγιος,α,ον και πλάγιος,ος,ον

  1. πλαγίως διατεταγμένος, εγκαρσίως τοποθετημένος, καθέτως
    ἔκλῃον οὖν τόν τε λιμένα εὐθύς τὸν μέγαν, ἔχοντα τὸ στόμα ὀκτώ σταδίων μάλιστα, τριήρεσι πλαγίαις καὶ πλοίοις καὶ ἀκάτοις ἐπ᾽ ἀγκυρῶν ὁρμίζοντες (: ήρχισαν λοιπόν να κλειουν το στόμιο του λιμένος, το οποίο είχε μάλιστα πλάτος περίπου οκτώ σταδίων, τοποθετούντες πλαγίως εις αυτό τριήρεις και μεγάλα και μικρά πλοία, τα οποία εστερέωναν δι' αγκύρων -Θουκ. 7.59, απόδοση Ελ. Βενιζέλος)
  2. κεκλιμένος, κατηφορικός
  3. (μεταφορικά) δόλιος, πλανερός
    ... καὶ ἀληθής, κατὰ τὸ εὐθὺ συνάγουσα .. εἰς πλάγια δὲ καὶ σκολιά ψευδής (: είναι αληθής όταν θέτει ευθέως ...και ψευδής όταν τα θέτει πλάγια και στρεβλά)
Πτώση Ενικός Πληθυντικός
Ονομαστική πλάγιος πλαγία πλάγιον πλάγιοι πλάγιαι πλάγια
Γενική πλαγίου πλαγίας πλαγίου πλαγίων πλαγίων πλαγίων
Δοτική πλαγίῳ πλαγίᾳ πλαγίῳ πλαγίοις πλαγίαις πλαγίοις
Αιτιατική πλάγιον πλαγίαν πλάγιον πλαγίους πλαγίας πλάγια
Κλητική πλάγιε πλαγία πλάγιον πλάγιοι πλάγιαι πλάγια
Δυικός Αρσενικό-Ουδέτερο Θηλυκό
Ονομαστική-Αιτιατική-Κλητική πλαγίω πλαγία
Γενική-Δοτική πλαγίοιν πλαγίαιν


Open book 01.svg Ουσιαστικό[]

τα πλάγια (ουσιαστικοποιημένο επίθετο)

  • τὰ μὲν καθ᾽ ἡμᾶς ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Κῦρε, καλῶς ἔχειν, ἀλλὰ τὰ πλάγια λυπεῖ με, ὅτι τὰ μὲν τῶν πολεμίων κέρατα ἰσχυρὰ ὁρῶ ἀνατεινόμενα καὶ ἅρμασι καὶ παντοδαπῇ στρατιᾷ (:πιστεύω ότι το δικό μου τμήμα του στρατού, Κύρε, είναι εντάξει, αλλά με ανησυχούν τα πλάγια (τα πλευρά), γιατί βλέπω τις πτέρυγες των εχθρών να αντιτάσσονται ισχυρά με άρματα και κάθε είδους πεζικό)

Nuvola apps noatun.png Συγγενικές λέξεις[]

Nuvola apps noatun.png Σύνθετα[]