Παράρτημα:Προφορά/ελληνικά

Από Βικιλεξικό
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Φωνήεντα[]

Γράμμα ΔΦΑ Eναλλακτικά σύμβολα Άρθρωση Παραδείγματα Σημειώσεις
α a ä ανοιχτό κεντρικό αγορά [aɣɔˈɾa], άνω anɔ]  
ο
ω
ɔ ή o μέσο οπίσθιο ομάδα [ɔˈmaða]
πάνω [ˈpanɔ], ωμέγα [ɔˈmεɣa]
 
ου u Κλειστό στρογγύλο οπίσθιο πουλί [puˈli], φούστα [ˈfusta]  
ε
αι
ɛ ή e Πρόσθιο μέσο πεθερά [pɛθɛˈɾa], μέλι [ˈmɛli]
αιτία [ɛˈtia], παιδί [pɛˈði]
 
ι
η
υ
ει
οι
υι
i Πρόσθιο κλειστό βιβλίο [viˈvliɔ], παιδί [pɛˈði]
μητέρα [miˈtɛɾa], νίκη [ˈnici]
γλυκό [ɣliˈkɔ]
κλειδί [kliˈði]

κοινός [ciˈnɔs]
υιός [iˈɔs]

  1. Όταν δεν ακολουθεί φωνήεν
  2. Όταν τονίζεται
  3. Σε λέξεις λόγιας προέλευσης
  4. Όταν ακολουθεί σύμφωνο + [ɾ]
ι
η
υ
οι
ει
ʝ j καράβια [kaˈɾavʝa], παιδιά [pɛˈðʝa], μαγειρειό [maʝiˈɾʝɔ] μόνο με μη τονιζόμενο [i] μετά από β, δ, ζ, ρ και πριν από φωνήεν
ç φωτιά [fɔˈtça], ελάφια [ɛˈlafça], καλάθια [kaˈlaθça], ίσιος [ˈisçɔs], πιο [pçɔ], ποιος [pçɔs] μόνο με άτονο [i] μετά από θ, π, σ, τ, φ και πριν από φωνήεν
ɲ μια [mɲa], μυαλό [mɲaˈlɔ] μόνο με άτονο [i] μετά από μ και πριν από φωνήεν
αυ af αυτός [afˈtɔs], ταυ [taf] πριν από άηχα σύμφωνα (π τ κ θ χ σ ξ ψ)[1] και στο τέλος της λέξης
αυ av αυγή [avˈʝi], μαύρος [ˈmavɾɔs] πριν από φωνήνεντα και ηχηρά σύμφωνα (δ γ ζ λ ρ μ ν)[1]
ευ εf ευχαριστώ [εfxaɾiˈstɔ] πριν από άηχα σύμφωνα (π τ κ θ χ σ ξ ψ)[1] και στο τέλος της λέξης
ευ ɛv ευαγγέλιο [ɛvaŋˈɟɛliɔ] πριν από φωνήεντα και ηχηρά σύμφωνα (δ γ ζ λ ρ μ ν)[1]
ευ ɛ Εύβοια ɛvia], ευφημισμός [ɛfimiˈzmɔs] πριν από β, φ
ηυ if επηυξημένος [ɛpifksiˈmɛnɔs] πριν από άηχα σύμφωνα (π τ κ θ χ σ ξ ψ) και στο τέλος της λέξης
ηυ iv εφηύρα [ɛfˈivra] πριν από φωνήεντα και ηχηρά σύμφωνα (δ γ ζ λ ρ μ ν)

Σύμφωνα[]

Γράμμα ΔΦΑ Εναλλακτικά σύμβολα Άρθρωση Παραδείγματα Σημειώσεις
β v ηχηρό χειλοδοντικό τριβόμενο βουλή [vuˈli], σοβαρός [sɔvaˈɾɔs], συμβουλή [siɱvuˈli], βόδι vɔði], βόρεια vɔɾia]  
γ ɣ ηχηρό υπερωικό τριβόμενο γάμος ɣamɔs], αγάπη [aˈɣapi], αγόρι [aˈɣɔɾi], γάτα ɣata] πριν από [a] [ɔ] [u]
ʝ j ηχηρό ουρανικό τριβόμενο για [ʝa], γένος ʝɛnɔs], Γεώργιος [ʝɛˈɔɾʝiɔs], γυαλί [ʝaˈli] πριν από ι, η, υ, οι, ει και [ε]
δ ð ηχηρό οδοντικό τριβόμενο δώρο ðɔɾɔ], παιδί [pɛˈði], δάχτυλο ðaxtilɔ], ενδιαφέρον [ɛnðiaˈfɛɾɔn]  
ζ z ηχηρό φατνιακό τριβόμενο (συριστικό) ζωή [zɔˈi], ζήλια ziʎa], χαζός [xaˈzɔs], ζάχαρη zaxaɾi]  
θ θ άηχο οδοντικό τριβόμενο θάλασσα θalasa], άνθος [ˈanθɔs], θέμα θɛma]  
κ k άηχο υπερωικό στιγμιαίο κόρη kɔɾi], σύκα [ˈsika] πριν από [a] [ɔ] [u]
c άηχο ουρανικό στιγμιαίο κήπος cipɔs], πακέτο [paˈcɛtɔ] πριν από ι, η, υ, ει, οι και [ε]
g ηχηρό υπερωικό την κόρη [tiŋˈgɔɾi] όταν έχουμε συνεκφορά του αρχικού κ (πριν από [a] [ɔ] [u]) με το τελικό ν της προηγούμενης λέξης
ɟ ηχηρό ουρανικό τον κήπο [tɔŋˈɟipɔ] όταν έχουμε συνεκφορά του αρχικού κ (πριν από [i] [ɛ]) με το τελικό ν της προηγούμενης λέξης
λ l οδοντικό πλευρικό (υγρό) λάθος laθɔs], καλό [kaˈlɔ], λεμόνι [lεˈmɔni], πάλι [ˈpali] ʎ σε μερικές διαλέκτους ή ιδιολέκτους πριν από [i]
ʎ ουρανικό οδοντικό πλευρικό (υγρό) κιάλια [ˈcaʎa] [li]+φωνήεν με το [i] άτονο
μ m ένρινο διχειλικό μόνος mɔnɔs], χώμα [ˈxɔma]  
ɱ ένρινο χειλοδοντικό συμφωνία [siɱfɔˈnia], έμφαση [ˈεɱfasi] πριν από β, φ
ν n ένρινο οδοντικό νονός [nɔˈnɔs], ένας [ˈεnas], άνω [ˈano], νύχτα nixta], άνοιξη [ˈaniksi] ɲ πριν από το i σε μερικές διαλέκτους και ιδιολέκτους
ɲ ένρινο ουρανικό νοιάζομαι ɲazɔmε], πανιά [paˈɲa] [ni]+ φωνήεν με άτονο το [i]
ŋ ένρινο υπερωικό πανκ [ˈpaŋk], Χέμινγουεϊ [çεmiŋɣuˈεi] πριν από ουρανικά και υπερωικά σύμφωνα (κ,γ,χ)
ξ ks διπλό ( k + s ) ξένος ksɛnɔs]  
gz διπλό ( g + z ) δεν ξέρω [ðɛŋˈgzɛɾɔ] όταν έχουμε συνεκφορά του αρχικού ξ με το τελικό ν της προηγούμενης λέξης
π p άηχο διχειλικό στιγμιαίο πόδι pɔði], κάπου [ˈkapu], παπάς [paˈpas], πέντε pɛndɛ]  
b ηχηρό διχειλικό στιγμιαίο την πάπια [timˈbapça] όταν έχουμε συνεκφορά του αρχικού π με το τελικό ν της προηγούμενης λέξης
ρ ɾ r φατνιακό παλλόμενο ροδιά [ɾɔˈðʝa], ψάρι [ˈpsaɾi], πάρα [ˈpaɾa], ρετσίνα [ɾεˈʦina]  
σ/ς s άηχο φατνιακό τριβόμενο (συριστικό) σώμα sɔma], δάσος [ˈðasɔs], βάση [ˈvasi], σαλάτα [saˈlata]  
z ηχηρό φατνιακό τριβόμενο (συριστικό) Λέσβος [ˈlεzvɔs], Πελασγός [pεlaˈzɣɔs], Έσδρας [ˈεzðɾas], κόσμος [ˈkɔzmɔs] πριν από β, γ, δ, μ
τ t άηχο οδοντικό στιγμιαίο τέλος tεlɔs], ποτό [pɔˈtɔ], μητέρα [miˈtεɾa]  
d ηχηρό οδοντικό στιγμιαίο την Τήνο [tinˈdinɔ] όταν έχουμε συνεκφορά του αρχικού τ με το τελικό ν της προηγούμενης λέξης
φ f άηχο χειλοδοντικό τριβόμενο φόρος fɔɾɔs], νέφος [ˈnεfɔs], φούστα fusta]  
χ x άηχο υπερωικό τριβόμενο χαρά [xaˈɾa], βήχας [ˈvixas], άγχος [ˈaŋxɔs], χάνω xanɔ], χρόνος xɾɔnɔs] πριν από [a], [ɔ], [u]
ç άηχο ουρανικό τριβόμενο χιόνι çɔni], βροχή [vɾɔˈçi], χέρι çεɾi] πριν από ι, η, υ, ει, οι, και ε, αι
ψ ps διπλό ( p + s ) ψωμί [psɔˈmi]  

Δίψηφα σύμφωνα και συμφωνικά συμπλέγματα[]

Γράμμα ΔΦΑ Εναλλακτικά σύμβολα Άρθρωση Παραδείγματα Σημειώσεις
τσ
τς
ʦ t + s τσέπη ʦɛpi], παπούτσι [paˈpuʦi]  
τζ ʣ d + z τζάμι ʣami], παντζάρι [panˈʣaɾi]  
μπ b ηχηρό διχειλικό στιγμιαίο μπότα bɔta], μπίρα biɾa] στην αρχή λέξης
mb Ένρινο ηχηρό διχειλικό στιγμιαίο καμπάνα [kamˈbana] στη μέση της λέξης, ανάλογα με τη διάλεκτο ή τον ομιλητή· εναλλακτική προφορά: mb ή b
b ηχηρό διχειλικό στιγμιαίο μπουμπούκι [buˈbuci] στη μέση της λέξης, ανάλογα με τη διάλεκτο ή τον ομιλητή
mp ( m + p ) κομπιούτερ [kɔmˈpçutɛɾ] σε δάνειες λέξεις
μπτ mt ή mpt Πέμπτη [ˈpɛmti] or [ˈpɛmpti]  
ντ d ηχηρό οδοντικό στιγμιαίο ντουλάπα [duˈlapa], ντάμα dama], ντομάτα [dɔˈmata] στην αρχή λέξης
nd Ένρινο ηχηρό οδοντικό στιγμιαίο πέντε [ˈpɛndɛ], έντομο [ˈɛndɔmɔ] στη μέση της λέξης, ανάλογα με τη διάλεκτο ή τον ομιλητή· εναλλακτική προφορά: nd, d
d ηχηρό οδοντικό στιγμιαίο ντουντούκα [duˈduka] στη μέση της λέξης, ανάλογα με τη διάλεκτο ή τον ομιλητή
nt ( n + t ) αντένα [anˈtɛna] σε δάνειες λέξεις
ντσ
ντς
αντσούγια [anˈʦuʝa]  
ντζ νεράντζι [nɛˈɾanʣi]  
γκ ɡ ηχηρό υπερωικό στιγμιαίο γκρίνια ɡɾiɲa], γκάζι ɡazi] στην αρχή της λέξης, πριν από α, ο, ου
ɟ ηχηρό ουρανικό στιγμιαίο γκιόνης ɟɔnis] στην αρχή λέξης, πριν από ι, η, υ, οι, ει ή ε, αι
ŋɡ ένρινο ηχηρό υπερωικό στιγμιαίο αγκώνας [aŋˈɡɔnas] στη μέση της λέξης
ŋɟ ένρινο ηχηρό ουρανικό στιγμιαίο ανάγκη [aˈnaŋɟi] στη μέση της λέξης, πριν από ι, η, υ, οι, ει ή ε, αι
γκτ ŋkt ελεγκτής [εlεˈŋktis]  
γγ ŋɡ ένρινο ηχηρό υπερωικό στιγμιαίο αγγλικός [aŋɡliˈkɔs] εναλλακτική προφορά: ŋɡ, ɡ
ŋɟ ένρινο ηχηρό ουρανικό στιγμιαίο άγγελος [ˈaŋɟɛlɔs] πριν από ι, η, υ, ει, οι ή ε, αι - εναλλακτική προφορά: ŋɟ, ɟ
ŋɣ ένρινο ηχηρό υπερωικό τριβόμενο έγγραφο [ˈɛŋɣɾafɔ]  
ŋʝ ŋj ένρινο ηχηρό ουρανικό τριβόμενο εγγεγραμμένος ŋʝɛɣɾaˈmɛnɔs] πριν από ι, η, υ, οι, ει ή ε, αι
γχ ŋx ένρινο άηχο υπερωικό τριβόμενο άγχος [ˈaŋxɔs]  
ŋç ένρινο άηχο ουρανικό τριβόμενο αγχίνοια [aŋˈçinia] πριν από ι, η, υ, οι, ει ή ε, αι
γξ ŋks Σφιγξ [sfiŋks]  

Επεκτάσεις φωνητικών συμβόλων (Κυπριακά)[]

Γράμμα ΔΦΑ Εναλλακτικά σύμβολα Άρθρωση Παραδείγματα Σημειώσεις
σι
σ̆
σς
ς̆
sh
ʃ ʃ έσιει [ˈɛʃi], σιύλλος ['ˈʃːilːɔs] ιστορικό /sj/ ή /ç/. Το αντίστοιχο μακρό: ιστορικό /sc/
ζι
̆ζ̆
ζζ
ζζι
g
ʒ ʒ ζιω ['ˈʒɔ] ιστορικό /zj/
τζι
τσι
τσσ
τσς
τσ̆ι
ch
t+ʃ τζιαι ε], Λατσιά [la'tʃːa] ιστορικό /c/,. Το αντίστοιχο μακρό: ιστορικό /tsj/
ντζι
τζζ

τζς

τζ̆ι
j
d+ʒ άντζιελος [ˈanɛlɔs], τζιάμι ['ami] ιστορικό /ɟ/, /dz/
σσ, ζζ, θθ, δδ, φφ, ββ, γγ, χχ, μμ, νν, λλ κ.ο.κ
ː  : νναι [nːɛ], άχχος ['axːɔs], θθυμούμαι ['θːiˈmumɛ] Τα μακρά σύμφωνα αναπαριστώνται με διπλασιασμό του συμφώνου. Η προφορά τους έχει τη διπλάσια διάρκεια από τα απλά. Ιστορικά δεν δικαιολογούνται πάντοτε.
κκ, ττ, ππ
ʰː ττάππος ['tʰːapʰːɔs] Τα μακρά δασέα κ-τ-π αναπαριστώνται με διπλασιασμό του συμφώνου. Η προφορά τους είναι όπως των αγγλικών k-t-p στην αρχή λέξης, αλλά έχουν τη διπλάσια διάρκεια.

Αναφορές[]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Holton, D., Mackridge, P. and Philippaki-Warburton, I. (1997). Greek: A comprehensive grammar of the modern language. London: Routledge.

Προτεινόμενες πηγές[]

Οι κύριες πηγές που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: