Χρήστης:Sarri.greek/ετυμολογία

Από Βικιλεξικό
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Sarri.συζήτησηhelp:βοήθειαεργασίεςreference@en.wiktετυμολογίαΜοντέλα σελίδωνΑρχείο πρωτολογισμώνΛέξεις που δεν υπάρχουνja:Ιαπωνικά
lab:πρόχειροnotes:σημειώσειςtArt1.t2.t3.t4.t5.t6mS.tSmenu


ετυμολογία σημειώσεις 2019.01.18.=2019.05.20.

Πρότυπα[επεξεργασία]

2018-19: Απόσυρση παλαιών προτύπων τύπου [ετυμ xx] βλ. Συζήτηση κατηγορίας:Πρότυπα ετυμολογίας

ώστε να ΜΗΝ είναι δυνατόν να λειτουργήσουν πλέον. 2019.05.20.

Module[επεξεργασία]

Module:ετυμολογία, Πρότυπο:ετυμ

Υπάρχουν και τα απλά πρότυπα για στενογραφική διευκόλυνση: γράφουν απλώς ένα λινκ, χωρίς καμιά Κατηγορία:

Πρότυπα που εντάσσουν σε Κατηγορία, χωρίς να προσδιορίζουν γλώσσα

άγνωστα αβέβαια[επεξεργασία]

Α. παραγωγή - σύνθεση[επεξεργασία]

(μορφολογία)

Α1. παράγωγα[επεξεργασία]

Α1. παράγωγο (morphological) derivation

  • < ωωωω + ωωω + -ωωω

Κατηγορίες π.χ.

Α2. σύνθετα[επεξεργασία]

Α2. σύνθετο - compound (en) - Γραμμ.Χατζησαββ

Α3. ηχομιμητικά[επεξεργασία]

Α3. ηχομιμητικός {{ηχομ}} & ηχομιμητικό κληρονομημένο - βρεκεκέξ

Β. Κληρονομημένα[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:κλη - ΝΟΤOPENED - Κατηγορία:Κληρονομημένες λέξεις
κληρονομημένο απευθείας: ο 1ος απόγονος. ΟΧΙ οι επόμενοι κρίκοι στην ετυμολογία
στο el.wiktionary 2018-19 ΔΕΝ υπάρχει κατηγορία για τις κληρονομημένες λέξεις. Μια πρόσκαιρη λύση είναι να καταφεύγουμε στη γενική έκφραση προέλευσης.

  • η λέξη ΩΩΩ < κληρονομήθηκε από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
στο en.witktionary

λόγια κληρονομημένα[επεξεργασία]

Ο Πετρούνιας πάντα τα σημειώνει. Σημαίνει στην πραγματικότητα: διαχρονικός δανεισμός (από πρότερη φάση της συγκεκριμένης γλώσσας. Παράδειγμα: όλες οι αρχαίες λέξεις που αναβίωσαν, είτε από την καθαρεύουσα, είτε για απόδοση κλασικών συνθέτων)

  • Βλ. λόγια δάνεια.

Γ. Δάνεια[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:δαν - Κατηγορία:Δάνεια
Δάνειο (και οι διάφοροι τύποι του) γίνεται μόνο από μία γλώσσα σε μία άλλη. 1ος κρίκος. ΟΧΙ οι επόμενοι κρίκοι στην ετυμολογία. Αν δανείστηκε η 4η λέξη από την 5η, το δάνειό της θα εκφραστεί στο δικό της λήμμα.
Για τους επόμενους κρίκους χρησιμοποιούμε 'προέλευση':

  • η λέξη ΩΩΩ < είναι δάνειο από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.

μεταφραστικά δάνεια[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:μτφδ - Κατηγορία:Σημασιολογικά δάνεια

Βλ. και Απόδοση όρων: χωρίς να είναι ακριβής λέξη-προς-λέξη η μετάφραση.

  • Ζητήθηκε να μην δίνει ΚΑΙ προελεύσεις. Έγινε

σημασιολογικά δάνεια[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:σμσδ - Κατηγορία:Σημασιολογικά δάνεια

αντιδάνεια[επεξεργασία]

Πρότυπο:αντιδάνειο - Κατηγορία:Αντιδάνεια

  • αντιδάνειο - ή twice-borrowed = λαϊκό αντιδάνειο, στο στόμα του λαού, και όχι λόγιο (βλ. λενδ και λόγια δάνεια)
  • θέλει μία παράμετρο: αδύνατον να εντοπιστούν πάντα με ακρίβεια οι δότριες/η δότρια γλώσσα. Οι λεπτομέρειες ακολουθούν ως επεξήγηση του Προτύπου 'αντιδάνειο'
  • Μωυσιάδης@linguarium


λενδ[επεξεργασία]

Πρότυπο:λενδ ? για εσωτερικά ή εξωτερικά? Πώς είναι διαφορετικοί οι Ελλ.ξένοι όροι?

  • λόγιο ενδογενές δάνειο περιλαμβάνει και τους ελληνογενείς ξένους όρους του Μπαμπινιώτη.
  • ορισμός από Μωυσιάδη: Λέξεις σχηματισμένες σε ξένες γλώσσες (συνήθως ως επιστημονικοί όροι) με συστατικά της αποδέκτριας γλώσσας, αλλά όχι πάντοτε σύμφωνα με τους νόμους παραγωγής και συνθέσεως της τελευταίας. Η κατηγορία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελληνική, στην οποία αφθονούν οι ελληνογενείς ξένοι όροι (π.χ. πλήθος συνθέτων σε ‑λογία, ‑αλγία, ‑μανία, ‑μετρία κτλ. συχνά η απόδοση δεν είναι απολύτως βέβαιη, λ.χ. τα σύνθετα σε ‑κύτταρο συνήθως αποδίδουν τα αντίστοιχα γαλλικά ‑cyte φαγοκύτταρο < γαλλ. phago‑cyte όπου όμως υπόκειται το αρχ. κύτος, ενώ η σύνδεση των λέξεων κύτταρο και κύτος έχει αποκλειστεί από τους ετυμολόγους). Μωυσιάδης, Θεόδωρος. Ετυμολογία: εισαγωγή στη μεσαιωνική και νεοελληνική ετυμολογία. Αθήνα: Εκδ. Ελληνικά γράμματα, 2005. σελ.190.
  • θέλει μία παράμετρο γλώσσας αποδέκτριας. Η δότρια γλώσσα είναι συνήθως ασαφής ή πολλαπλές ή επιστημονικός όρος.

ελληνογενή[επεξεργασία]

  • Μπαμπινιώτης = ελληνογενείς ξένοι όροι
  • Πετρούνιας: χρησιμοποιεί το διεθνισμός (αλλά δεν είναι πάντα διεθνισμός. Βλ.
  • Ξυδόπουλος = κλασικ.
  • ελληνογενή/λατινογενή κλασικά σύνθετα
  • ελληνογενείς/λατινογενείς διαγλωσσικοί όροι

λόγια δάνεια[επεξεργασία]

  • learnedly borrowed words

εσωτερικά δάνεια[επεξεργασία]

  • είναι λόγια δάνεια, όπως της καθαρεύουσας από τ' αρχαία
  • ονομάζεται και διαχρονικός δανεισμός

ακουστικά δάνεια[επεξεργασία]

  • check phono-semantic matching
  • όπως

ορθογραφικά δάνεια[επεξεργασία]

  • όπως ζέβρα (και όχι *'ζίμπρα'

αποδόσεις[επεξεργασία]

  • σαν τα μεταφραστικά δάνεια, αλλά με ελεύθερη μετάφραση, και όχι ακριβή αντιστοιχία μετάφρασης των συστατικών της ξένης λέξης

code switching[επεξεργασία]

  • με αναγραφή είτε με ελλ. είτε με λατ. πληκτρολόγιο.
  • check unadapted borrowing

Δ. Προέλευση[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:ετυμ
Χρησιμοποιείται

  • α) για τις κληρονομημένες και τις δανεισμένες λέξεις επιπροσθέτως
  • β) για τους κρίκους 2ο και μετά: π.χ.
    • η λέξη ΩΩΩ < κληρονομήθηκε από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
    • η λέξη ΩΩΩ < είναι δάνειο από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
  • γ) για ό,τι δεν είμαστε σίγουροι

Νέα ελληνικά[επεξεργασία]

Γιατί γράφουμε Αρχαία ελληνικά. Μεσαιωνικά ελληνικά. και όχι και Νέα ελληνικά? sarri.greek (συζήτηση) 17:32, 19 Ιανουαρίου 2019 (UTC)


Υλικό[επεξεργασία]

Παρατήρηση για τις γλώσσες:

  • Αποφεύγουμε την έκφραση Κατηγορία:ελληνικές λέξεις με.....
  • Επιδικώκουμε την έκφραση με ουδέτερο πληθυντικό: Κατηγορία:Λέξεις με.... (....ά) ελληνικά, αγγλικά κλπ. (εξαιρέσεις: διεθνείς όροι, ελληνιστική κοινή, ινδοευρωπαΙκή)
  • Module:Languages

Βιβλιογραφία[επεξεργασία]

Βιβλιογραφία για ενημέρωση των συντακτών

Βιβλιογραφία για την ετυμολογία νέων ελληνικών:

Βιβλιογραφία για την ετυμολογία αρχαίων ελληνικών

  • βλ. en.wiktionary. Κυρίως Beekes
  • Beekes, R. Etymological Dictionary of Greek. In two volumes. With the assistance of Beek, L. van. (Leiden Indo‑European Etymological Dictionary Series, Volume 10.) Pp. xlviii + 1808. Leiden and Boston: Brill, 2010. ISBN: 978-90-04-17418-4 (set).
  • Hofmann, J. B. Ἐτυμολογικόν Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς. Μτφρ: Αντώνιος Δ. Παπανικολάου. Αθήνα: 1974. (Γερμανικά: Etymologisches Wörterbuch des Griechischen. Munich: R. Oldenbourg, 1949.)

Γενικό reference:

  • Fromkin Victoria, Rodman Robert, Hyams Nina. Εισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας. Ξυδόπουλος Γιώργος Ι. (επιμ.) Μεταφραστές από τα αγγλικά: Τσαγγαλίδης Αναστάσιος, Παπαδοπούλου Φανή, Ξυδόπουλος Γιώργος Ι., Βάζου Έλλη. Αθήνα: Πατάκης, 2018, 13η έκδοση (1η έκδ:2008). (Προσαρμογή με ελληνικά παραδείγματα). Πρωτότυπο: An introduction to language. Βοστώνη: Thomson/Wadsworth, 2003.
    Χρησιμότατο μας είναι το αγγλο-ελληνικό γλωσσάρι του.

Για τους αναγνώστες: βιβλιογραφία για την ενότητα ΑΝΑΦΟΡΕΣ στα νέα, μεσαιωνικά και αρχαία ελληνικά:

Προτάσσουμε ότι είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο, για να βλέπουν οι αναγνώστες την πηγή
  • Κατηγορία:Πρότυπα βιβλιογραφίας
  • Επιδιώκουμε πάντα να υπάρχει ref στην ετυμολογία, ιδιαιτέρως για πιο σπάνιες λέξεις: πού τις βρήκαμε.
  • Για τα αρχαία, πάντα στις Αναφορές υπάρχει το ΛΟΓΕΙΟΝ και το Λίντελ (το μικρό, ελληνικά ΑΝ έχει τη λέξη -ελέγχουμε, γιατί έχει όλες τις λέξεις του μεγάλου LSJ-)
  • Για τα μεσαιωνικά, δυστυχώς το online [2] - Κριαράς, Εμμανουήλ. Επιτομή του Λεξικού της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α'-ΙΔ'. Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.  είναι σε μονοτονικό. Σταματά στο λήμμα 'παραθήκη'. Το πρωτότυπο πολυτονικό υπάρχει σκαναρισμένο στο @greek-language.gr

Βικιλεξικό:Κριτήρια συμπερίληψης#Νεολογισμοί και πρωτολογισμοί

  • Νεολογισμοί: επιλέγουμε κατάλληλα παραθέματα με documentation από το google
  • Πρωτολογισμοί των επισκεπτών: μέχρι στιγμής (2019) σβήνονται. Μπορεί όμως να υπάρξει μια φιλοξενούσα σελίδα όπως en:Appendix:List of protologisms.