Χρήστης:Sarri.greek/ετυμολογία

Από Βικιλεξικό
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Sarri.συζήτησηhelp:βοήθειαεργασίεςreference@en.wiktετυμολογίαΜοντέλα σελίδωνΑρχείο πρωτολογισμώνΛέξεις που δεν υπάρχουνja:Ιαπωνικά
lab:πρόχειροnotes:σημειώσειςtArt1.t2.t3.t4.t5.t6mS.tSmenu


ετυμολογία σημειώσεις 2019.01.18.=2019.05.20.

Οι όροι κατά Πετρούνια[επεξεργασία]

Για τους όρους και τις Κατηγορίες που προκύπτουν από τα διάφορα Πρότυπα ετυμολογίας, βασική πηγή των συντακτών του Βικιλεξικού είναι {{Β:ΛΚΝ}} και {{Β:Μπαμπινιώτης 2010}} και το λεξικό του {{Β:Μπαμπινιώτης 2002}}. Από εκεί παίρνουμε όρους όπως περιγράφονται 1) σε εισαγωγές και στα Παραρτήματα του Μπαμπ, και 2) όπως προκύπτουν από τις βραχυγραφίες μέσα στις ετυμολογήσεις των λημμάτων. Προτάσσουμε το ΛΚΝ και την εργασία του Ευάγγελου Πετρούνια (που έκανε τις ετυμολογίες), διότι υπάρχει στο διαδίκτυο και είναι πάντα διαθέσιμο στους αναγνώστες.
Στην Ενότητα 'Ετυμολογία' υπάρχει πάντα ref για κάθε ετυμολόγηση που υπάρχει (αν είναι διαφορετικές).

Από την Εισαγωγή: Παράγραφος 1-8 και Παράγραφος 15. δ. Ετυμολογικές ενδείξεις

  • χωρίς ένδειξη «Η απουσία άλλης ένδειξης στην ετυμολογία μιας λέξης σημαίνει πως η λέξη δημιουργήθηκε μέσα στη νεότερη λαϊκή γλώσσα με βάση σύγχρονα ή παλιότερα γλωσσικά στοιχεία»
  • κληρονομημένη «Αν μια λέξη είναι κληρονομημένη από περίοδο παλιότερη από τη μεσαιωνική, παραλείπεται η δήλωση των ενδιάμεσων περιόδων· για παράδειγμα, αν υπάρχει η συντομογραφία "αρχ." χωρίς άλλη ένδειξη [...] αυτό σημαίνει πως πρόκειται για λέξη κληρονομημένη από τα αρχαία ελληνικά που δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει στη γλώσσα. Δηλώνεται, πάντως, η τυχόν μορφολογική προσαρμογή αυτών των λέξεων στο νεότερο γλωσσικό σύστημα.»
  • λόγια και νεολογισμός «Αν η λέξη έρχεται από τη λόγια παράδοση, δίνεται η ένδειξη "λόγ." (π.χ. θεατρολογία). Αν μετά την ένδειξη αυτή δεν ακολουθεί άλλη, πρόκειται για λόγιο νεολογισμό (π.χ. αμπελοκαλλιέργεια)· αλλιώς, επισημαίνεται η παραπέρα πηγή»
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ ο δείκτης 'λόγια' και στα δάνεια και στις αναβιώσεις.
    • υπάρχει πρότυπο {{νεολ}} και Κατηγορία:Νεολογισμοί Σημειώνουμε τον αιώνα ή περίπου την εμφάνισή του γιατί κάποια στιγμή χάνει το νεολογικό του χαρακήρα.
  • διαχρονικός δανεισμός (εννοεί εσωτερικά, από προηγούμενη φάση της γλώσσας). Παράγραφος 3. π.χ. λόγ. < αρχ. «δηλαδή λόγια δάνεια από τα αρχαία ελληνικά, παρόλο που είναι πιθανό οι λόγιοι να τις δανείστηκαν από κείμενα της ελληνιστικής εποχής»
    • Σημειώνεται με: λόγ. < όνομα γλώσσας π.χ. λόγ. > αρχ.
    • Παράδειγμα για το πώς σημειώνεται στο ΛΚΝ υπάρχει στην Παράγραφο 14:
      «λόγια δάνεια από τα αρχαία ελληνικά (λόγ. < αρχ.)· θεατρώνης είναι λόγιο δάνειο από την ελληνιστική κοινή (λόγ. < ελνστ.)· θεατράκι είναι λέξη λαϊκής, και όχι πια λόγιας»
    • Στην Ενότητα ε για την προφορά αναφέρει: «Η ένδειξη για ορθογραφικό δανεισμό στα προϊόντα του διαχρονικού δανεισμού παραλείπεται ως αυτονόητη. Ο χρήστης πρέπει να θυμάται πως στην περίπτωση του διαχρονικού δανεισμού δεν έχει ακολουθηθεί πάντα η φυσική εξέλιξη της γλώσσας.»
    • γράφει ο Πετρούνιας στη σελ. 242 {{Β:Ελληνική Ετυμολογία ΙΝΣ}} (οι αγκύλες και τα bold δικά μου, για την επιλογή του όρου αναβιώσεις): «Λέξεις ή λεξικά στοιχεία που υπάρχουν στη γλώσσα συνεχώς απο [sic] την ελληνιστική εποχή όπως πατέρας, δύο, αντρόγυνο, θεωρούνται λέξεις κληρονομημένες (inherited words), ενώ όλες οι άλλες θεωρούνται δάνεια. Δέ θεωρούνται δάνεια της νέας ελληνικής όσες λέξεις μπήκαν στη γλώσσα κατα [sic] την ελληνιστική περίοδο. Αντίθετα, θεωρούνται δάνεια αρχαίες λέξεις και λεξικά στοιχεία απο [sic] τα αρχαία ελληνικά ή την ελληνιστική κοινή, όπως Έλλην, φιλοσοφία, αστρονομία, χθόνιος, εκδρομή, που με διάφορους τρόπους ξαναμπήκαν στη γλώσσα, ενώ είχαν πάψει για αιώνες να είναι σε κοινή χρήση. Ένα μέρος αυτών των λέξεων ήταν γωστές κατα το Μεσαίωνα σε μικρό αριθμό μορφωμένων, αυτό όμως δέν [sic] αλλάζει τη βασική τοποθέτηση. Τέτοιες λέξεις μπορούν να ονομαστούν 'αναβιωμένες' και να θεωρηθούν προϊόντα διαχρονικού δανεισμού. (Πετρούνιας 2000 ["Ιδιαιτερότητες της ελληνικής ετυμολογίας", στο Χρ.Τσολάκης (επιμ.) Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Γλώσσα και μεταρρυθμίσεις. Θεσσαλονίκη: Κώδικας, 57-58]) Αυτό το γεγονός, βασικής σημασίας για τη γλωσσική ιστορία, σχεδόν ποτέ δεν αναγνωρίζεται σε σχετικές μελέτες, είτε απο άγνοια των γλωσσικών δεδομένων είτε για ιδεολογικούς λόγους»
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ πρότυπο πιθανόν αναβιώσεις {{αναβ}} ή εσωτερικά ή διαχρονικά δάνεια. Το 'διαχρονικά' δάνεια δεν βοηθάει πολύ τους αναγνώστες. Ο Πετρούνιας αντιδιαστέλλει το 'διαχρονικός' (από προηγούμενη φάση) προς το 'εσωτερικός' (από άλλη διάλεκτο). Ο όρος πρέπει να δίνει αμέσως την πληροφορία ότι η λέξη ξαναμπήκε στη γλώσσα από παλιότερη φάση της και να μην υπάρξει σύγχυση στον μέσο αναγνώστη ότι είναι κάτι σαν εξωτερικό δάνειο.
    • Ο Μπαμπ. αναφέρεται στο θέμα (επανενεργοποιούναι οι λέξεις, αλλά δεν κάνει καμία σημείωση στα λήμματα.
  • εσωτερικό δάνειο από διάλεκτο. Παράγραφος 2: «μερικές περιπτώσεις "εσωτερικού δανεισμού", δηλαδή δανεισμού της κοινής από άλλη διάλεκτο (π.χ. κοπελιά
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με επεξηγηματική φράση.
    • Δεν έχουμε πρότυπο «Αν πρόκειται για κάποια νεοελληνική διάλεκτο άλλη από την κοινή νεοελληνική, αυτό δηλώνεται (π.χ, στα λήμματα -ίτσα, κοπελιά).»
  • δάνειο. εξωτερικός δανεισμός. «Αν μια λέξη ήρθε κατά τη νεότερη περίοδο από άλλη γλώσσα, δίνεται η συντομογραφία που αντιστοιχεί σ' αυτή τη γλώσσα»
    • Σημειώνεται στον ΛΚΝ σαν: < <όνομα ξένης γλώσσας>. Τα εννοεί ως «λαϊκά δάνεια που είναι προϊόντα εξωτερικού δανεισμού»
    • πρότυπο {{δαν}} Κατηγορία:Δάνεια
  • λόγιο δάνειο. «αν πρόκειται για λόγιο δανεισμό, προηγείται η ένδειξη "λόγ." (π.χ. ζενίθ...»
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ και το learned borrowing λόγιο δάνειο {{λδαν}}
  • μεταφραστικά δάνεια (Παράγραφος 3) «με περισσότερο ή λιγότερο πιστή αντιστοίχιση των επί μέρους λεξικών στοιχείων»
  • απόδοση (Παράγραφος 3) «χωρίς ακριβή μετάφραση των λεξικών στοιχείων τους»
  • σημασιολογικά δάνεια (Παράγραφος 3) «αλλαγή εν μέρει ή και τελείως της σημασίας μιας προϋπάρχουσας λέξης από ξένη επίδραση»

Σημειώνεται στον ΛΚΝ με σημδ.

Ενότητα στ. Ενδείξεις για την εξέλιξη της προφοράς

  • ορθογραφικό δάνειο (Ενότητα στ). «από την ένδειξη "ορθογρ. δαν." (π.χ. ζέβρα, ιαγουάρος): προφανώς αν η σχετική λέξη είχε μπει με τον κανονικό τρόπο του προφορικού δανεισμού, θα είχε διαφορετική προφορά. Η ένδειξη για ορθογραφικό δανεισμό στα προϊόντα του διαχρονικού δανεισμού παραλείπεται ως αυτονόητη»
  • αντιδάνεια. π.χ. αλτήρας. (Παράγραφος 6) «λέξεις που από παλιότερη περίοδο της ελληνικής πέρασαν σε άλλες γλώσσες και επιστρέψανε αργότερα, συνήθως με αλλαγμένη μορφή και σημασία [...] Τα περισσότερα αντιδάνεια έχουν λαϊκή προέλευση και ο αριθμός τους είναι μικρός. Σπάνια χαρακτηρίζονται αντιδάνεια λόγιες λέξεις (π.χ, αμμωνία, εγκυκλοπαίδεια)»
  • ελληνογενείες διεθνείς όροι δεν δίνει όνομα στην Κατηγορία. (Παράγραφος 6) Σημειώνεται στο ΛΚΝ με δεν σημειώνεται, προκύπτει από τα ονόματα των γλωσσών ή το διεθ. αν πρόκειται για διεθνισμό. «λέξεις δημιουργημένες για φιλοσοφικές, επιστημονικές, τεχνολογικές κ.ά. ανάγκες στις νεότερες γλώσσες ή στα νεολατινικά (νλατ.) με βάση αρχαία ελληνικά γλωσσικά στοιχεία ή με συνδυασμό ελληνικών και λατινικών, στη δεύτερη περίπτωση ως "υβριδικοί σχηματισμοί". Οι λέξεις αυτές πέρασαν στη συνέχεια στα νέα ελληνικά»
    • είναι οι «ελληνογενείς ξένοι όροι» του λεξικού Μπαμπινιώτη
    • από παλιά, υπήρχε στο βικιλεξικό πρότυπο {{λενδ}} (λόγιο ενδογενές δάνειο) όρος από πηγή?
  • Eπεξηγεί στην παράγραφο 7. «Συχνά δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί σε ποια νεότερη ευρωπαϊκή γλώσσα πρωτοπαρουσιάστηκαν οι διάφοροι επιστημονικοί όροι που αποτελούν γενικά μέρος του διεθνούς επιστημονικού λεξιλογίου (διεθ.).»
    • στο βικιλεξικό χρησιμοποιείται ο όρος 'διαγλωσσικός όρος' που έχει και Κατηγορία:Διαγλωσσικοί όροι
    • εδώ ανήκουν τα λεγόμενα κλασικά σύνθετα, classic compounds
  • προσαρμοσμένα και απροσάρμοστα δάνεια. (Παράγραφοι 9-12: β. Προσαρμογή των δανείων)
    • δεν υπάρχουν Κατηγορίες.


Άλλες σημειώσεις:

Παράγραφος 5 για την καθαρεύουσα

  • «Οι λόγιες λέξεις, προπαντός αυτές που ήρθαν από την καθαρεύουσα, συχνά παραβαίνουν τους φωνολογικούς και μορφολογικούς κανόνες»
  • καθαρεύουσα. Δεν σημειώνεται ποτέ στο ΛΚΝ.
  • εδώ χρησιμοποιούμε {{κλη|kath|el}}


Ενότητα ε. Έκταση της ετυμολογικής ιστορίας

  • δίνει μεγάλη έμφαση στα προσφύματα: «περίπτωση των παραθημάτων, δηλαδή των επιθημάτων (που παραδοσιακά ονομάζονταν και παραγωγικές καταλήξεις) και των προθημάτων.»


Ενότητα ζ. Ορθογραφικές ενδείξεις

  • εδώ εξηγεί ποιο είναι κεντρικό λήμμα στο ΛΚΝ, και μας λέει τι συνέβη και με το αβγό
  • «Εφόσον στη γραφή της νέας ελληνικής ακολουθείται περίπου ιστορική ορθογραφία για λέξεις που ξεκινούν από τα αρχαία ελληνικά, οι ετυμολογικές πληροφορίες μπορούν να χρησιμεύσουν ως ορθογραφικό κριτήριο. Έτσι, μπορεί να γίνουν φανερές τόσο περιπτώσεις ορθογραφικής απλούστευσης (π.χ. παλικάρι), όσο και περιπτώσεις όπου η κρατούσα ορθογραφία δεν στηρίζεται ιστορικά (π.χ. αυγό, τσιγγάνος). Θα ήταν όμως υποβάθμιση του ετυμολογικού έργου να θεωρηθεί πως πρωταρχικός σκοπός της ετυμολογίας είναι ο ορθογραφικός κανονισμός»

άλλες συντομογραφίες[επεξεργασία]

Μερικές επιπλέον βραχυγραφίες από το ΛΚΝ#συντομογραφίες σχετικές με την Ενότητα της ετυμολογίας.

  • αναδανεισμός (μπάλα. αγγ: fire, pyre)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με αναδαν.
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ πρότυπο {{αναδαν}}
  • αναδρομικός σχηματισμός (ο Μπαμπ: υποχωρητικός σχηματισμός)
  • ανασυλλαβισμός (αβγατίζω, αγγίζω)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με ανασυλλ.
    • Δεν έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:ανασυλλαβισμός
  • απλολογία (αθλίατρος < αθλητίατρος)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με απλολ.
    • Δεν έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:απλολογία
  • απλοποίηση, ορθογραφική απλοποίηση (αβάς)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με απλοπ. και ορθογρ. απλοπ.
    • ΔΕΝ έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:απλοποίηση
  • δανεισμός
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με δαν. Όμως μέσα στις ετυμολογίες, χρησιμοποιείται απλώς το σύμβολο < ακολουθούμενο από το όνομα της δανείστριας γλώσσας
    • πρότυπο {{δαν}} και Κατηγορία:Δάνεια
  • διεθνισμός (αγγειοκινητικός)
  • ηχομιμητικά (αναμπουμπούλα)
  • ηχηροποίηση (αγκάθι)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με ηχηροπ.
    • ΔΕΝ έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:ηχηροποίηση
  • λόγιο
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με λόγ. ως δείκτης χαρακτηρισμού ενός δανείου, μιας ετυμολογικής σχέσης
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ λόγιο δάνειο εξωτερικό και εσωτερικό (αναβιώσεις)
  • παιδικό (βαβά)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με παιδ.
    • ΕΚΚΡΕΜΕΙ: ενεργοποίηση υπάρχοντος προτύπου {{παιδ}}: στην παιδική γλώσσα.
  • παρετυμολογία (αγιόκλημα)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με παρετυμ.
    • Δεν έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Θα μπορούσε να γίνει.
  • προέλευση
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με προέλ. Μέσα όμως στις ετυμολογίες, χρησιμοποιείται απλώς το σύμβολο <
  • αντίστοιχο του γενικού προτύπου {{ετυμ}} και της Κατηγορία:Προέλευση λέξεων
  • συμπροφορά (αβαράρω αβγατίζω) =συνεκφορά, συνεκφώνηση
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με συμπροφ.
    • ΔΕΝ έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:συμπροφορά
  • χασμωδία (ἀκανθέα-αγκαθιά)
    • Σημειώνεται στο ΛΚΝ με χασμ.
    • ΔΕΝ έχουμε πρότυπο ή Κατηγορία. Μπορεί να γίνει αναζήτηση με insource:χασμωδία

Πρότυπα και Module[επεξεργασία]

2018-19: Ξεικνά η διαδικασία απόσυρσης παλαιών προτύπων τύπου [ετυμ xx] βλ. Συζήτηση κατηγορίας:Πρότυπα ετυμολογίας

Module:ετυμολογία, Πρότυπο:ετυμ και όλα τα πρότυπα που έχουν δότρια ΚΑΙ αποδέκτρια γλώσσα.

Τα πρότυπα που έχουν παράμετρο ΜΟΝΟ ΜΙΑ γλώσσα, δημιουργούνται από κανονικά wikitext Templates (Πρότυπα), όχι από modules.

Υπάρχουν και τα απλά πρότυπα για στενογραφική διευκόλυνση: γράφουν απλώς ένα λινκ, χωρίς καμιά Κατηγορία:

Πρότυπα που εντάσσουν σε Κατηγορία, χωρίς να προσδιορίζουν γλώσσα

άγνωστα αβέβαια[επεξεργασία]

Α. παραγωγή - σύνθεση[επεξεργασία]

(μορφολογία) Κατηγορία:Μορφολογία λέξεων ή Κατηγορία:Μορφολογία

Α1. παράγωγα[επεξεργασία]

Α1. παράγωγο (morphological) derivation

  • < ωωωω + κατάληξη -ωωω

Κατηγορίες π.χ.

Α2. σύνθετα[επεξεργασία]

Α2. σύνθετο - compound (en) - Γραμμ.Χατζησαββ

Α3. ηχομιμητικά[επεξεργασία]

Α3. ηχομιμητικός {{ηχομ}} & ηχομιμητικό κληρονομημένο - βρεκεκέξ

Α4. παιδική γλώσσα[επεξεργασία]

ή νηπιακή γλώσσα. ΕΚΚΕΜΕΙ {{παιδιά}} με παράμετρο γλώσσας.

Β. Προέλευση[επεξεργασία]

πρότυπο {{ετυμ}} - Κατηγορία:Προέλευση λέξεων
Γενικός χαρακτηρισμός-ομπρέλα κάθε ετυμολογικής σχέσης δύο γλωσσών ή δύο φάσεων γλώσσας από τον πρώτο κρίκο μέχρι τον τελευταίο: από τον νεότερο έως τον αρχαιότερο.

  • α) προστίθεται αυτομάτως για τις κληρονομημένες και τις δανεισμένες λέξεις με πρότυπα {{κλη}} και {{δαν}} και κάθε υποκατηγορία τους
  • β) για τους κρίκους 2ο και μετά: π.χ.
    • η λέξη ΩΩΩ < κληρονομήθηκε από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
    • η λέξη ΩΩΩ < είναι δάνειο από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
  • γ) για τον πρώτο κρίκο, αν δεν είμαστε σίγουροι για το τι κατηγορίας είναι

Β1. Κληρονομημένα[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:κλη - Κατηγορία:Κληρονομημένες λέξεις
κληρονομημένο απευθείας: ο 1ος απόγονος. ΟΧΙ οι επόμενοι κρίκοι στην ετυμολογία

  • η λέξη ΩΩΩ < κληρονομήθηκε από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
  • Εντάσσει ταυτοχρόνως στην Κατηγορία:Προέλευση λέξεων
στο en.witktionary

Β2. Αναβιώσεις[επεξεργασία]

ΕΚΚΡΕΜΕΙ. Πρότυπο {{αναβ}} Πρόκειται για λόγιο εσωτερικό δανεισμό, ή διαχρονικό δανεισμό. Ο Πετρούνιας πάντα τα σημειώνει π.χ. λόγ. > αρχ. ή λόγ. > ελνστ. Παράδειγμα: όλες οι αρχαίες λέξεις που αναβίωσαν, είτε από την καθαρεύουσα, είτε για απόδοση κλασικών συνθέτων)

  • Εδώ έχουμε λόγιο ενδογενές δάνειο χωρίς εμπλοκή ξένης γλώσσας.
  • Παραβάλουμε με λόγια δάνεια = εξωτερικός δανεισμός.
  • Παραβέλουμε με {{λενδ}} = με εμπλοκή ξένης γλώσσας.

Γ. Δάνεια[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:δαν - Κατηγορία:Δάνεια
Δάνειο (και οι διάφοροι τύποι του) γίνεται μόνο από μία γλώσσα σε μία άλλη. 1ος κρίκος. ΟΧΙ οι επόμενοι κρίκοι στην ετυμολογία. Αν δανείστηκε η 4η λέξη από την 5η, το δάνειό της θα εκφραστεί στο δικό της λήμμα.
Για τους επόμενους κρίκους χρησιμοποιούμε 'προέλευση':

  • η λέξη ΩΩΩ < είναι δάνειο από την ΨΨΨΨ που < προέλευση:ΧΧΧ < προέλευση ΦΦΦ < προέλευση Ινδοευρωπαική.
  • Κατηγοριοποιούνται ταυτοχρόνως και στην Κατηγορία:Προέλευση λέξεων

προσαρμοσμένα[επεξεργασία]

Στο κλιτικό σύστημα της νελλ, με παράγωγα κλπ

  • δεν φτιάχνουμε Κατηγορία
  • στον {{Β:Μπαμπινιώτης 2002}} αναφέρονται ως Μεταφορές (δίνει το παράδειγμα: μασίστας)

απροσάρμοστα[επεξεργασία]

βλ. και'μεταγραφές', 'code switching'. Πώς είναι διαφορετικά? Ποια είναι τα όρια αυτών των τριών??

  • δεν φτιάχνουμε Κατηγορία

μεταφραστικά δάνεια[επεξεργασία]

πρότυπο {{μτφδ}} - Κατηγορία:Μεταφραστικά δάνεια

αποδόσεις[επεξεργασία]

Απόδοση όρων (ΕΚΚΡΕΜΕΙ) πρότυπο {{αποδ}}: χωρίς να είναι ακριβής λέξη-προς-λέξη η μετάφραση.

μεταφορές[επεξεργασία]

  • στον {{Β:Μπαμπινιώτης 2002}} είναι τα προσαρμοσένα δάνεια (δίνει το παράδειγμα: μασίστας).
  • Εδώ, τα σημειώνουμε ως {{δαν}} και μπαίνουν στην Κατ. δάνεια.

σημασιολογικά δάνεια[επεξεργασία]

πρότυπο {{σμσδ}} - Κατηγορία:Σημασιολογικά δάνεια

αντιδάνεια[επεξεργασία]

Έγινε Πρότυπο:αντιδάνειο - Κατηγορία:Αντιδάνεια

  • αντιδάνειο - ή twice-borrowed = λαϊκό αντιδάνειο, στο στόμα του λαού, και όχι λόγιο (βλ. λενδ και λόγια δάνεια)
  • θέλει μία παράμετρο: αδύνατον να εντοπιστούν πάντα με ακρίβεια οι δότριες/η δότρια γλώσσα. Οι λεπτομέρειες ακολουθούν ως επεξήγηση του Προτύπου 'αντιδάνειο'
  • Μωυσιάδης@linguarium

αναδανεισμός[επεξεργασία]

ΕΚΚΡΕΜΕΙ Πρότυπο:αναδαν π.χ. fire, pyre για τα αγλλικά από αρχ.ελληνικά: η λέξη μπήκε στα αγγλικά δύο φορές, σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές, από άλλη οδό.

λενδ[επεξεργασία]

Πρότυπο:λενδ = λόγιο ενδογενές δάνειο Το πρότυπο προϋπήρχε στο Βικιλεξικό για αρκετά χρόνια. Είναι όρος που πάρθηκε από ΠΗΓΗ? Υπονοεί εμπλοκή ξένης γλώσσας χωρίς όμως να είναι διαφανές κάτι τέτοιο από τις τρεις λέξεις του όρου. Λόγιος (ΝΑΙ). Ενδογενής (ΝΑΙ: μέσα από την ίδια τη γλώσσα). Δανεισμός: (ΝΑΙ: από προηγούμενη φάση της γλώσσας, αλλά: ΔΕΝ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ: για εξυπηρέτηση μετάφρασης ξένου όρου)

  • Εδώ στο Βικιλεξικό περιλαμβάνει και τους ελληνογενείς ξένους όρους του Μπαμπινιώτη.
  • ορισμός από Μωυσιάδη: «Λέξεις σχηματισμένες σε ξένες γλώσσες (συνήθως ως επιστημονικοί όροι) με συστατικά της αποδέκτριας γλώσσας, αλλά όχι πάντοτε σύμφωνα με τους νόμους παραγωγής και συνθέσεως της τελευταίας. Η κατηγορία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελληνική, στην οποία αφθονούν οι ελληνογενείς ξένοι όροι (π.χ. πλήθος συνθέτων σε ‑λογία, ‑αλγία, ‑μανία, ‑μετρία κτλ. συχνά η απόδοση δεν είναι απολύτως βέβαιη, λ.χ. τα σύνθετα σε ‑κύτταρο συνήθως αποδίδουν τα αντίστοιχα γαλλικά ‑cyte φαγοκύτταρο < γαλλ. phago‑cyte όπου όμως υπόκειται το αρχ. κύτος, ενώ η σύνδεση των λέξεων κύτταρο και κύτος έχει αποκλειστεί από τους ετυμολόγους).» Μωυσιάδης, Θεόδωρος. Ετυμολογία: εισαγωγή στη μεσαιωνική και νεοελληνική ετυμολογία. Αθήνα: Εκδ. Ελληνικά γράμματα, 2005. σελ.190.

ελληνογενή[επεξεργασία]

ΕΚΚΡΕΜΕΙ Πιθανόν {{εδο}} ενδογενής διαγλωσσικός όρος

λόγια δάνεια[επεξεργασία]

ΕΚΚΡΕΜΕΙ {{λδαν}}

  • learnedly borrowed words

εσωτερικά δάνεια[επεξεργασία]

αναβιώσεις: λόγιος διαχρονικός/εσωτερικός δανεισμός

  • είναι λόγια δάνεια, όπως της καθαρεύουσας από τ' αρχαία

ακουστικά δάνεια[επεξεργασία]

Ο 'κανονικός' εξωτερικός δανεισμός (εννοείται: λαϊκά δάνεια. Τα λόγια σημειώνονται με {{λδαν}})

  • check phono-semantic matching

ορθογραφικά δάνεια[επεξεργασία]

μεταγραφές[επεξεργασία]

Τίτλος {{μεταγραφές}} - Κατηγορία:Μεταγραφές

  • για ποιο λόγο στα λεξικά η γραφή με ελλ.αλφάβητο π.χ. 'μέιλ' αντιμετωπίζεται ως απροσάρμοστο δάνειο? Is it not just code switching? Is it not just βαριόμαστε να αλλάζουμε πληκτρολόγιο?

code switching[επεξεργασία]

  • Είναι διαφορετικό από το 'μεταγραφές'?
  • check απροσάρμοστα δάνεια. en:Category:Unadapted borrowings by language που όμως δεν χρησιμοποιείται πολύ.

Απόγονοι[επεξεργασία]

  • Υπάρχει το {{αλλόγλωσσα}} ως επικεφαλίδα ενότητας, που εξυπηρετεί εξωτερικά δάνεια. Χρειάζεται να περιλάβουμε και τα εσωτερικά, και τις κληρονομιές.

Χρειαζόμαστε 2 πρότυπα: ένα ως τίτλο Ενότητας (όπως το {{συνώνυμα}} και ένα για υποτιτλάκι κάτω από άλλη γραμμή (όπως το αντίστοιχο προτυπάκι {{συνων}}).
1) Πρότυπο για Ενότητα:Απόγονοι τοποθετημένο κάτω από συγγενικά, και κλίσεις. Πριν από την ενότητα Μεταφράσεις αν υπάρχει. Μπορεί να έχει τη μορφή π.χ. για το αρχαίο λήμμα σοφία, όπως στο en:σοφία#Descendants. Χαρακτηριστική περίπτωση δανεισμών σε διάφορες φάσεις, τα αγγλικά (εδώ: ενημερωμένο απ' τις επιμέρους ετυμολογίες ενδιάμεσων γλωσσών). Τα τοξάκια, δείχνουν τι είδος σχέσης υπάρχει αν περάσουμε το ποντίκι mouseover.

Απόγονοι
αρχαία ελληνικά : σοφία

νέα ελληνικά : σοφία
λατινικά : sophia
παλαιά γαλλικά : sophie
μέση αγγλική : sophie
αγγλικά : sophie
αγγλικά : -sophy
κοπτικά : ⲥⲟⲫⲓⲁ
αγγλικά : Sophia

2) προτυπάκι μέσα στην Ενότητα:Ετυμολογία σε δεύτερη γραμμή: όταν υπάρχουν μόνο μια δυο λέξεις: π.χ. στο αρχ. λήμμα Ἑκάβη στην ετυμολογία έχουμε. Κατά το στυλ των

Ἑκάβη < λείπει η ετυμολογία
Ἑκάβη > ΑΠΟΓΟΝΟΙ
νέα ελληνικά : Εκάβη
λατινικά: Hecuba και δείτε τις Μεταφράσεις στο λήμμα Εκάβη

Υλικό[επεξεργασία]

Παρατήρηση για την ονοματοδοσία των Κατηγοριών.

  • Στις Κατηγορίες, η έκφραση Κατηγορία:.....ές λέξεις ... χρησιμοποιείται μόνο στην Κατηγορία:Προέλευση λέξεων. Όλες οι άλλες εκφέρονται ως Κατηγορία:Τάδε είδος π.χ. Δάνεια (όνομα γλώσσας ουδέτερο πληθυνικός). π.χ. [[:Κατηγορία:Δάνεια (νέα ελληνικά)
  • εξαιρέσεις: ελληνιστική κοινή, πρωτοϊνδοευρωπαϊκή, πρωτο....
  • οι όροι στο Module:Languages

Βιβλιογραφία[επεξεργασία]

Ετυμολογία ελληνικών, γενικά

Βιβλιογραφία για την ετυμολογία νέων ελληνικών:

Για την ετυμολογία αρχαίων ελληνικών

  • {{R:Beekes:grc}} Beekes, R. Etymological Dictionary of Greek. In two volumes. With the assistance of Beek, L. van. (Leiden Indo‑European Etymological Dictionary Series, Volume 10.) Pp. xlviii + 1808. Leiden and Boston: Brill, 2010. ISBN: 978-90-04-17418-4 (set).
    a lot of pregreek! Υπάρχει pdf
  • {{R:Hofmann}}
  • {{Β:Μπαμπινιώτης 2010}}

Για τα μεσαιωνικά ελληνικά

  • Οι σύντομες σημειώσεις του Κριαρά plus γενικά νελλ λεξικά. Δυστυχώς το online {{Β:Κριαράς Μεσ}} είναι σε μονοτονικό, 14 τόμοι. Σταματά στο λήμμα 'παραθήκη'. Το πρωτότυπο πολυτονικό για τους τόμους 1 έως 4 υπάρχει σκαναρισμένο στο {{Β:Κριαράς Μεσ2}} Από κει και πέρα, μονοτονικό, φτάνει στον τόμο 19.

Γενικό reference:

  • Fromkin Victoria, Rodman Robert, Hyams Nina. Εισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας. Ξυδόπουλος Γιώργος Ι. (επιμ.) Μεταφραστές από τα αγγλικά: Τσαγγαλίδης Αναστάσιος, Παπαδοπούλου Φανή, Ξυδόπουλος Γιώργος Ι., Βάζου Έλλη. Αθήνα: Πατάκης, 2018, 13η έκδοση (1η έκδ:2008). (Προσαρμογή με ελληνικά παραδείγματα). Πρωτότυπο: An introduction to language. Βοστώνη: Thomson/Wadsworth, 2003.
    Χρήσιμο το αγγλο-ελληνικό γλωσσάρι του. Τα παραδείγματα είναι προσαρμοσμένα για την ελληνική.
  • Κρύσταλ, Ντέιβιντ (Crystal, David). Λεξικό γλωσσολογίας και φωνητικής. Μετάφραση: Γιώργος Ξυδόπουλος. Αθήνα: Πατάκης, 2008 (1η έκδοση:2003). Βασισμένο στην 4η έκδοση (επαυξημένη) του A dictionary of linguistics and phonetics. Blackwell Publishers, 1997. (1η έκδοση: Andre Deutsch, 1980)

Για τους συντάκτες[επεξεργασία]

  • Δεν 'φανταζόμαστε' ετυμολογίες, ούτε αυτοσχεδιάζουμε. ΜΟΝΟΝ μεταφέρουμε ό,τι βλέπουμε σε συγκεκριμένη πηγή, που την αναφέρουμε με ref.
  • Αναφέρουμε (με το όνομα του ετυμολόγου) κάθε διαφορετική ετυμολόγηση, κάθε θεωρία.
  • Προτάσσουμε ό,τι είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο, για να βλέπουν οι αναγνώστες την πηγή.
  • Κατηγορία:Πρότυπα βιβλιογραφίας
  • Επιδιώκουμε πάντα να υπάρχει ref, όχι μόνον στην ετυμολογία, ιδιαιτέρως για πιο σπάνιες λέξεις: πού τις βρήκαμε.
  • Για τα αρχαία και τα λατινικά (και όλες τις νεκρές γλ), πάντα στις Πηγές υπάρχει το {{Β:ΛΟΓΕΙΟΝ}} και για τα αρχ.ελλ το {{Β:Λίντελ}} (το μικρό, ελληνικά ΑΝ έχει τη λέξη -ελέγχουμε, γιατί έχει όλες τις λέξεις του μεγάλου LSJ-)
  • Για τα μεσαιωνικά, βλ. {{Β:Κριαράς Μεσ}}

Βικιλεξικό:Κριτήρια συμπερίληψης#Νεολογισμοί και πρωτολογισμοί

Πρόταση για παρατήματα (Κατηγορία:Παραρτήματα)

  • πιθανές λέξεις ή δυνάμει λέξεις (γραμματικές, και επιπλέον με διαφανή σημασία. Ονομάζονται: ????) π.χ. σύνθετα με τα ψευδο-, ψευτο-, κρυφο-, σιγο-, και τα παρόμοια, που δεν υπάρχουν σε λεξικά, αλλά μπορούν να ειπωθούν.
  • Κοινά λάθη
  • Χρήστης:Sarri.greek/Λέξεις που δεν υπάρχουν
  • update παραρτήματα Γραμματικής.
  • Παράρτημα:Γλωσσάρι γλωσσολογίας με όρους ελληνικά και σε μερικές γλώσσες.
  • Πολύγλωσσα Παράρτηματα και Βικιλεξικό:Οδηγός προφοράς με διάταξη: host language - the 6 United Nations languages - other examples. Αν έχουμε τις έξι γλώσσες του ΟΗΕ σε γλωσσάρια, αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο